Ndihemi sikur po jetojmë në një lojë video të mbushur me “përbindësha” që po afrohen, për të rimarrë metaforën e vjetër të Giulio Tremontit... Parashikimet për vjeshtën dhe për vitin që vjen janë një zhanër pothuajse i detyrueshëm gazetaresk në fund të verës. Dhe zakonisht ato sjellin alarm dhe shqetësim. Prandaj, do të ishte e pakëshillueshme t’i shtonim diskursit publik edhe një dozë tjetër pesimizmi. Vetëm se, të paktën këtë vit, kjo duket vërtet e pamundur. Ndihemi sikur po jetojmë në një lojë video të mbushur me “përbindësha” që po afrohen, për të rimarrë metaforën e vjetër të Giulio Tremontit.
Vetëm se këtë herë, “përbindëshat” ushqehen me njëri-tjetrin, në një zinxhir ushqimor në fund të të cilit ndodhemi ne, qytetarë të pambrojtur dhe të ekspozuar ndaj rrezikut.
Ne e dimë, për shembull, se ekziston një probabilitet i lartë për një “super El Niño” në vitin 2027, një fenomen klimatik i jashtëzakonshëm që lind në Gjirin e Meksikës, por që shkakton ngjarje ekstreme të motit edhe tek ne. Të gjitha detet, duke nisur nga Mesdheu, kanë grumbulluar sasi të mëdha energjie termike, e cila herët a vonë do të përplaset me ajrin e ftohtë të vjeshtës në lartësi të mëdha: priten reshje të rrëmbyeshme, uragane dhe përmbytje.
Ne gjithashtu e dimë se një raport ekspertësh ka zhvilluar indeksin P, të ashtuquajturin “doom”, i cili llogarit probabilitetin e një katastrofe për njerëzimin brenda njëqind viteve të ardhshme për shkak të inteligjencës artificiale. Nëse skenarin e fundit të botës e marrim si 100, pra një lloj “Hiroshime” të shkaktuar nga inteligjenca artificiale, vlera mesatare aktualisht është rreth 20 për qind. Ka edhe nga ata, si Elon Musk, që e vlerësojnë në 25 për qind. Dhe ai vërtet e njeh këtë fushë.
Disa nëna tashmë po pyesin veten, pasi kanë lexuar manualin e qeverisë britanike që vlerëson mundësinë e një sulmi rus, qoftë kibernetik ose edhe më të rëndë, ndaj infrastrukturës civile, nëse ia vlen që edhe këtu të grumbullohen ujë dhe ushqime të konservuara për 72 orë. Në aeroportin e Leipzigut janë gjetur tre dronë dhe një sasi e konsiderueshme eksplozivësh të kategorisë ushtarake, ndërsa rusët vazhdojnë të jenë të dyshuarit kryesorë. Mund të bëhet fjalë për ekzagjerime propagandistike, por nëse kreu i CIA-s nxiton drejt Moskës për bisedime konfidenciale, nuk mund të qëndrojmë krejtësisht të qetë.
Nga ana tjetër, si pasojë e luftërave dhe ndikimit të tyre në çmimin e lëndëve djegëse fosile, një shportë blerjesh që pesë vjet më parë u kushtonte italianëve 100 euro, sot kushton 130 euro. Benzina vazhdon të jetë mbi 2 euro për litër dhe edhe një filxhan kafe po bëhet gjithnjë e më i shtrenjtë. Varësia energjetike dhe inflacioni po e pengojnë edhe më shumë rritjen tashmë të brishtë të ekonomisë italiane, e cila nuk është rimëkëmbur as pas investimeve të mëdha të Planit Kombëtar të Rimëkëmbjes dhe Rezistencës.
Por më e keqja është se të gjithë këta “përbindësha” janë të lidhur me njëri-tjetrin. Ngjarjet katastrofike klimatike shkaktohen nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile, të cilat qeveritë vazhdojnë t’i mbështesin me subvencione, ulje taksash dhe masa mbi fitimet e tepërta, për të kënaqur votuesit. Nga ana tjetër, shkaqet e këtyre rreziqeve sistemike ndodhen aq larg nesh, 6 mijë kilometra nga Roma deri në Ngushticën e Hormuzit dhe 9 mijë deri në Gjirin e Meksikës, saqë e ndiejmë pafuqinë tonë me një qartësi të skajshme: çfarë mund të bëjmë? Dhe çfarë mund të bëjnë forcat tona të vogla, të dobëta dhe të pozicionuara keq në politikën kombëtare?
Pikërisht këtu duhen kërkuar, para së gjithash, rrënjët e krizës së demokracisë përfaqësuese. Në ndjesinë se kemi humbur pushtetin vendimmarrës mbi jetën tonë, një ndjesi që që prej fillimit të globalizimit ka ushqyer frustrim, çorientim dhe rebelim të hapur te votuesit perëndimorë.
Nëse të dielën “njeriu më i rrezikshëm i Gjermanisë”, siç e ka përshkruar Der Spiegel Ulrich Siegmundin, drejtues të AfD-së në Saksoni, kalon pragun e 40 për qind të votave dhe fiton për herë të parë qeverisjen e një landi gjerman; nëse pranverën e ardhshme Marine Le Pen arrin më në fund fitoren në zgjedhjet presidenciale, të cilën fillimisht e ndoqi babai i saj dhe më pas vetë ajo për 52 vjet; nëse forca ksenofobike e Nigel Farage rrëzon sistemin më të vjetër dypartiak në Evropë, në Britaninë e Madhe; atëherë fenomeni që quajmë “populizëm” do të arrijë majat e pushtetit politik në tri nga vendet më të mëdha të Evropës, pasi ka marrë tashmë Shtëpinë e Bardhë.
Në këtë pikë të diskutimit mbi “përshtypjet e shtatorit”, normalisht do të duhej të pasonte një kritikë e fortë ndaj partive italiane. Me pak fjalë, përballë situatës që kemi përshkruar, duket vërtet e parëndësishme t’i shohësh ato të përplasen çdo ditë për të diskutuar metodën e zgjedhjeve paraprake në të ashtuquajturin “Campo largo” ose nëse qendra e djathtë duhet apo jo të ketë balotazh. Kjo ngjan pothuajse me një pranim të parëndësisë së tyre: meqë gjithsesi nuk mund të bëjmë dot asgjë për këto probleme, të mendojmë të paktën për veten, për votat dhe për pushtetin tonë.
Por diçka na thotë se edhe sikur qendra e djathtë të çlirohej nga Vannacci, edhe sikur qendra e majtë ta kishte tashmë kandidatin e saj për kryeministër dhe edhe sikur të zgjidhnim dilemën torturuese se kush do ta paraqiste Raportin vitin e ardhshëm, përmasat e problemeve me të cilat përballemi do ta tejkalonin sërish forcën intelektuale dhe elektorale të qeverisë që do të dalë nga zgjedhjet e vitit 2027. Nga kjo mund të nxirren të paktën dy pasoja.
E para: votuesit duhet ta kuptojnë seriozitetin e jashtëzakonshëm të kohës në të cilën jetojmë dhe ta japin votën duke vlerësuar “peshën” e forcave politike që ua kërkojnë atë. Duhet të shpërblejnë partitë serioze dhe të ndëshkojnë demagogët, nëse duam të ruajmë qoftë edhe një fije shprese për një sistem politik të aftë të përballet me situatën.
Pasoja e dytë është se partitë serioze duhet të shmangin thellimin e radikalizmave dhe të dallimeve që ekzistojnë mes tyre, madje edhe ndërmjet fraksioneve të ndryshme brenda tyre. Sepse nuk është e sigurt që, herët a vonë, si pasojë e përkeqësimit të njërës prej këtyre krizave, për shembull, kërcënimit të luftës në Evropë, të mos bëhet e nevojshme që ato t’i përballojnë së bashku, duke bashkëpunuar në një formë qeverisjeje emergjente.
Në qytetin Bisceglie, në Pulia, ekziston një traditë që daton që nga Lufta e Dytë Botërore. Çdo mëngjes në orën tetë, nga kulla normane në qendër të qytetit bie një sirenë, e njëjta që përdorej për paralajmërimet e sulmeve ajrore më shumë se tetëdhjetë vjet më parë. Me të zgjohen banorët, duke u kujtuar se historia nuk është gjithmonë mirëdashëse. Të gjithë duhet të gjejmë një mënyrë për ta kujtuar këtë çdo ditë./Përshtati “Pamfleti” nga “Corriere della Sera”parashkimet vjeshta paralajmlrimet Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Forum Sekti Rama e ka shndërruar partinë në shtet! 1 Shtator 2026, 17:3517:35Forum Pse ndërtimi është kthyer në një sektor të rrezikshëm për ekonominë? 1 Shtator 2026, 14:5414:54Forum Protestat, një moment përcaktues për Shqipërinë! 1 Shtator 2026, 14:0514:05Forum Tirana nuk mund të qeveriset nga qelia! Lironi Erion Veliajn të shkojë në Bashki! 1 Shtator 2026, 12:2012:20Forum Tiranë–Dallas dhe kthim! 31 Gusht 2026, 20:4320:43Forum Vdekja e nënës shtatzënë skandal për Shëndetësinë, SPAK duhet të hetojë! 31 Gusht 2026, 18:0818:08Forum