Tronditjet politike në Spanjë, Francë, Gjermani dhe Itali mund të dobësojnë edhe më tej aftësinë e BE-së për të arritur kompromise pikërisht në momentin kur ato i duhen më së shumti... Bashkimi Europian po përballet me një sërë trysnish politike dhe ekonomike që mund të vështirësojnë seriozisht marrjen e vendimeve në Bruksel. Teksa përpiqet të gjejë gjuhën e përbashkët për buxhetin afatgjatë më të madh të deritanishëm, të sigurojë para për Ukrainën dhe t'u përgjigjet trysnive nga SHBA-ja, Rusia dhe Kina, në katër ekonomitë më të mëdha europiane po afrohen zgjedhjet ose po rritet instabiliteti politik.
Pasojat janë tashmë të dukshme. Në samitin e fundit, udhëheqësit europianë, pas dy ditë bisedimesh, nuk arritën asnjë përparim në negociatat për buxhetin me vlerë rreth dy trilionë euro, dhe në vend të kësaj hynë në një përplasje papritur të ashpër rreth politikës energjetike.
Siç paralajmëron Politico, tronditjet politike në Spanjë, Francë, Gjermani dhe Itali mund të dobësojnë edhe më tej aftësinë e BE-së për të arritur kompromise pikërisht në momentin kur ato i duhen më së shumti.
"Të gjithë e kishin kuptuar deri më tani se duhej të arrinim një marrëveshje politike deri në fund të vitit", tha presidenti qipriot Nikos Christodoulides për Politico, duke folur për negociatat e buxhetit. Por për shkak të zgjedhjeve në Spanjë kjo nuk do të jetë më e mundur, mendon ai, ndërsa vitin e ardhshëm situata do të ndërlikohet nga zgjedhjet në Francë, Itali dhe shtete të tjera.
Spanjollët do t'u drejtohen qendrave të votimit më 29 nëntor, dhe anketat sugjerojnë mundësinë e një fitoreje të qendrës së djathtë dhe të djathtës radikale. Franca pret një ndryshim presidenti në prill, me një mbështetje të fortë që anketat i japin udhëheqëses së të djathtës radikale, Marine Le Pen. Në Gjermani po rritet mbështetja për Alternativën për Gjermaninë (AfD), gjë që vë në pikëpyetje të ardhmen politike të kancelarit Friedrich Merz, ndërsa në Itali zgjedhjet priten në vitin 2027, ndonëse kryeministrja Giorgia Meloni mund t'i shpallë ato edhe para kohe.
Buxheti në pritje, ndërsa koha po mbaron
Në samitin e fundit nuk pati asnjë përparim drejt marrëveshjes për buxhetin e ri afatgjatë, dhe nga konkluzionet përfundimtare u hoq edhe njoftimi se marrëveshja duhet të arrihet deri në fund të vitit 2026. Një pjesë e anëtarëve po i rezistojnë afatit të kërkuar nga presidenti i Këshillit Europian, Antonio Costa.
Edhe pse për nëntor dhe dhjetor janë caktuar takime të reja, dështimi i negociatave mund t'i shtyjë ato në vitin 2027. Atëherë, fushata zgjedhore në një sërë shtetesh vetëm sa do ta vështirësojë marrëveshjen, sepse qeveritë do të jenë më pak të prirura për kompromise politikisht jopopullore.
"Vitin e ardhshëm do të jetë edhe më keq", paralajmëroi një diplomat i lartë europian.
Një shqetësim të ngjashëm shprehu edhe eurodeputetja Carla Tavares nga radhët e socialdemokratëve, një nga udhëheqëset e negociatave për buxhetin. Për shkak të kalendarit zgjedhor, tha ajo, marrëveshjet do të arrihen gjithnjë e më vështirë si midis shteteve anëtare, ashtu edhe në Parlamentin Europian.
Trysnitë po vijnë nga të gjitha anët
Përçarjet e brendshme vijnë në një moment veçanërisht të pafavorshëm për BE-në. Presidenti amerikan Donald Trump po vë në pikëpyetje marrëdhëniet transatlantike, Rusia po kryen sabotazhe dhe sulme kibernetike në mbarë Europën, ndërsa Kina po zgjeron eksportin e mallrave të lira dhe po konsolidon kontrollin mbi zinxhirët kryesorë të furnizimit.
"Kërkojnë që të jemi të ndarë. Duan përçarjen tonë", paralajmëroi kryeministri belg Bart De Wever, duke folur në samit për trysnitë që vijnë nga Lindja dhe Perëndimi.
Ish-ministri i jashtëm lituanez, Gabrielius Landsbergis, ishte edhe më i drejtpërdrejtë. "Tani jemi nën sulm nga tri anë: nga SHBA-ja, Rusia dhe Kina", tha ai.
Uashingtoni po rishikon aleancat që për dekada kanë qenë themeli i sigurisë europiane, Moska po zhvillon operacione të fshehta në tokën europiane, ndërsa Pekini po forcon ndikimin mbi lëndët e para strategjike dhe zinxhirët e furnizimit.
Përveç kësaj, Ukraina kërcënohet nga një mungesë serioze financiare. Sipas vlerësimeve të Fondit Monetar Ndërkombëtar, Kievit vitin e ardhshëm do t'i mungojnë midis 30 dhe 35 miliardë dollarë, ndërsa sulmet ruse mbi infrastrukturën energjetike po vështirësojnë përgatitjet për dimrin. Kjo po ndodh pavarësisht faktit se BE-ja është zotuar tashmë për të siguruar 90 miliardë euro për Ukrainën.
"Gjithçka po bie mbi shpatullat e Europës", tha Landsbergis, duke vlerësuar se Ukrainën e pret një periudhë jashtëzakonisht e vështirë në muajt e ardhshëm.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky paralajmëroi në samit se, në rast të një disfate ukrainase, deri në 20 milionë njerëz mund të ikin drejt BE-së. "Rusia po na vret. Nuk dëshiron të ndalet", porositi ai.
Një burim i mundshëm parash për Kievin janë rreth 200 miliardë euro të aseteve të ngrira ruse që ndodhen në depozituesin financiar Euroclear në Bruksel. Por as për këtë nuk ka pëlqim unanim. Belgjika, e cila ka qenë kundër përdorimit të këtyre mjeteve për ndihmë ndaj Ukrainës, vazhdon të mos e ndryshojë qëndrimin.
"Asgjë nuk ka ndryshuar", tha kryeministri suedez Ulf Kristersson gjatë largimit të mëparshëm nga samiti.
Mundësia tjetër, një borxh i ri i përbashkët i vendeve anëtare të BE-së, gjithashtu do të kërkonte lëshime të vështira politike.
Kush mund ta bashkojë më Europën?
Problemi i Brukselit nuk qëndron vetëm te buxheti dhe politikat specifike. E ardhmja politike e disa prej udhëheqësve më me ndikim europianë po bëhet gjithnjë e më e pasigurt, dhe me këtë Unia mund të mbesë pa aleanca të qëndrueshme dhe pa politikanë me përvojë që kanë ndihmuar deri më tani në arritjen e kompromiseve.
"Europa tani nuk ka një udhëheqës të qartë", tha një diplomat europian për Politico. Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, është e fuqishme, shtoi ai, por Unia nuk ka më politikanë si Angela Merkel apo François Mitterrand.
Presidenti francez Emmanuel Macron duhet të largohet nga Pallati Elize në prill, pasi sipas kushtetutës franceze nuk mund të kandidojë për një mandat të tretë radhazi. Në një takim të mbyllur gjatë samitit të fundit, ai thuhet se ka pranuar që në muajt e fundit të mandatit nuk do të ketë legjitimitet politik për të lidhur një marrëveshje buxhetore, siç pohojnë katër diplomatë europianë.
As kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez anketat nuk po i shkojnë në favor. Pas tetë vitesh në pushtet ai mund t'i humbasë zgjedhjet, dhe fushata do të zhvillohet pikërisht në kohën e takimeve kyçe të udhëheqësve europianë. Sipas diplomatëve, Madridi mund të mos ketë një qeveri të re deri në janar, gjë që do t'i ndërlikonte edhe më shumë negociatat.
Pozicioni i Merz-it është gjithashtu i dobësuar nga rritja e mbështetjes për AfD-në dhe rënia e popullaritetit të tij. Edhe pse zgjedhjet parlamentare gjermane për momentin nuk priten para vitit 2029, situata politike mund ta bëjë kancelarin më pak të gatshëm për lëshime.
Në Itali zgjedhjet janë parashikuar për në tetor të vitit 2027, mirëpo një nga diplomatët me të cilët bisedoi Politico mendon se Meloni mund të shpallë zgjedhje të parakohshme. Një zyrtar i lartë i BE-së vlerëson se janari mund të jetë mundësia e fundit për arritjen e një marrëveshjeje për buxhetin, përpara se trazirat politike europiane të ngushtojnë hapësirën për kompromis.
Presidenti i Këshillit Europian, Costa, hedh poshtë pretendimet se zgjedhjet do ta bëjnë të pamundur marrëveshjen. "Ne jetojmë në 27 demokraci. Pothuajse çdo muaj kemi zgjedhje diku. Nëse do të dorëzoheshim për shkak të zgjedhjeve, nuk do të mund të miratonim kurrë një buxhet të ri", tha ai.
Megjithatë, koha po mbaron. "Udhëheqësit e BE-së deri më tani thjesht kanë qenë shumë të ngadaltë", paralajmëroi Siegfried Mureșan, një nga negociatorët kryesorë të Partisë Popullore Europiane për buxhetin. "Koha po bëhet gjithnjë e më e pakët", përfi ai.europa politika Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Tri superfuqi, një tryezë dhe një botë për t’u riformësuar/ Plani i Putinit alarmon Evropën 19 Tetor 2026, 17:2517:25Rajoni dhe Bota Italia ashpërson masat e sigurisë pas trazirave në Milano, Meloni përgatit dekret emergjent dhe rrit gjobat për bllokimin e rrugëve 19 Tetor 2026, 16:4516:45Rajoni dhe Bota Parisi digjet nga protestat, Macron udhëton drejt Gjirit Persik; francezët e akuzojnë për arrogancë dhe shkëputje nga realiteti 19 Tetor 2026, 16:0516:05Rajoni dhe Bota Trazirat në Francë, Kryeministri fut Parisin në shtetrrethim; vendosen orët policore në disa zona 19 Tetor 2026, 15:1915:19Rajoni dhe Bota Izraeli voton nën hijen e luftës: Gjenerali Eisenkot sfidon Netanyahun, Trump futet në lojë 19 Tetor 2026, 15:1415:14Rajoni dhe Bota Evropa përballet me paralizë politike: Zgjedhjet në ekonomitë e mëdha kërcënojnë të bllokojnë BE-në 19 Tetor 2026, 12:0012:00Rajoni dhe Bota