Donald Trump Negociatat për një marrëveshje të përkohshme mbi Ngushticën e Hormuzit po avancojnë, por vizioni i Iranit për administrimin e kësaj rruge strategjike bie ndesh me qëndrimin e Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre në Gjirin Persik. Planet për të ardhmen e Ngushticës së Hormuzit dhe mundësia e arritjes së një marrëveshjeje ndryshojnë pothuajse çdo ditë.
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se një marrëveshje mund të arrihet brenda kësaj jave. "Mund të ndodhë. Nesër ose pasnesër. Është bërë shumë përparim. Ata më telefonuan dhe më thanë: 'Ju lutem, le të bisedojmë'," tha Trump të martën.
Megjithatë, ai ritheksoi se Shtetet e Bashkuara mund të godasin Iranin nëse nuk arrihet një marrëveshje.
Pavarësisht optimizmit të presidentit amerikan, ende nuk ka qartësi as mbi palët që po zhvillojnë negociatat. Irani këmbëngul se po bisedon vetëm me Omanin për një marrëveshje të përkohshme mbi administrimin e kësaj rruge detare jetike.
Burime të tjera janë më pak optimiste për një marrëveshje të afërt dhe shprehin dyshime për jetëgjatësinë e saj.
Një zyrtar i lartë nga një vend i Gjirit Persik, i njohur me negociatat, tha se mundësia për arritjen e një marrëveshjeje deri të premten është rreth 50 për qind. Sipas tij, një nga pengesat kryesore është se delegacioni iranian nuk përfshin përfaqësues të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), e cila duhet të japë miratimin përfundimtar.
Teherani fajëson Uashingtonin për vonesat
Optimizmi i Trump duket se nuk ndahet nga Teherani. "Arsyeja kryesore e vonesës në arritjen e një marrëveshjeje me Omanin për Ngushticën e Hormuzit është ndërhyrja e Shteteve të Bashkuara dhe kërcënimet e Donald Trump," raportoi të mërkurën agjencia gjysmëzyrtare iraniane Tasnim, duke cituar një "burim të informuar".
Edhe agjencia tjetër gjysmëzyrtare "Fars" mbajti një qëndrim të ngjashëm.
Sipas saj, "disa zyrtarë amerikanë kanë dërguar sinjale të përziera dhe, drejtpërdrejt ose përmes partnerëve rajonalë, kanë penguar rrjedhën e negociatave. Ekziston shqetësimi se ndërhyrja e Shteteve të Bashkuara ose e disa aktorëve rajonalë mund të zgjasë negociatat ose të ndikojë negativisht në proces".
Fars përsëriti se Irani po negocion vetëm me Omanin dhe se bisedimet janë të përqendruara në krijimin e një korridori të ndërmjetëm që mbron të drejtat e Iranit, duke marrë njëkohësisht parasysh shqetësimet e Omanit. Shprehja "të drejtat e Iranit" mbetet një nga pikat më të debatueshme.
Në Ngushticën e Hormuzit ekzistojnë disa korridore lundrimi dhe propozimi aktual duket se synon bashkimin e tyre në një korridor të vetëm, ku Irani do të ruante një nivel të konsiderueshëm kontrolli, gjë që bie ndesh me qëndrimin amerikan.
Saeed Ajorlu, anëtar i ekipit negociator iranian, deklaroi se: "Negociatat duhet të vendosin mekanizma iranianë, sepse siguria, çminimi dhe shërbimet detare administrohen nga Irani". Ai shtoi për transmetuesin shtetëror IRIB, se "qëllimi i Teheranit është të vendosë mekanizma të përkohshëm, për një periudhë nga një deri në tre muaj, ku Irani të ketë rolin dominues".
Një formulë e tillë pritet të hasë kundërshtim në Uashington dhe në kryeqytetet e vendeve të Gjirit.
Korridori i ri detar
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, deklaroi të hënën se: "Negociatat janë përqendruar në shndërrimin e korridorit jugor, që kalon në ujërat e Omanit, dhe korridorit verior, që kalon në ujërat territoriale të Iranit, në një korridor të ndërmjetëm që u shërben interesave të të dy vendeve bregdetare". Ai shtoi: "Po flasim për një korridor me lëvizje në të dy drejtimet, jo për dy ose tre korridore të ndara".
Baghaei, Ajorlu dhe zyrtarë të tjerë iranianë këmbëngulin se regjimi juridik i Ngushticës nuk do të rikthehet në gjendjen që ekzistonte para luftës, kur asnjë shtet nuk ushtronte kontroll mbi lundrimin.
Për Teheranin, mbikëqyrja ose kontrolli mbi këtë pikë strategjike është bërë po aq i rëndësishëm sa edhe e drejta për pasurimin e uraniumit.
Qëndrimi i Shteteve të Bashkuara
Një rol dominues i Iranit në Ngushticën e Hormuzit konsiderohet i papranueshëm në Uashington, Abu Dhabi dhe Riad.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar vazhdimisht se kontrolli shtetëror mbi ujërat ndërkombëtare bie ndesh me të drejtën ndërkombëtare.
"Nëse krijojmë një precedent në Lindjen e Mesme ku një shtet vendos të kontrollojë një rrugë ujore ndërkombëtare, të vendosë tarifa dhe, nëse ato nuk paguhen, të sulmojë anijet, atëherë kemi krijuar një precedent shumë të rrezikshëm që mund të përsëritet edhe në pjesë të tjera të botës", tha Rubio muajin e kaluar.
Katari sinjalizoi të martën se negociatat po ecin përpara, por dallimet mes palëve mbeten të mëdha.
Ndër pyetjet që ende nuk kanë përgjigje janë:
-A do të pranojë Garda Revolucionare kufizimin e kontrollit mbi Ngushticën?-Në cilat raste do të ndalohen ose kontrollohen anijet?-A do të lejohen të kalojnë anijet luftarake të huaja, përfshirë ato amerikane?-Sa informacion do të kërkojë Irani për ngarkesën dhe destinacionin e anijeve?
Po ashtu mbetet e paqartë nëse marrëveshja do të çojë në heqjen e bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane, rikthimin e përjashtimeve për eksportet e naftës iraniane ose ringjalljen e memorandumit SHBA-Iran të nënshkruar në qershor.
Një marrëveshje me shumë paqartësi
Marrëveshja e qershorit la të paqarta disa pika kyçe. Neni 5 angazhonte Iranin të përdorte "përpjekjet më të mira", për të garantuar lundrimin e sigurt të anijeve tregtare për 60 ditë, ndërsa parashikonte që Irani dhe Omani të përcaktojnë administrimin e ardhshëm dhe shërbimet detare" në Ngushticë.
Dokumenti theksonte gjithashtu se çdo marrëveshje e ardhshme duhet të jetë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare në fuqi.
Megjithatë, sipas portalit juridik Lawfare, kjo formulë nuk zgjidh mosmarrëveshjen sepse "duke pasur parasysh mosmarrëveshjen e njohur mes Iranit dhe shumicës së vendeve të botës mbi interpretimin e së drejtës ndërkombëtare në Ngushticën e Hormuzit, ky formulim vetëm e shtyn problemin për më vonë".
Synimi afatgjatë i Iranit
Sipas Trita Parsi, nga Quincy Institute for Responsible Statecraft, "Teherani po përpiqet ta shndërrojë ndikimin që fitoi gjatë luftës në një rol të qëndrueshëm politik dhe institucional në administrimin e një prej rrugëve ujore më strategjike në botë".
Në një postim në platformën X, ai shtoi se: "Duke siguruar një rol të përhershëm në administrimin e Hormuzit, Irani mund të ruajë pjesën më të madhe të ndikimit që fitoi gjatë luftës pa u mbështetur vazhdimisht në presion ushtarak".
Sipas tij, ky përfitim do të ishte shumë më i madh sesa të ardhurat nga tarifat e mundshme për kalimin në Ngushticë.
Edhe eksperti izraelit i sigurisë Danny Citrinowicz vlerëson se rikthimi i situatës së mëparshme ishte praktikisht i pamundur.
"Që nga dita e parë ishte e qartë se rikthimi i Ngushticës së Hormuzit në gjendjen para krizës do të kërkonte ose ndryshim regjimi në Iran, ose një angazhim të gjatë ushtarak për të imponuar kontrollin mbi rrugën detare. Asnjëra prej këtyre alternativave nuk ishte politikisht apo strategjikisht e pranueshme për Uashingtonin, për shkak të kostove dhe angazhimeve afatgjata. Ndonjëherë alternativa më pak e dëshirueshme është e vetmja realiste", deklaroi ai.
Pasojat për tregjet e naftës
Ndërsa marrëveshja mbetet ende e paarritur, tregjet botërore të naftës vazhdojnë të përballen me rënien e rezervave.
Drejtori ekzekutiv i Saudi Aramco, Amin Nasser, deklaroi të martën se edhe nëse Ngushtica e Hormuzit do të rihapej sot, do të duheshin deri në 18 muaj për të rikthyer rezervat në nivele normale.
Sipas tij, për çdo ditë që nuk arrihet një marrëveshje, rreth 15 milionë fuçi naftë bruto nuk transportohen përmes kësaj rruge detare drejt tregjeve botërore./ Përshtati "Pamfleti", nga "CNN". Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Video/ Horror në Meksikë, influencuesi vritet me armë teksa ishte 'Live'! 5 Gusht 2026, 16:1416:14Rajoni dhe Bota Raketa SpaceX përplaset në Hënë, NASA tregon a ka rrezik për Tokën! 5 Gusht 2026, 16:0416:04Rajoni dhe Bota Pse sulmet e Ukrainës ndaj “Amazon-it të Rusisë” mund të tronditin ekonominë e Moskës 5 Gusht 2026, 16:0116:01Rajoni dhe Bota Alarm në aeroportin e Leipzigut në Gjermani, gjendet dron me bombë pranë avionit ukrainas 5 Gusht 2026, 13:4013:40Rajoni dhe Bota “Nga paniku e futa në një valixhe”/ Krimi misterioz në Athinë, flet i riu afgan që u arrestua për vrasjen e 38-vjeçares britanike 5 Gusht 2026, 12:4712:47Rajoni dhe Bota Lufta me Iranin zbraz Pentagonin, SHBA konsumon 80% të raketave dhe hyn në krizë rezervash ushtarake 5 Gusht 2026, 12:2212:22Rajoni dhe Bota