Dyshimet për një rast të murtajës pneumonike në Rusi kanë ngritur shqetësim ndërkombëtar, ndërsa autoritetet kanë vendosur në karantinë qindra persona dhe disa institucione shëndetësore. Rasti i dyshuar lidhet me një teknike laboratori, e cila besohet se mund të ketë humbur jetën pas një incidenti gjatë punës me bakterin Yersinia pestis – mikroorganizmi që shkakton murtajën.Lexo edhe:Dhimbja në brinjë ishte shenjë e kancerit të zorrës, 38-vjeçarja: Kisha 22 tumore në mëlçi Sipas raportimeve, rreth 200 persona dhe pesë spitale në Rusi, përfshirë një spital për fëmijë dhe një tjetër për lehona, janë vendosur nën masa karantine. Autoritetet ruse kanë deklaruar se situata është nën kontroll, ndërsa disa vende të tjera kanë nisur masa parandaluese dhe monitorim më të shtuar. Murtaja pneumonike është forma më e rrallë, por edhe më e rënda e sëmundjes. Pa trajtim të shpejtë, ajo mund të jetë fatale në një periudhë shumë të shkurtër. Si përhapet murtaja? Murtaja shkaktohet nga bakteri Yersinia pestis, i cili mund të përhapet me disa mënyra. Forma më e zakonshme, murtaja bubonike, transmetohet zakonisht përmes pickimit të pleshtave të infektuar, të cilët e bartin bakterin nga kafshët te njerëzit. Kur infeksioni përhapet në mushkëri, ai mund të kalojë edhe nga një person te tjetri përmes pikëzave të frymëmarrjes, zakonisht gjatë kollitjes ose teshtitjes. Megjithatë, transmetimi nga njeriu te njeriu konsiderohet i rrallë, pasi personat me murtajë pneumonike zakonisht sëmuren rëndë brenda një ose dy ditësh dhe kanë pak mundësi të jenë në kontakt me të tjerët. Infeksioni mund të merret gjithashtu nga kontakti i drejtpërdrejtë me inde ose mish të kafshëve të infektuara. Tri format kryesore të murtajës Murtaja ndahet në tri forma kryesore: Murtaja bubonike – forma më e zakonshme, që prek nyjat limfatike pas pickimit nga pleshtat e infektuar. Murtaja pneumonike – prek mushkëritë dhe është forma më e rrezikshme për shkak të mundësisë së transmetimit përmes ajrit. Murtaja septikemike – ndodh kur bakteri përhapet në qarkullimin e gjakut. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, pa trajtim të hershëm, murtaja bubonike mund të ketë një shkallë vdekshmërie prej 30 deri në 60 për qind. Te format pneumonike dhe septikemike, mungesa e trajtimit të shpejtë mund të çojë në vdekje në pothuajse të gjitha rastet. Cilat janë shenjat e para? Te murtaja bubonike, simptomat zakonisht shfaqen brenda një deri në shtatë ditë nga infektimi. Shenjat më të zakonshme janë: temperaturë e lartë dhe të dridhura,
dhimbje koke dhe trupi,
dobësi,
të përziera dhe të vjella,
zmadhim dhe dhimbje të nyjave limfatike, veçanërisht në sqetulla dhe ijë. Në murtajën pneumonike, simptomat mund të shfaqen shumë më shpejt, brenda rreth 24 orësh. Pacientët mund të kenë gulçim, kollë të rëndë dhe në disa raste nxjerrje të sekrecioneve me gjak. Kjo formë mund të çojë shpejt në vështirësi serioze në frymëmarrje. Në murtajën septikemike, simptomat mund të përfshijnë gjakderdhje nën lëkurë, nxirje ose ngjyrë të kaltër të lëkurës dhe dëmtim të indeve. Pa trajtim, ajo mund të shkaktojë dështim të shumëfishtë të organeve dhe hemorragji të rënda. Sa e zakonshme është murtaja sot? Murtaja vazhdon të shfaqet në disa pjesë të Afrikës, Azisë dhe Amerikës së Jugut. Që nga vitet 1990, shumica e rasteve te njerëzit janë raportuar në Afrikë, veçanërisht në Republikën Demokratike të Kongos dhe Madagaskar. Në Shtetet e Bashkuara raportohen mesatarisht disa raste në vit, kryesisht në shtetet perëndimore dhe jugperëndimore, si New Mexico dhe Arizona. Shumica dërrmuese e këtyre rasteve janë të formës bubonike dhe lidhen me pleshtat ose kafshët e egra. Në Rusi, rastet janë të rralla, ndonëse bakteri është endemik në disa zona të Siberisë. Raste të mëparshme në këtë rajon janë lidhur me kontaktin, therjen ose konsumimin e marmotave të infektuara. Si trajtohet? Lajmi i mirë është se murtaja mund të trajtohet me sukses nëse zbulohet herët. Mjekët zakonisht nuk presin konfirmimin përfundimtar të diagnozës nëse ekziston dyshim i fortë për murtajë, pasi çdo orë mund të jetë vendimtare. Trajtimi bëhet me antibiotikë. Ndër antibiotikët që mund të përdoren janë ciprofloxacina, levofloxacina, moxifloxacina, gentamicina dhe streptomicina. Në disa raste, edhe doxycyclina mund të përdoret si alternativë. Trajtimi zakonisht zgjat nga shtatë deri në 14 ditë, në varësi të gjendjes së pacientit dhe formës së sëmundjes. A ka arsye për panik? Ekspertët theksojnë se, pavarësisht seriozitetit të murtajës pneumonike, rreziku për popullatën e gjerë mbetet i ulët. Ndryshe nga periudhat historike kur murtaja shkaktonte epidemi shkatërruese, sot ekzistojnë antibiotikë efektivë dhe sisteme shumë më të avancuara të monitorimit dhe izolimit të rasteve. Rreziku më i madh mbetet për personat që janë në kontakt të drejtpërdrejtë me një të infektuar, me kafshë të infektuara ose që jetojnë në zona ku bakteri është endemik. Ekspertët rekomandojnë shmangien e prekjes së kafshëve të ngordhura dhe kujdes të shtuar në zonat ku murtaja dihet se qarkullon te brejtësit dhe pleshtat. Nëse shfaqen simptoma të rënda pas një ekspozimi të mundshëm, kërkimi i menjëhershëm i ndihmës mjekësore është thelbësor.