Anijet presin të kalojnë Ngushticën e Hormuzit Zhytësit, anijet dhe robotët e Marinës Amerikane bënë udhëtime të fshehta gjatë natës për të asgjësuar eksplozivët në kanalin tepër të rëndësishëm... Ndërsa SHBA-ja shkëmbente sulme “dhëmb për dhëmb” me Iranin në Ngushticën e Hormuzit gjatë muajve të fundit, ajo ishte gjithashtu e angazhuar në një operacion shumë më të fshehtë në ujërat e këtij kanali të ngushtë dhe me rëndësi strategjike.
Kryesisht gjatë natës, SHBA-ja dërgoi zhytës të njësive Navy SEAL, anije robotike dhe mjete të specializuara nënujore në ngushticën e rrezikshme, në kuadër të një misioni katërmujor për pastrimin e minave, thanë persona të njohur me operacionin.
Procesi i vështirë i asgjësimit të mjeteve shpërthyese u zhvillua nën ujë dhe në errësirë, në përpjekje për të eliminuar një pengesë thelbësore për anijet që transportonin ngarkesa jetike përmes ngushticës, që kur SHBA-ja dhe Izraeli sulmuan Iranin në shkurt. Që nga fillimi i luftës, Teherani ka pretenduar se ka vendosur mina në ujërat ndërkombëtare dhe ato të Omanit në ngushticë. Organizata Ndërkombëtare Detare deklaroi në qershor se rreth 80 mina ishin vendosur në korridoret jetike të transportit detar.
Pretendimi i presidentit amerikan Donald Trump javën e kaluar se “të gjitha minat” në ujërat ndërkombëtare të ngushticës ishin hequr ose shpërthyer, pretendim i konfirmuar nga ushtria amerikane, habiti shumë vëzhgues. Gjurmuesit kishin raportuar se tri anije amerikane me bazë në Gjirin Persik, të pajisura zakonisht për operacione kundër minave, ndodheshin jashtë rajonit, në Oqeanin Indian dhe atë Paqësor, të paktën që nga fillimi i qershorit.
Pastrimi i minave në një zonë detare, edhe në kohë paqeje, është një proces i mundimshëm që mund të zgjasë me muaj. Anijet e specializuara duhet të lëvizin vazhdimisht përgjatë rrugës ujore, duke i shkëputur minat nga ankorimet e tyre dhe duke i qëlluar pasi ato dalin në sipërfaqe.
Por, në këtë rast, zhytësit e Marinës Amerikane punuan në ekipe të vogla, duke përdorur mjete lundruese me trup të fryrë. Ata lokalizuan minat iraniane me ndihmën e anijeve robotike dhe mjeteve nënujore pa ekuipazh, të tilla si anija sipërfaqësore pa ekuipazh e Marinës Amerikane, të pajisura me sisteme sonarësh të tërhequr.
Këto pajisje, të pajisura me sensorë sonarë anësorë me rezolucion të lartë, mund të identifikojnë objekte të tilla si minat në fundin e detit me një saktësi jashtëzakonisht të lartë. Kjo u mundëson forcave të kontrollojnë zona të mëdha duke minimizuar rrezikun për ekipet.
Megjithatë, ky proces shpesh pasohet nga pjesa më e rrezikshme e misionit.
“Kjo zakonisht pasohet nga një zhytës i Marinës, i cili duhet të hyjë në ujë, t’i afrohet minës dhe më pas ta neutralizojë dhe ta shkatërrojë atë”, tha Bill Hamblet, një kapiten në pension i Marinës Amerikane, i cili ka marrë pjesë shpesh në operacione në Gjirin Persik.
Ai tha se bëhej fjalë për një “forcë shumë të vogël dhe të lehtë”. SHBA-ja mund të ketë organizuar disa prej operacioneve nga USS Miguel Keith, një “bazë e lëvizshme ekspedite” lundruese e bashkëngjitur forcave detare në Gjirin Persik, shtoi Hamblet.
Mjetet robotike nënujore mund të përdoren gjithashtu për shkatërrimin e minave me eksploziv, tha ai. Sipas Bryan Clark, ekspert i çminimit në Institutin Hudson, këtu mund të përfshihen sistemi britanik SeaFox ose sistemi më i ri amerikan AN/ASQ-235 Archerfish.
“Është një proces jashtëzakonisht i ngadaltë. Në thelb, ata po kryejnë shpërthime të kontrolluara të bombave nën ujë”, tha Nitya Labh, bashkëpunëtore në Chatham House.
Nuk është raportuar asnjë viktimë amerikane e lidhur drejtpërdrejt me operacionin e çminimit, i cili, sipas ekspertëve, mbetet në thelb i rrezikshëm.
“Forcat e pastrimit të minave janë të cenueshme, sepse operacioni është i ngadaltë dhe anijet ose helikopterët e tyre nuk kanë mbrojtje”, tha Clark.
Pronarët e anijeve dhe këshilltarët e sigurisë thanë se ishin optimistë se gjysma jugore e ngushticës, pranë bregdetit të Omanit, përmes së cilës SHBA-ja ka udhëhequr anijet, ishte pastruar vërtet, ndonëse shprehën dyshime se e gjithë ngushtica ishte e lirë nga minat.
Vetëm një numër i vogël anijesh tregtare kanë kaluar nëpër ngushticë që nga fillimi i luftës. Një tjetër rrezik janë sulmet iraniane me raketa dhe dronë. Por kërcënimi nga minat, edhe nëse ato nuk janë realisht të pranishme, mjafton për të shqetësuar pronarët e anijeve dhe për t’i detyruar kompanitë e sigurimeve të ofrojnë mbulim me çmime jashtëzakonisht të larta, deri në dhjetë herë më të shtrenjta se përpara luftës. Për një supertanker tipik, kjo mund të nënkuptojë një kosto sigurimi prej rreth 10 milionë dollarësh.
Fuqia e këtij kërcënimi ka nxitur një luftë informacioni. Teherani i ka hedhur poshtë pretendimet e SHBA-së për pastrimin e minave. Në fund të gushtit, zëvendësministri i Jashtëm iranian, Kazem Gharibabadi, deklaroi se “askush përveç Iranit nuk e di vendndodhjen e këtyre minave”.
Në të njëjtën ditë kur Trump e shpalli ngushticën të pastruar nga minat, Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar, e drejtuar nga Marina Amerikane, deklaroi se vazhdonte të ekzistonte rreziku nga “minat lëvizëse ose të pazbuluara”.
Çmimet e naftës ranë me rreth 5 për qind gjatë javës pas njoftimit të Trump, por më pas i rikuperuan humbjet pas rifillimit të sulmeve.
Pyetja është nëse pronarët e anijeve do të ndihen mjaftueshëm të sigurt për t’i dërguar anijet e tyre nëpër ngushticë. Për këtë do të nevojitej besimi se anijet mund të mbrohen nga raketat dhe dronët, si edhe nga minat.
SHBA-ja deklaroi se do të përpiqet të parandalojë vendosjen e minave të reja. “Irani është njoftuar se çdo anije ose varkë që vendos mina të reja do të shkatërrohet menjëherë dhe sistematikisht”, shkroi Trump në rrjetet sociale javën e kaluar.
Analistët ushtarakë thonë se regjimi iranian disponon mijëra mina Maham, të ngjashme me ato të përdorura gjatë Luftës së Dytë Botërore. Disa prej tyre qëndrojnë pak nën sipërfaqen e ujit dhe shpërthejnë kur një anije godet mekanizmat e kontaktit të minës, ndërsa të tjera aktivizohen duke zbuluar ndryshimet në fushat elektromagnetike teksa anijet kalojnë mbi to.
Mediat iraniane kanë pretenduar se të paktën dy cisterna kanë goditur mina gjatë javës së kaluar. Një zëdhënës ushtarak iranian pretendoi të enjten se Teherani kishte vendosur mina të tjera pranë Omanit.
“Është e vështirë të dish se çfarë të besosh. Irani sigurisht që po përpiqet të vendosë përsëri mina. Është gjithmonë e mundur që Marina amerikane të ketë humbur disa prej tyre. Por çështja më e madhe dhe më e rëndësishme, sigurisht më shqetësuesja dhe më e kushtueshmja, është kërcënimi i vendosjes së minave të reja”, tha Ethan Connell, zëvendësdrejtor i Taiwan Security Monitor dhe ekspert për minat.
Më 30 gusht, ushtria amerikane goditi raketahedhës iranianë që po përgatiteshin të vendosnin mina detare në ngushticë. Hamblet, ish-kapiten i Marinës Amerikane, i cili tani është kryeredaktor i revistës “Proceedings” të Institutit Detar Amerikan, tha se minat e lëshuara me raketa do të ishin shumë të vogla, ndoshta me peshë rreth 50 kilogramë. Kjo është dukshëm më pak se minat me peshë 500 ose 1.000 kilogramë që vendosen nga anijet dhe varkat, ndaj ato nuk do të kishin gjasa të ishin efektive në ujëra të thella.
Pavarësisht raportimeve iraniane, autoritetet detare nuk kanë raportuar ose konfirmuar sulme me mina gjatë konfliktit. Sipas analistëve, as imazhet satelitore nuk kanë treguar prova të qarta që mbështesin pretendimet e Iranit.
I vetmi rast i konfirmuar i identifikimit të minave në ngushticë ishte ai i raportuar nga një hidrograf pakistanez në maj.
Në të kundërt, në Detin e Zi, i cili është minuar në masë të konsiderueshme nga Rusia dhe Ukraina, janë regjistruar disa raste të anijeve që kanë goditur mina dhe të minave që kanë dalë në breg, tha Martin Kelly, drejtues i sektorit të këshillimit në kompaninë konsulente EOS Risk.
Në të njëjtën kohë, një drejtues i industrisë së cisternave tha se nuk duhet shumë për të vendosur sërish një minë, sepse ka shumë trafik të anijeve të vogla që kalojnë përmes Hormuzit çdo natë.
Pasiguria është karta e fortë e Iranit. Duke pretenduar se minat vazhdojnë të jenë të pranishme, Teherani ka arritur të ushtrojë kontroll.
Anijet janë detyruar ose të respektojnë Autoritetin e Ngushticës së Gjirit Persik, të krijuar së fundmi nga Teherani, dhe të kërkojnë leje për të kaluar përmes rrugës ujore, duke zemëruar SHBA-në dhe duke rrezikuar potencialisht shkeljen e sanksioneve amerikane, ose të marrin rrugën pranë bregdetit të Omanit, të cilën SHBA-ja e ka shpallur të pastruar nga minat.
“Iranianët e kanë kuptuar se karta e tyre më e fortë është perceptimi se kontrollojnë Ngushticën e Hormuzit. Nëse mund ta bindin botën se janë në gjendje ta kërcënojnë ngushticën, ky është burimi i tyre më i fuqishëm i ndikimit strategjik”, Hamblet tha.
Nga ana tjetër, SHBA-ja nuk ka domosdoshmërisht nevojë të provojë se çdo minë është hequr; asaj i duhet vetëm të krijojë besim të mjaftueshëm që transporti detar të mund të rifillojë. Kjo do të jetë një sfidë, pasi aktualisht rreth një në çdo 30 anije po bëhet objektiv i sulmeve me raketa dhe dronë, sipas këshilltarëve të sigurisë detare.
“Loja më e madhe zhvillohet në fushën e informacionit. Kjo mund të jetë po aq e rëndësishme, në mos më e rëndësishme, sesa ajo që po ndodh realisht në ujërat ose në fundin e ngushticës”, shtoi Hamblet./Përshtati "Pamfleti" nga "Financial Times"hormuzi cminimi Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Irani paralajmëron SHBA-në: Rregullat e lojës kanë ndryshuar 6 Shtator 2026, 16:2016:20Rajoni dhe Bota Përplasje në Hormuz/ Teherani godet mjetin ushtarak amerikan, Uashingtoni shkatërron cisternat 6 Shtator 2026, 16:0016:00Rajoni dhe Bota Tragjedi në garën e makinave në Siçili, automjeti del nga rruga; dy të vdekur dhe një i plagosur rënd 6 Shtator 2026, 14:5314:53Rajoni dhe Bota Vuçiç sulmon Brukselin: Nuk më intereson çfarë thotë Marta Kos 6 Shtator 2026, 14:4914:49Rajoni dhe Bota Këshilltari i Zelenskyt: Askush nuk do ta fitojë këtë luftë 6 Shtator 2026, 14:2514:25Rajoni dhe Bota Sulmi me dron në Leipzig, Lavrov hedh poshtë akuzat e Perëndimit ndaj Moskës: Ky është fillimi i një lufte të vërtetë 6 Shtator 2026, 13:5113:51Rajoni dhe Bota