Personat me çrregullim të deficitit të vëmendjes dhe hiperaktivitetit, i njohur si ADHD, mund të kenë një rrezik dukshëm më të lartë për të zhvilluar demencë ose probleme të tjera të kujtesës në moshë të shtyrë, sugjeron një studim i ri. Studiuesit nga Universiteti i Pittsburgh-ut ndoqën 187,341 të rritur për një periudhë dhjetëvjeçare. Prej tyre, 3,026 kishin një diagnozë të ADHD-së.Lexo edhe:Shpresë për meshkujt/ Indi i ngrirë testikular transplantohet në përpjekje për të rikthyer pjellorinë pas kimioterapisë Rezultatet treguan se 6.7 për qind e personave me ADHD zhvilluan më vonë probleme njohëse, të përcaktuara si demencë ose dëmtim i lehtë njohës, krahasuar me 3.4 për qind të personave pa këtë diagnozë. Pas analizave më të detajuara dhe marrjes parasysh të faktorëve si mosha, studiuesit vunë re se rreziku i problemeve njohëse mund të ishte deri në katër herë më i lartë te personat me ADHD. Kur u analizuan vetëm rastet e diagnostikuara me demencë, rreziku rezultoi rreth tri herë më i lartë. Çfarë është dëmtimi i lehtë njohës? Dëmtimi i lehtë njohës përshkruan probleme me kujtesën dhe të menduarit që janë më të theksuara se ndryshimet normale të lidhura me moshën, por jo aq të rënda sa të plotësojnë kriteret për një diagnozë të demencës. Në disa raste mund të jetë një fazë pararendëse e demencës, por jo të gjithë personat me dëmtim të lehtë njohës vazhdojnë ta zhvillojnë atë. Sipas studimit, lidhja mes ADHD-së dhe rrezikut më të lartë për demencë vazhdoi të ishte e pranishme edhe pasi shkencëtarët morën parasysh faktorë të tjerë, si problemet e shëndetit fizik dhe mendor, niveli i arsimimit, duhanpirja dhe përdorimi i shërbimeve shëndetësore. Pse mund të ekzistojë kjo lidhje? Studimi nuk është i pari që sugjeron një lidhje mes ADHD-së dhe demencës. Një hulumtim tjetër i publikuar në vitin 2023 në “JAMA Network Open” zbuloi gjithashtu se të rriturit e diagnostikuar me ADHD kishin gati tri herë më shumë gjasa të zhvillonin demencë. Megjithatë, studiuesit ende nuk e dinë saktësisht pse ekziston kjo lidhje. Në studimin e ri, të publikuar në “JAMA Psychiatry”, autorët paraqesin disa shpjegime të mundshme. Një prej tyre lidhet me atë që njihet si “rezervë njohëse” – aftësia e trurit për të përballuar dëmtimet ose ndryshimet që ndodhin me plakjen. Sipas studiuesve, vështirësitë me kujtesën dhe përqendrimin që lidhen me ADHD-në mund të ndikojnë në këtë rezervë. Një tjetër mundësi është që personat me ADHD të ekspozohen gjatë jetës ndaj një numri më të madh faktorësh që lidhen me rënien njohëse. Këtu përfshihen stresi kronik, problemet me gjumin, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndetshme, problemet kardiovaskulare dhe përdorimi i substancave. Studimi nuk provon se ADHD shkakton demencë Studiuesit theksojnë se rezultatet duhet të interpretohen me kujdes. Studimi ishte vëzhgues, që do të thotë se mund të tregojë një lidhje mes ADHD-së dhe rrezikut të demencës, por nuk mund të provojë se ADHD-ja është shkaku i drejtpërdrejtë. Autorët ngritën gjithashtu mundësinë që, në disa raste, simptomat që ishin diagnostikuar si ADHD te personat më të moshuar të mund të kenë qenë në fakt shenja të hershme dhe ende të panjohura të rënies njohëse. Megjithatë, studiuesit thonë se rezultatet e tyre mbështesin idenë se ADHD duhet të merret në konsideratë si një faktor i rëndësishëm kur vlerësohet shëndeti i trurit në moshë të shtyrë. Stili i jetesës mbetet i rëndësishëm Lidhja mes shëndetit fizik dhe shëndetit të trurit është dokumentuar prej kohësh. Sipas NHS-së, një mënyrë jetese e shëndetshme mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të demencës. Kjo përfshin një dietë të ekuilibruar, aktivitet fizik të rregullt, mbajtjen e një peshe të shëndetshme, shmangien e duhanit, kontrollin e presionit të gjakut dhe kufizimin e konsumit të alkoolit. Në Britani, rreth një milion njerëz jetojnë me demencë, ndërsa sëmundja lidhet me dhjetëra mijëra vdekje çdo vit. Ndërkohë, vlerësohet se rreth 2.5 milionë persona në Angli mund të kenë ADHD, përfshirë rreth 741 mijë fëmijë dhe të rinj të moshës pesë deri në 24 vjeç. Diagnozat e ADHD-së janë rritur ndjeshëm gjatë dy dekadave të fundit, ndërsa studiuesit thonë se nevojiten studime të mëtejshme për të kuptuar më qartë nëse dhe në çfarë mënyre ky çrregullim mund të ndikojë në shëndetin e trurit gjatë plakjes.
