Lajme Zone
Nga pastrimi i parave te rreziku i humbjes së kursimeve, sa të sigurta janë bankat dixhitale?
PolitikëPamfleti

Nga pastrimi i parave te rreziku i humbjes së kursimeve, sa të sigurta janë bankat dixhitale?

Një gjykatë italiane ka vendosur nën administrim gjyqësor për një vit veprimtarinë në Itali të Revolut Bank UAB, njësisë bankare evropiane të grupit britanik Revolut, pasi hetimet zbuluan se persona të dyshuar ose të dënuar për veprimtari kriminale kishin përdorur llogaritë e saj për të kanalizuar miliona euro me origjinë të dyshimtë.

Një gjykatë italiane ka vendosur nën administrim gjyqësor veprimtarinë e Revolut në Itali, pas zbulimit të transaksioneve të dyshimta të lidhura me persona të përfshirë në veprimtari kriminale. Vetëm dy javë më parë, Ueno Bank në Paraguai u përball me ndërhyrjen e autoriteteve për probleme financiare. Dy rastet rikthejnë vëmendjen te Jet Bank... Një gjykatë italiane ka vendosur nën administrim gjyqësor për një vit veprimtarinë në Itali të Revolut Bank UAB, njësisë bankare evropiane të grupit britanik Revolut, pasi hetimet zbuluan se persona të dyshuar ose të dënuar për veprimtari kriminale kishin përdorur llogaritë e saj për të kanalizuar miliona euro me origjinë të dyshimtë.

Vendimi i Gjykatës së Milanos, i raportuar më 16 nëntor 2026, lidhet me mangësitë e konstatuara në mekanizmat e kontrollit kundër pastrimit të parave. Sipas autoriteteve italiane, banka dixhitale nuk kishte identifikuar dhe raportuar siç duhej një sërë operacionesh financiare të dyshimta, pavarësisht sinjalizimeve që kishin ardhur nga institucione të tjera.

Në dokumentacionin gjyqësor përmenden 24 persona të hetuar ose të dënuar për vepra të ndryshme penale, të cilët kishin përdorur llogaritë e Revolut për transaksione që arrinin në 41.9 milionë euro gjatë periudhës 2021–2026. Prokuroria italiane ka evidentuar një vlerë më të gjerë operacionesh të dyshimta prej rreth 76.5 milionë eurosh.

Një nga konstatimet më të rëndësishme të hetimit lidhet me raportimin e transaksioneve. Sipas dokumenteve të çështjes, bankat e tjera kishin paraqitur 265 sinjalizime për operacione të dyshimta të lidhura me personat në fjalë, ndërsa Revolut nuk kishte paraqitur asnjë raportim përkatës.

Administrimi gjyqësor synon korrigjimin e mangësive në sistemet e kontrollit dhe parandalimin e përdorimit të shërbimeve bankare për veprimtari të paligjshme. Revolut nuk është subjekt i një akuze penale në këtë procedurë dhe masa nuk përbën falimentim apo ndërprerje të shërbimeve të saj.

Rasti i Revolut vjen vetëm dy javë pas zhvillimeve në Paraguai, ku Ueno Bank, një institucion financiar me model të orientuar drejt shërbimeve dixhitale, u vendos më 2 nëntor në procedurë zgjidhjeje të detyruar nga Banka Qendrore.

Banka kishte rreth 2.8 miliardë dollarë depozita dhe afro 2.8 milionë depozitues. Sipas të dhënave të raportuara për krizën, aftësia paguese e saj kishte rënë nën gjysmën e minimumit ligjor, ndërsa kontrollet kishin zbuluar operacione të padeklaruara me kompani të lidhura me grupin e pronarëve.

Autoritetet kishin evidentuar gjithashtu kredi shumë milionëshe pa garanci të mjaftueshme, përdorim fondesh përtej gjendjes së llogarive dhe transaksione që dyshohej se kishin fshehur humbjet reale të bankës.

Ndërhyrja preku drejtpërdrejt klientët, të cilët u përballën me kufizime në përdorimin e llogarive, ndërsa autoritetet aktivizuan mekanizmat e garantimit të depozitave. Sipas raportimeve, ekspozimi i fondeve publike në Ueno Bank arrinte në rreth 800–850 milionë dollarë, përfshirë fonde të lidhura me pensionet dhe shëndetësinë.

Megjithëse rastet e Revolut dhe Ueno Bank janë të ndryshme, ato lidhen me dy aspekte themelore të mbikëqyrjes bankare: kontrollin e origjinës dhe lëvizjes së parave, si dhe aftësinë e një institucioni për të përballuar detyrimet ndaj depozituesve.

Në Itali, problemi i evidentuar lidhet me kontrollet kundër pastrimit të parave. Në Paraguai, ndërhyrja është lidhur me gjendjen financiare dhe marrëdhëniet me kompani të lidhura me pronarët. Në të dyja rastet, autoritetet kanë ndërhyrë pasi kanë konstatuar probleme që kërkonin masa të posaçme.

Rasti i "Jet Bank"

Dy zhvillimet e fundit në Itali dhe Paraguai ngrenë pikëpyetje serioze mbi sigurinë e bankave dixhitale, mënyrën se si kontrollohen paratë që qarkullojnë përmes tyre dhe rrezikun që depozitat e qytetarëve të përfshihen në operacione financiare të dyshimta apo të humbasin si pasojë e keqadministrimit.

Rasti i Revolut në Itali tregon se edhe një institucion financiar me miliona klientë dhe teknologji të avancuar mund të ketë mangësi në mekanizmat kundër pastrimit të parave. Ndërsa rasti i Ueno Bank në Paraguai ngre shqetësimin se problemet e kapitalit, kreditë e pasigurta dhe transaksionet me kompanitë e pronarëve mund të rrezikojnë kursimet e depozituesve.

Pikërisht këto zhvillime shtrojnë pyetjen se sa të sigurta janë bankat dixhitale që po zgjerohen me shpejtësi, duke tërhequr klientë me aplikacione të thjeshta dhe interesa të larta. Teknologjia mund ta lehtësojë qarkullimin e parave, por pa kontrolle të forta ajo mund të shfrytëzohet edhe për pastrimin e fondeve të paligjshme. Nga ana tjetër, nëse një bankë nuk administron siç duhet kapitalin dhe depozitat, klientët mund të përballen me bllokimin e llogarive dhe humbjen e pjesës së kursimeve që nuk mbulohet nga skemat e sigurimit.

Në Shqipëri, këto pikëpyetje marrin rëndësi edhe për Jet Bank, një bankë dixhitale që ka hyrë në treg me oferta depozitash me interesa deri në 4.7%.

Për një qytetar që depoziton 100 mijë euro, kjo normë përkthehet në 4 700 euro interes bruto në vit. Por për bankën, këto para përfaqësojnë një detyrim që duhet të mbulohet nga të ardhurat e aktivitetit të saj.

Në gusht 2026, obligacionet trevjeçare të qeverisë shqiptare ofronin interesa nga 3.5% deri në 4.13%, më pak se norma 4.7% e promovuar nga Jet Bank. Kjo ngre pyetjen se ku do t'i investojë banka depozitat e qytetarëve dhe çfarë burimesh të ardhurash do të përdorë për të përballuar interesat e premtuara.

Një tjetër çështje është struktura e pronësisë. Jet Bank kontrollohet nga Jet Holdings B.V., kompani e regjistruar në Holandë, ndërsa biznesmeni Idan Avishai zotëron 71.52% të kapitalit përmes Constador Ltd, të regjistruar në Qipro. Pjesa tjetër ndahet mes kompanive izraelite, ndërsa në strukturën e raportuar shfaqen edhe emrat e Saniel Sanilevich dhe Elle Hefets Goren.

Kjo strukturë nuk përbën në vetvete shkelje, por kërkon transparencë mbi burimin e kapitalit, pronarët përfitues dhe marrëdhëniet financiare mes bankës dhe kompanive të aksionarëve. Pikërisht operacionet me kompani të lidhura me pronarët ishin ndër problemet e evidentuara në rastin e Ueno Bank.

Në historikun e biznesit të personave të lidhur me pronësinë e Jet Bank përmenden edhe platforma Forex, përfshirë Fortrade dhe FXLider. Në vitin 2018, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare në Shqipëri paralajmëroi se Fortrade nuk ishte e licencuar për të ofruar shërbime investimi në vend. Ky fakt nuk provon shkelje nga Jet Bank, por e bën të rëndësishëm verifikimin e historikut të aksionarëve.

Ndërkohë, mbetet thelbësor sqarimi i statusit të licencimit të Jet Bank, veprimtarive që lejohet të ushtrojë dhe mbrojtjes ligjore që gëzojnë depozitat e klientëve.

Në Shqipëri, depozitat në bankat pjesëmarrëse në skemën e sigurimit garantohen deri në 2.5 milionë lekë për çdo depozitues, për çdo bankë. Shumat mbi këtë kufi nuk kanë të njëjtën mbrojtje automatike.

Rastet e Revolut dhe Ueno Bank tregojnë se një bankë dixhitale mund të jetë e cenueshme ndaj abuzimeve dhe keqadministrimit, njësoj si çdo bankë tjetër, nëse kontrollet nuk funksionojnë. /Pamfletijet bank bankat dixhitale 1 Komente S Specialisti 16 Nëntor 2026, 21:24 Pse ti shpini ne Banke ? Investoini diku ku vlera nuk humbet nje Banese ne vendet fqinje ku vlera sa vjen e rritet nje cmim real Pse duhet tja vari ujkut Melçite ne qafe e pastaj gjumi tu kthehet ne mankth ? Ne banke leku humbet 15 -20 % te vleres reale Nese nje prone kushton kaq lek sa ne kemi ne banke sot . Nese i kthehemi vitin tjeter per ta blere do vini re se do kushtoje 15 - 20 me shume Përgjigjjuni Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi Turizmi zgjerohet, por fitimet tkurren: Shqipëria numëron vizitorët, por sa para i mbeten ekonomisë? 16 Nëntor 2026, 13:2813:28Ekonomi Shqipëria ndan më pak të ardhura për më të varfrit se i gjithë rajoni 16 Nëntor 2026, 07:3607:36Ekonomi Euro në greminë, si këmbehen sot monedhat e huaja 16 Nëntor 2026, 07:1307:13Ekonomi Paradoksi i ekonomisë shqiptare: Turizmi lulëzon, por punonjësit e hoteleve dhe restoranteve mbeten më të keqpaguarit! 15 Nëntor 2026, 13:3113:31Ekonomi Euro mbetet pranë kufirit të 90 lekëve, me sa këmbehen sot monedhat e tjera 15 Nëntor 2026, 07:2507:25Ekonomi Nga dronët, te koncesionet dhe barnat, paratë e shqiptarëve "rrush e kumbulla"; KLSH zbulon batërdinë në buxhet 14 Nëntor 2026, 19:4019:40Ekonomi