Një libër i ri i gazetares Kim Ghattas shqyrton se si pushtimi izraelit i Libanit në vitin 1982, ngritja e Hezbollahut dhe ndërhyrjet e fuqive rajonale formësuan ekuilibrat politikë dhe ushtarakë në Lindjen e Mesme. Përmes historisë së vrasjes së akademikut amerikan Malcolm Kerr, libri analizon edhe gabimet strategjike të Uashingtonit dhe ndikimin e tyre deri në konfliktet e sotme… Për më shumë se pesë dekada, Libani ka qenë një nga arenat kryesore të përplasjes së interesave të Izraelit, Iranit, Sirisë dhe Shteteve të Bashkuara. Konfliktet që kanë përfshirë këtë vend kanë ndikuar jo vetëm në stabilitetin e tij, por edhe në zhvillimet politike dhe ushtarake në të gjithë Lindjen e Mesme.
Në një analizë të botuar nga revista amerikane Foreign Policy, analizohet libri i ri i gazetares me origjinë libaneze Kim Ghattas, The Best Kind of American: A True Story of Murder, War, and America’s ing in the Middle East, botuar në tetor 2026.
Argumenti kryesor i Ghattas është se shumë prej dinamikave që përcaktojnë konfliktet aktuale në rajon morën formë gjatë viteve 1980, veçanërisht pas pushtimit izraelit të Libanit në vitin 1982.
Një vrasje që zbulon historinë e një rajoni
Në qendër të librit qëndron historia e Malcolm Kerr, studiues amerikan i Lindjes së Mesme dhe president i Universitetit Amerikan të Bejrutit, të cilin persona të armatosur e vranë pranë zyrës së tij në vitin 1984.
Kerr kishte lindur në Liban dhe kishte kaluar atje pjesën më të madhe të fëmijërisë. Njohja e tij e thellë e kulturës, politikës dhe shoqërive arabe e kishte bërë një nga ekspertët amerikanë më të respektuar të rajonit.
Ghattas e përdor historinë e tij për të analizuar mënyrën se si administratat amerikane i kanë interpretuar dhe, në raste të caktuara, i kanë keqvlerësuar zhvillimet në Lindjen e Mesme.
Hetimi i autores nis nga përpjekjet e familjes Kerr për të zbuluar përgjegjësit dhe motivet e vrasjes. Dokumente të klasifikuara, të zbuluara më vonë nga djali i tij Andrew Kerr gjatë punës në Këshillin e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, përmbanin një bisedë të përgjuar mes operativëve iranianë që pranonin përgjegjësinë për atentatin.
Megjithatë, askush nuk ka dalë përpara drejtësisë për këtë vrasje dhe motivi i plotë mbetet i paqartë.
Pushtimi i vitit 1982 dhe lindja e Hezbollahut
Sipas Ghattas, pushtimi izraelit i Libanit në qershor 1982 përbën një pikë kthese në historinë moderne të rajonit.
Izraeli ndërhyri ushtarakisht për të larguar Organizatën për Çlirimin e Palestinës, të drejtuar nga Jaser Arafati, e cila përdorte territorin libanez për të ndërmarrë sulme kundër Izraelit.
Megjithëse ministri izraelit i Mbrojtjes, Ariel Sharon, e kishte paraqitur operacionin përpara Uashingtonit si një ndërhyrje të kufizuar, forcat izraelite përparuan deri në Bejrut.
Në të njëjtën periudhë, Irani, i cili kishte kaluar revolucionin islamik të vitit 1979, dërgoi në Liban luftëtarë, këshilltarë dhe klerikë përmes territorit sirian.
Ata krijuan kampe stërvitore në Luginën Bekaa dhe ndihmuan në organizimin e grupeve të armatosura shiite, të cilat më vonë u bashkuan nën emrin Hezbollah, ose Partia e Zotit.
Presidenti sirian Hafez al-Assad fillimisht tregoi kujdes ndaj pranisë ushtarake iraniane, por më pas e konsideroi Hezbollahun një instrument për të ushtruar presion ndaj Izraelit dhe për të forcuar ndikimin sirian në Liban.
Kështu, sipas autores, pushtimi izraelit krijoi kushtet për ngritjen e një organizate që do të shndërrohej në një nga aleatët më të rëndësishëm rajonalë të Iranit.
Gabimet strategjike të Uashingtonit
Libri kritikon mënyrën se si administrata e presidentit Ronald Reagan reagoi ndaj pushtimit izraelit.
Ghattas argumenton se pranimi fillestar i operacionit ushtarak nga Uashingtoni e përfshiu më vonë SHBA-në në një konflikt shumë më të ndërlikuar.
Në gusht 1982, Shtetet e Bashkuara dërguan marinsa në Liban për të mbikëqyrur largimin e forcave palestineze dhe për të ndihmuar në stabilizimin e situatës.
Pas masakrës në kampet e refugjatëve Sabra dhe Shatila, të kryer në shtator 1982 nga milicia libaneze falangiste e mbështetur nga Izraeli, Uashingtoni ndërmori një tjetër dislokim ushtarak.
Por prania amerikane u përball me sulme të rënda. Në prill 1983, një atentat me eksploziv kundër ambasadës amerikane në Bejrut vrau 63 persona, përfshirë 17 amerikanë.
Në tetor të po atij viti, një sulm vetëvrasës kundër kazermave të marinsave amerikanë shkaktoi vdekjen e 241 ushtarakëve amerikanë. Katër muaj më vonë, Reagan njoftoi përfundimin e misionit.
Sipas analizës së librit, këto ngjarje dëmtuan rëndë perceptimin për fuqinë dhe aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të kontrolluar zhvillimet në rajon.
Irani dhe zgjerimi i ndikimit rajonal
Një tjetër moment që Ghattas e konsideron vendimtar është skandali Iran-Contra i vitit 1986.
Administrata Reagan kishte autorizuar fshehurazi shitjen e armëve amerikane Iranit, me synimin për të siguruar lirimin e pengjeve që mbante Hezbollahu.
Një pjesë e të ardhurave u përdor për të financuar grupet rebele kundër qeverisë sandiniste në Nikaragua. Skandali ngriti pikëpyetje mbi besueshmërinë e Uashingtonit dhe tregoi se marrja e pengjeve mund t'u siguronte organizatave të armatosura ndikim në negociatat me fuqitë perëndimore.
Ghattas e lidh këtë periudhë me zhvillimet e mëvonshme, veçanërisht me pushtimin amerikan të Irakut në vitin 2003. Sipas saj, përqendrimi i SHBA-së në Irak i krijoi Iranit hapësirë më të madhe për të zgjeruar ndikimin nga Bagdadi deri në Bejrut.
Hezbollahu, ndërkohë, forcoi kapacitetet ushtarake dhe konsolidoi pozicionin e tij në politikën libaneze.
Nga lufta e vitit 2006 te përplasjet aktuale
Analiza rikthehet edhe te lufta e vitit 2006 mes Izraelit dhe Hezbollahut.
Konflikti nisi pas një sulmi ndërkufitar të Hezbollahut, gjatë të cilit u vranë tetë ushtarë izraelitë dhe u kapën dy të tjerë.
Izraeli bombardoi infrastrukturën libaneze, ndërsa Hezbollahu lëshoi raketa drejt veriut të Izraelit. Administrata e presidentit George W. Bush fillimisht mbështeti përpjekjet izraelite për të dobësuar organizatën.
Në atë kohë, sekretarja amerikane e Shtetit, Condoleezza Rice, e përshkroi konfliktin si pjesë të lindjes së një Lindjeje të Mesme të re.
Megjithatë, lufta përfi me armëpushim, pa arritur objektivin izraelit për eliminimin e Hezbollahut. Sipas analizës, ngjarjet e mëvonshme treguan se konfliktet në Liban vazhdonin të lidheshin ngushtë me rivalitetet më të gjera rajonale.
Sulmet e Hamasit kundër Izraelit më 7 tetor 2023 dhe lufta që pasoi në Gaza hapën një periudhë tjetër përshkallëzimi. Hezbollahu nisi sulme ndërkufitare kundër Izraelit, ndërsa ushtria izraelite ndërmori operacione në Libanin jugor, duke dëmtuar rëndë kapacitetet e organizatës dhe duke vrarë drejtues të saj, përfshirë sekretarin e përgjithshëm Hassan Nasrallah.
Dobësimi i Hezbollahut ndikoi edhe në aftësinë e Iranit për të mbështetur aleatët e tij rajonalë, përfshirë regjimin e Bashar al-Assadit në Siri, i cili më pas u rrëzua.
Libani në qendër të një konflikti më të gjerë
Artikulli i Foreign Policy, i publikuar më 13 nëntor 2026, e vendos këtë histori në kontekstin e luftës së nisur në shkurt të vitit 2026 nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kundër Iranit.
Sipas artikullit, sulmet që vranë udhëheqësin suprem iranian, Ali Khamenei, nxitën një reagim të Hezbollahut kundër Izraelit, të cilit ushtria izraelite iu përgjigj me një ofensivë të re në Libanin jugor.
Artikulli raporton se operacionet kanë shkaktuar të paktën 4.300 viktima në Liban dhe zhvendosjen e më shumë se një milion njerëzve.
Ndërkohë, kontrolli që Irani ushtron mbi Ngushticën e Hormuzit i ka dhënë Teheranit një instrument të rëndësishëm presioni, pavarësisht epërsisë ushtarake të kundërshtarëve.
Konflikti ka ndikuar në tregjet globale të energjisë, në marrëdhëniet mes aleatëve dhe në besueshmërinë ndërkombëtare të Shteteve të Bashkuara.
Për autoren e librit, këto zhvillime dëshmojnë se shumë prej problemeve që u shfaqën gjatë viteve 1980 nuk morën kurrë një zgjidhje të qëndrueshme.
Mësimi që Uashingtoni nuk e nxori nga historia
Në përfundim, analiza e Foreign Policy rikthehet te figura e Malcolm Kerr.
Historiani libanez Kamal Salibi, mik dhe koleg i Kerr, e kishte përshkruar atë si përfaqësuesin e llojit më të mirë të amerikanëve që kishin ardhur në Lindjen e Mesme.
Ky vlerësim lidhej me njohjen e thellë që Kerr kishte për rajonin, aftësinë për të kuptuar ndërlikimet e tij dhe përkushtimin ndaj marrëdhënieve ndërmjet shoqërive arabe dhe Shteteve të Bashkuara.
Mesazhi kryesor i analizës është se fuqia ushtarake, pa një kuptim të saktë të realiteteve politike dhe shoqërore, nuk garanton rezultate strategjike afatgjata.
Historia e Libanit, sipas Ghattas, tregon se ndërhyrjet e jashtme shpesh kanë krijuar ekuilibra të përkohshëm, ndërsa kanë lënë të pazgjidhura shkaqet e konflikteve. /Përshtati Pamfleti nga ForeignPolicy/ lindja e mesme pushtimi libani lufta Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota 24 orë në ajër pa u ndalur, avioni vendos rekord botëror 14 Nëntor 2026, 13:4213:42Rajoni dhe Bota Rreziku i krizës globale të naftës: Goditet në Hormuz tankeri i pestë brenda 24 orëve! 14 Nëntor 2026, 13:2513:25Rajoni dhe Bota Drejtësia i afrohet rrethit të Orbanit, sekuestrohen 17.7 milionë euro të fshehura në pyje dhe depo, ish-ministri nën hetim për korrupsion 14 Nëntor 2026, 11:4311:43Rajoni dhe Bota Përtej Netanyahut, si e djathta ekstreme po ndryshon fytyrën e Izraelit 14 Nëntor 2026, 11:2111:21Rajoni dhe Bota Pas më shumë se 24 orësh ndërprerjeje globale, Microsoft rikthen shërbimet e Teams, Outlook dhe Copilot 14 Nëntor 2026, 11:0811:08Rajoni dhe Bota A po merr fund rendi botëror që njohim? Fjalimi i Rubios dhe mesazhi i fshehur për aleatët e SHBA-së 14 Nëntor 2026, 10:0010:00Rajoni dhe Bota

