Rama-Vuçiç-Orban Pas humbjes së Viktor Orbanit në Hungari dhe Aleksandar Vuçiçit në Serbi, vëmendja kthehet te Shqipëria, ku protestat e të rinjve kundër qeverisë së Edi Ramës kanë marrë përmasa më të gjera. Associated Press i lidh zhvillimet në të tri vendet me valën e pakënaqësisë ndaj korrupsionit dhe pushtetit të konsoliduar, duke ngritur pikëpyetje nëse lëvizja protestuese në Shqipëri mund të sjellë një ndryshim të ngjashëm politik. Fitorja e kandidatëve të mbështetur nga studentët në Serbi i ka dhënë fund pushtetit të Aleksandar Vuçiçit, pas dy vitesh protestash kundër korrupsionit dhe autoritarizmit. Zhvillimet në Beograd pasqyrojnë edhe një valë më të gjerë lëvizjesh të të rinjve në Evropë, nga Hungaria deri në Shqipëri, ku protestuesit kërkojnë ndryshime politike dhe institucionale.
Për më shumë se një vit, banorët e kryeqytetit serb nuk mund të hynin në një nga parqet më të njohura të qytetit, që ndodhet mes Parlamentit dhe zyrave të udhëheqësit të fuqishëm të së djathtës, Aleksandar Vuçiç.
Arsyeja ishte se autoritetet kishin rrethuar parkun, ndërsa grupe të mëdha mbështetësish të vendosur dhe të dhunshëm të Vuçiçit e kishin zënë atë. Këto grupe vepronin si një forcë mbështetëse e udhëheqësit autoritar, me detyrën për të frikësuar dhe, në disa raste, për të sulmuar pjesëtarët e lëvizjes studentore kundër qeverisë, e cila po zgjerohej gjithnjë e më shumë.
Por pasi Vuçiçi befasoi vendin ballkanik të dielën në mbrëmje, duke pranuar humbjen në zgjedhje përballë kandidatëve të mbështetur nga studentët, të rinj të shumtë dolën në rrugët e Beogradit për të festuar dhe hoqën rrethimet përreth kampit të njohur si “Ćaciland”.
Brenda pak kohe, protestuesit i hodhën mënjanë barrikadat, ndërsa flakët përfshinë tendat e kampit, bashkë me pushtetin e Vuçiçit.
Ky ndryshim i madh erdhi pas dy vitesh organizimi të pandërprerë dhe protestash të vazhdueshme nga lëvizja studentore, e cila e akuzonte Vuçiçin, të mbështetur nga Kremlini, për autoritarizëm në rritje, lidhje me krimin e organizuar dhe korrupsion të përhapur.
Zhvillimet pasqyruan gjithashtu lëvizje të tjera protestuese të udhëhequra nga të rinjtë, të cilat kohët e fundit kanë sfiduar struktura pushteti që i konsiderojnë të rrënjosura dhe të pandjeshme ndaj kërkesave të qytetarëve, në Evropë dhe më gjerë. Në Hungarinë fqinje, këto lëvizje arritën të largonin nga pushteti një tjetër udhëheqës që kishte qeverisur për një kohë të gjatë.
Lëvizja studentore në Serbi mori hov nga zemërimi ndaj Vuçiçit dhe qeverisë së tij, pasi 16 persona humbën jetën në vitin 2024, kur një strehë betoni u shemb në stacionin hekurudhor të Novi Sadit.
Ngjarja shkaktoi një valë protestash të të rinjve, të cilët ia atribuuan shembjen korrupsionit në nivele të larta dhe favorizimeve gjatë punimeve për rinovimin e stacionit.
Kur Vuçiçi pranoi humbjen të dielën dhe dhjetëra mijëra njerëz dolën në rrugë për të festuar, skenat ngjanin shumë me ato që shoqëruan largimin nga pushteti të kryeministrit prorus Viktor Orbán në Hungari, vetëm gjashtë muaj më parë.
Ndërsa kontrolli 16-vjeçar i pushtetit nga Orbán, i ekstremit të djathtë, dikur dukej i palëkundur, zemërimi në rritje për korrupsionin dhe vënien e institucioneve shtetërore nën kontrollin e pushtetit u përqendrua rreth një figure të re politike, Péter Magyar.
Ashtu si studentët serbë, Magyar kaloi dy vjet duke udhëtuar pa ndërprerje në zonat rurale, ku Orbán kishte mbështetjen më të madhe.
Magyar e përqendroi fushatën e tij te lufta kundër korrupsionit dhe rikthimi i Hungarisë në radhët e demokracive të Bashkimit Evropian.
Kur partia e tij e qendrës së djathtë, Tisza, fitoi bindshëm zgjedhjet, kjo erdhi kryesisht falë pjesëmarrjes së madhe të të rinjve, e cila ndihmoi në arritjen e nivelit më të lartë të pjesëmarrjes zgjedhore në historinë e Hungarisë pas socializmit.
Ashtu si lëvizja studentore në Serbi, aktivistët dhe mbështetësit e Magyarit paraqitën një vizion për rindërtimin e institucioneve hungareze, të cilat Orbán i kishte dobësuar, si dhe për krijimin e një shteti funksional që u përgjigjet nevojave të qytetarëve dhe respekton sundimin e ligjit.
Si në Serbi, ashtu edhe në Hungari, shumë njerëz kanë shprehur shpresën se largimi i regjimeve autokratike do të krijojë mundësi për një brez të ri përfaqësuesish politikë dhe për pjesëmarrje të mirëfilltë demokratike.
Në postime në rrjetet sociale të dielën dhe të hënën, Magyar përgëzoi studentët serbë, duke thënë se ishte “i lumtur të dëgjonte se sa shumë forcë u kishte dhënë atyre fitorja jonë në prill, gjatë kësaj beteje të vështirë”.
“Me siguri nuk isha i vetmi që ndjeva nostalgji kur pashë ato pamje që vinin nga Serbia mbrëmë?”, shkroi ai, duke iu referuar festimeve në Beograd dhe Budapest, me një diferencë prej gjashtë muajsh.
Që kur mori pushtetin, Magyar ka përdorur shumicën prej dy të tretash të partisë së tij në Parlament për të përmbushur gradualisht premtimet për çlirimin e medias, rikthimin e Hungarisë në orbitën e Bashkimit Evropian dhe ndëshkimin e anëtarëve të regjimit të Orbánit dhe aleatëve të tyre, të cilët kishin grumbulluar pasuri falë mbështetjes së tij.
Lëvizja rinore në Serbi përballet tani me detyrën e vështirë të rindërtimit të demokracisë dhe institucioneve të dëmtuara, por pa përfitimin e shumicës kushtetuese që gëzon Magyar në Hungari.
Lista Studentore përfshin ekspertë nga fusha të ndryshme, por me pak ose aspak përvojë në politikë apo në administratën shtetërore. Emri i kryeministrit të ardhshëm mbetet ende i panjohur.
“Sot po festojmë… por nesër fillon puna”, deklaroi Radomir Saiçiç, një nga kandidatët e listës studentore.
Mënyra se si do të zhvillohen reformat do të përcaktojë suksesin e lëvizjes.
Besnikët e Vuçiçit, të vendosur ndër vite në shërbimet e sigurisë, së bashku me një makineri propagandistike të mirëorganizuar, pritet të përpiqen të pengojnë këto përpjekje, ndërsa Vuçiçi njoftoi të dielën se do të zhvillojë një betejë nga opozita kundër autoriteteve të reja.
Protestat e të rinjve kanë përfshirë së fundmi edhe një tjetër vend ballkanik, Shqipërinë, ku veprimet e grupeve studentore që kërkonin reforma në arsim janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë kundër qeverisë.
Pakënaqësia është përqendruar kryesisht te një projekt i madh zhvillimi, i lidhur me dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, Jared Kushner.
Demonstratat e vazhdueshme kundër qeverisë socialiste, e cila ndodhet prej vitesh në pushtet, janë përshkallëzuar në përplasje të dhunshme në rrugët e kryeqytetit, Tiranë.
Protestuesit kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, një tjetër aleat i Vuçiçit, për shkak të akuzave për korrupsion të përhapur. Policia kundër trazirave është përgjigjur me gaz lotsjellës dhe topa uji.
Këto përplasje kanë ndodhur në një kohë kur trazirat sociale kanë përfshirë rrugët e Evropës, nga Franca dhe Italia deri në Spanjë dhe Portugali, të nxitura nga pakënaqësia e të rinjve me gjendjen e arsimit publik, shërbimeve sociale dhe kostot e larta të strehimit.
María Silvestre, profesoreshë e sociologjisë në Universitetin e Deustos në Spanjë, deklaroi se të rinjtë evropianë po përjetojnë “një ndjenjë të fortë pasigurie dhe mungese kontrolli” dhe se, kur krijohen kushte të caktuara, “një shkëndijë ndizet papritur, e aftë ta kanalizojë këtë pakënaqësi dhe t'i nxjerrë njerëzit në rrugë”.
Në një analizë paszgjedhore të publikuar të hënën në platformën X, profesori serb Dejan Pavloviç shkroi se mungesa e përvojës politike të studentëve apo e përfshirjes së tyre në marrëveshje të dyshimta biznesi ishte “shndërruar në avantazhin e tyre më të madh strategjik”.
Nga ana tjetër, Vuçiçi ishte bërë “i vjetruar nga pikëpamja kulturore”, vlerësoi Pavloviç, ndërsa në skenë kishte hyrë një brez i ri me vlerat dhe mënyrat e veta të veprimit.
Sfida e ardhshme do të jenë zgjedhjet presidenciale, të cilat duhet të zhvillohen deri në fund të vitit.
Studentët do të duhet të shmangin përçarjet politike që mund të ndajnë lëvizjen e tyre. Disa nga çështjet më të ndjeshme përfshijnë marrëdhëniet me Bashkimin Evropian dhe Rusinë, por përparësia kryesore do të jetë lufta kundër korrupsionit.
“Që nga oktapodi i Vuçiçit janë shtrirë tentakula në të gjithë vendin. Heqja e tyre dhe përballja me to do të jetë një punë jashtëzakonisht e vështirë”, paralajmëroi komentatori politik Ivan Milenkoviç.
Megjithatë, Pavloviç shkroi se suksesi i studentëve serbë “sfidon supozimet tradicionale mbi burimet e nevojshme për të mposhtur një udhëheqës të rrënjosur në pushtet” dhe do të bëhet objekt studimesh akademike. /Përshtatur nga 'Associated Press'rama vucic Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike Kush qëndron pas protestës në Shqipëri? 26 Tetor 2026, 21:1821:18Politike Nazarko paralajmëron Ramën: Mund ta humbasësh pushtetin para Vuçiçit, goditja të vjen nga brenda 26 Tetor 2026, 21:0021:00Politike Rama hesht për disfatën e Vuçiçit, MEPJ flet për votë të lirë dhe uron shqiptarët e Luginës së Preshevës 26 Tetor 2026, 19:5619:56Politike Kryeministri që po e kthen Shqipërinë në komunizëm 26 Tetor 2026, 19:4619:46Politike Ami Kozeli i bën karshillik Edi Ramës 26 Tetor 2026, 19:2919:29Politike Le Monde: Kontroll i dhunës apo kufizim i protestës, çfarë synon ligji i ri i Edi Ramës? 26 Tetor 2026, 19:1919:19Politike