Bizneset amerikane po përballen me një periudhë të pazakontë pasigurie dhe tronditjesh në zinxhirin e furnizimit, ku kostot e transportit, energjisë, luftërat dhe faktorët klimatikë po shtojnë presionin mbi çmimet. Për shumë sipërmarrës, situata aktuale është edhe më e vështirë për t’u menaxhuar sesa kriza e zinxhirit të furnizimit gjatë pandemisë së Covid-19. Një shembull është kompania **Dilworth Coffee** në Raleigh të Karolinës së Veriut. Pas një prodhimi të dobët të kafesë në Brazil në vitin 2024, kontratat e ardhshme të kafesë arritën nivele rekord. Një vit më pas, tarifat globale të vendosura nga administrata e Donald Trump i shtynë çmimet edhe më lart. Problemet u shtuan më tej nga lufta në Iran, ndërprerjet e transportit, mungesa e kontejnerëve, kostot e larta në Detin e Kuq dhe rritja e çmimeve të plehrave. Jeff Voita, themeluesi i distributorin kombëtar të kafesë, tha se kompania po përballet me një periudhë ndërprerjesh që nuk e kishte parë më parë. Situata nuk është e izoluar vetëm te sektori i kafesë. Në të gjithë SHBA-në, drejtues biznesesh në industri të ndryshme po raportojnë vështirësi të ngjashme. Një anketë mujore e Institutit për Menaxhimin e Furnizimit ka nxitur shqetësim te drejtuesit e kompanive, disa prej të cilëve e kanë krahasuar klimën aktuale të biznesit me periudhën e pandemisë. Madje, disa prej tyre thonë se situata gjatë Covid-it ishte më e menaxhueshme. Sot, luhatjet e mëdha të çmimeve dhe pasiguria i detyrojnë kompanitë të marrin vendime të vështira, ndërsa konsumatorët, të shqetësuar nga inflacioni, kanë më pak gatishmëri për të përballuar rritje të tjera çmimesh.
“Ky është padyshim një problem më i madh se Covid”, tha Jack Buffington, drejtor i programit të zinxhirit të furnizimit në Universitetin e Denverit, duke e përshkruar situatën si një problem të lidhur veçanërisht me energjinë.
Administrata Trump e ka paraqitur luftën me Iranin si një goditje të përkohshme për ekonominë dhe ka argumentuar se, pas përfundimit të saj, presionet inflacioniste do të zbuten. Por problemet e grumbulluara prej kohësh në zinxhirët globalë të furnizimit tregojnë se rikthimi në normalitet mund të jetë më i ndërlikuar.
Presidenti Donald Trump ka deklaruar se çmimet e naftës do të bien ndjeshëm pas përfundimit të luftës me Iranin. Në një postim në Truth Social, ai argumentoi se ulja e çmimeve do të ndodhte shpejt pas zgjidhjes së konfliktit.
Edhe kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, tha se çështja e Ngushticës së Hormuzit ka ndikim të drejtpërdrejtë në çmimet e energjisë dhe, rrjedhimisht, edhe në kostot e ushqimeve.
Por që nga qershori, situata ka ndryshuar. Çmimet e larta të karburantit dhe transportit detar kanë filluar të ndikojnë në sektorë të tjerë të ekonomisë. Inflacioni bazë u rrit muajin e kaluar me ritmin më të lartë që nga prilli, ndërsa kostot e shërbimeve kanë vijuar të rriten.
Sipas materialit, çmimet e naftës janë dyfishuar që nga marsi, të ndikuara nga përshkallëzimi i luftës në Lindjen e Mesme dhe sulmet e vazhdueshme ukrainase ndaj rafinerive ruse.
Në të njëjtën kohë, kostot e transportit janë rritur edhe për shkak të ngjarjeve ekstreme të motit. Tajfunë të njëpasnjëshëm mbyllën për dy javë portin e Shangait, portin më të madh të kontejnerëve në botë, duke shkaktuar vonesa të konsiderueshme.
Përfundimi i luftës në Iran nuk do të zgjidhte automatikisht të gjitha problemet. Sipas materialit, kjo nuk do të ndryshonte situatën e eksporteve ruse të naftës dhe as problemet e krijuara nga aktiviteti i rebelëve Huthi në Detin e Kuq dhe piratëve somalezë në Gjirin e Adenit.
Këto pengesa kanë detyruar kompanitë e transportit detar të ridrejtojnë anijet rreth Afrikës për të shmangur sulmet, duke ulur kapacitetin global të transportit detar me rreth 15% këtë vit, sipas Ryan Petersen, CEO i Flexport.
“Kam punuar në logjistikë për 25 vjet dhe nuk kam parë kurrë diçka kaq të keqe”, tha Petersen.
Një pjesëmarrës në anketën e Institutit për Menaxhimin e Furnizimit e përshkroi krizën aktuale si më të madhe dhe më komplekse se ajo gjatë dhe pas Covid-it.
Gjatë vitit 2020, anijet me kontejnerë qëndruan për javë të tëra jashtë porteve, ndërsa mungesat e produkteve të ndryshme u shfaqën në raftet e dyqaneve. Zinxhiri i furnizimit praktikisht u paralizua përpara se të fillonte gradualisht të rikthehej.
Situata e sotme është ndryshe. Transporti vazhdon të funksionojë, por me ndërprerje të vazhdueshme, kosto më të larta dhe pasiguri të madhe. Çmimet rriten, bien dhe më pas rriten sërish.
“Zinxhiri i furnizimit po funksionon, por me shumë më tepër kosto, fërkime dhe pasiguri sesa gjatë Covid-it”, tha Brownlee.
Jeff Voita tha se situata aktuale është edhe më stresuese për kompaninë e tij. Dilworth Coffee tani duhet të bëjë shumë më tepër kërkime dhe modelime të çmimeve. Në të kaluarën, kompania vendoste për burimet e kafesë 12 deri në 24 muaj përpara, ndërsa sot furnizimi planifikohet vetëm tre deri në gjashtë muaj përpara.
Edhe kushtet atmosferike kanë luajtur një rol të rëndësishëm. Super El Niño i këtij viti ka ngritur pikëpyetje mbi të korrat e kafesë në Vietnam dhe Brazil, dy vende të rëndësishme për tregun global.
Në të njëjtën kohë, kompanitë kanë më pak mundësi financiare për të përballuar goditjet. Dilworth Coffee nuk mund të mbajë në magazinë të njëjtat sasi kafeje si më parë, për shkak të kostove të larta të transportit. Marzhet e fitimit janë të ngushta, ndërsa konsumatorët kanë më pak të ardhura të disponueshme.
Ndryshimet në shitje janë bërë gjithashtu më të mëdha. Në të kaluarën, vëllimet mujore të shitjeve të kompanisë luhateshin rreth 5%, ndërsa tani ndryshimet arrijnë deri në 20%.
“Kjo dinamikë është diçka e re për ne. Për sa kohë nafta do të jetë mbi 6 dollarë? Si ua komunikojmë këtë klientëve?”, tha Voita, duke shtuar se edhe klientët e kompanisë po përballen me të njëjtat probleme.
Në këtë klimë, përfundimi i një konflikti të vetëm nuk do të mjaftonte për të rikthyer menjëherë normalitetin. Luftërat, problemet e transportit, moti ekstrem, çmimet e energjisë dhe pasiguritë e zinxhirit global të furnizimit janë ndërthurur duke krijuar një situatë që bizneset amerikane e kanë gjithnjë e më të vështirë ta parashikojnë. © BalkanWeb Për t’u bërë pjesë e grupit "Balkanweb" mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë. Grupi Balkanweb