Ilustrim Ndërprerja e naftësjellësit Lindje-Perëndim dhe problemet në Ngushticën e Hormuzit e Bab el-Mandebit po ngushtojnë alternativat e furnizimit. Analistët paralajmërojnë se rezervat që kanë zbutur deri tani goditjet po pakësohen... Tregu botëror i naftës po përballet me presione të reja, pasi ndërprerjet e transportit në Ngushticën e Hormuzit dhe mbyllja e përkohshme e naftësjellësit Lindje-Perëndim të Arabisë Saudite kanë kufizuar furnizimin.
Sipas një analize të Al-Monitor, zhvillimet e fundit po tregojnë se rezervat dhe rrugët alternative që kanë shërbyer si mekanizma sigurie për tregun global po bëhen gjithnjë e më të kufizuara.
Ministri amerikan i Energjisë, Chris Wright, deklaroi për CNBC se pret që nafta të nisë përsëri të qarkullojë përmes naftësjellësit strategjik saudit brenda ditëve të ardhshme. Arabia Saudite e mbylli përkohësisht atë pas sulmeve të grupeve të mbështetura nga Irani.
Megjithatë, dy zyrtarë të rajonit i thanë Associated Press se naftësjellësi mund të mbetet kryesisht jashtë funksionit për disa javë, ndërsa vazhdojnë riparimet.
Blerës dhe tregtarë të naftës saudite i thanë Reuters se rezervat në portin Yanbu, në Detin e Kuq, mund të mbështesin eksportet vetëm për pesë deri në shtatë ditë në mungesë të furnizimit përmes naftësjellësit. Sipas këtyre vlerësimeve, ndërprerja mund të vendosë në rrezik një sasi që përfaqëson deri në 4% të furnizimit botëror me naftë bruto.
“Valvula e sigurisë” e Arabisë Saudite
Naftësjellësi Lindje-Perëndim, i njohur edhe si Petroline, transporton naftën bruto përmes territorit saudit drejt Yanbu. Kjo rrugë i mundëson Arabisë Saudite të eksportojë përmes Detit të Kuq, duke shmangur Ngushticën e Hormuzit.
Rëndësia e tij është rritur gjatë gjashtë muajve të konfliktit me Iranin. Sipas të dhënave të cituara nga Al-Monitor, naftësjellësi ka transportuar rreth 4 milionë fuçi në ditë, afërsisht 4% të furnizimit global, ndërsa sulmet dhe kufizimet kanë reduktuar ndjeshëm trafikun e cisternave në Hormuz.
“Po përballemi me një ndërprerje të naftësjellësit prej 3 deri në 5 javësh. Naftësjellësi ishte ‘valvula kryesore e sigurisë’ e Arabisë Saudite gjatë luftës”, tha për Al-Monitor Victoria Silva, studiuese e lartë në RBC Capital Markets.
Sipas saj, problemet në Petroline, së bashku me sulmet e Houthive në Bab el-Mandeb, vënë në rrezik rrugën kryesore që përdorej për të shmangur Hormuzin.
Edhe Giovanni Staunovo, analist i mallrave në UBS, vlerëson se mbyllja e naftësjellësit e shtrëngon më tej tregun global. Sipas tij, tregtarët do të ndjekin veçanërisht kohëzgjatjen e ndërprerjes për të përcaktuar ndikimin mbi furnizimin.
Rystad Energy vlerësoi se ngarkesat e naftës bruto dhe kondensateve në Yanbu arritën mesatarisht 2,6 milionë fuçi në ditë gjatë shtatë ditëve të fundit. Nëse rrjedha përmes naftësjellësit ndalet plotësisht, eksportet mund të rrezikohen pasi të konsumohen rezervat e depozituara në port.
Rezervat globale të sigurisë po tkurren
Ndërprerja e Petroline nuk nënkupton se nafta saudite do të zhduket menjëherë nga tregu. Rezervat e depozituara mund t'i mbajnë eksportet përkohësisht në funksion, ndërsa disa cisterna vazhdojnë të kalojnë nëpër Hormuz. Dërgesa të tjera mund të përdorin rrugë më të gjata.
Problemi, sipas analistëve të cituar nga Al-Monitor, është se pas gjashtë muajsh konflikti këto alternativa kanë më pak kapacitet për të përballuar goditje të tjera.
Homayoun Falakshahi, drejtues i lartë për sektorin upstream në Kpler, tha se tregu ndodhet në një situatë më të tensionuar nga sa sugjeronin vlerësimet fillestare. Ai theksoi se kufizimi kryesor lidhet gjithnjë e më shumë me logjistikën dhe çmimet, dhe jo domosdoshmërisht me mungesën absolute të naftës.
Sipas të dhënave të cituara në analizë, flukset e naftës joiraniane përmes Hormuzit janë rikthyer në rreth 70% të niveleve të para konfliktit.
Një problem tjetër në Bab el-Mandeb
Eksportet saudite nga Yanbu përballen me një tjetër pengesë më në jug. Sipas Falakshahit, dërgesat e naftës bruto përmes Bab el-Mandebit kanë rënë në rreth 870 mijë fuçi në ditë, nga 3,2 milionë fuçi në ditë gjatë periudhës prill-qershor. Ai e lidh këtë rënie me intensifikimin e sulmeve të Houthive të mbështetur nga Irani dhe zgjerimin e aktivitetit të tyre rreth ngushticës.
Ngarkesat saudite që udhëtojnë drejt Evropës dhe Amerikës mund të vazhdojnë drejt veriut përmes Kanalit të Suezit. Por dërgesat nga Yanbu drejt tregjeve aziatike përballen me një rrugë shumë më të gjatë dhe më të kushtueshme nëse nuk mund të kalojnë në mënyrë të sigurt përmes Bab el-Mandebit.
Në një skenar të tillë, cisternat duhet të lundrojnë drejt veriut përmes Suezit, të kalojnë Mesdheun dhe më pas të rrethojnë Afrikën për të mbërritur në Azi.
Kjo nuk nënkupton domosdoshmërisht humbjen e menjëhershme të naftës nga tregu, por rrit kostot e transportit, zgjat afatet e dorëzimit dhe zvogëlon fleksibilitetin e sistemit global të furnizimit.
Kërkesa bie, por edhe furnizimi mbetet nën presion
Dobësimi i kërkesës globale ka ndihmuar deri tani në kufizimin e ndikimit të problemeve të furnizimit mbi çmimet.
Sipas materialit burimor, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) uli me 940 mijë fuçi në ditë parashikimin e saj për kërkesën e naftës në vitin 2026, duke marrë parasysh ndikimin e konfliktit dhe të çmimeve më të larta. IEA pret një rënie të kërkesës me 2,5 milionë fuçi në ditë gjatë këtij viti.
Megjithatë, Kpler parashikon se tregjet globale të naftës bruto dhe kondensateve do të regjistrojnë një deficit prej rreth 1,4 milionë fuçish në ditë në tremujorin e katërt, kundrejt 1,16 milionë fuçish në ditë në tremujorin e tretë.
Rënia e konsumit mund të zbusë presionin, por nuk do ta kompensojë domosdoshmërisht humbjen e furnizimit nëse konflikti dhe problemet e transportit vazhdojnë.
Nafta Brent u rrit me më shumë se 4%, në 109,56 dollarë për fuçi, duke arritur nivelin më të lartë që nga kulmi prej afro 115 dollarësh i regjistruar në fillim të majit.
Janiv Shah, nënpresident për naftën në Rystad Energy, tha se rritja e çmimeve tregon se tregu po merr gjithnjë e më shumë në konsideratë mundësinë e një humbjeje të konsiderueshme të furnizimit.
Sipas tij, reagimi relativisht i kufizuar i çmimeve tregon gjithashtu se tregu pret që rezervat saudite të kompensojnë në afat të shkurtër rënien e eksporteve. Por nëse ndërprerja zgjat përtej rezervës prej pesë deri në shtatë ditësh, kushtet e tregut mund të ndryshojnë shpejt.
Në këtë mënyrë, qëndrueshmëria afatshkurtër e tregut mbështetet te disa faktorë njëkohësisht: vazhdimi i një pjese të trafikut në Hormuz, përdorimi i rezervave saudite, funksionimi i rrugëve alternative të transportit dhe dobësimi i kërkesës globale.
Sa më gjatë të vazhdojnë ndërprerjet, aq më shumë zvogëlohet hapësira që këta mekanizma kanë për të amortizuar një goditje tjetër ndaj furnizimit global. /Përshtati Pamfleti/ nafta kriza bota Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi Nafta e shtrenjtë nuk frenon konsumin, shitjet rriten edhe me 200 lekë litri 15 Shtator 2026, 15:5815:58Ekonomi Delina Ibrahimaj: Bonusi mujor për pensionistët do të dyfishohet nga 1 janari 2027 15 Shtator 2026, 13:2613:26Ekonomi Nafta “djeg” xhepat e shqiptarëve/ Më e shtrenjta në Europë në raport me të ardhurat 15 Shtator 2026, 07:4007:40Ekonomi Euro dhe paundi të dobët përballë lekut, mësoni me sa shiten e blihen monedhat e huaja sot 15 Shtator 2026, 07:1907:19Ekonomi Pompa e shtrenjtë shqiptare, nafta 45 për qind mbi rajonin; shkak taksat 14 Shtator 2026, 19:3319:33Ekonomi Nafta mbi 100 dollarë, tregjet po hyjnë në zonën e rrezikut 14 Shtator 2026, 15:2915:29Ekonomi