Nga Hilde Kraatz, dpa Shumë njerëz e kanë të vështirë ta vlerësojnë momentin, sepse analizojnë vazhdimisht situatat. Pse mendja jonë vepron në këtë mënyrë dhe si mund të jemi më të qetë? Një psikolog ofron shpjegime, këshilla dhe ushtrime për të kaluar më shumë kohë duke jetuar në të tashmen.Lexo edhe:Numri i bajameve që duhet të hani çdo ditë për të përmirësuar shëndetin e zorrëve A ju ndodh edhe ju të rrotulloheni në shtrat gjatë natës, pa mundur të flini, ndërsa riktheni vazhdimisht në mendje një bisedë që mund të ketë ndodhur disa ditë më parë? "Çfarë deshi të thoshte vallë ai person? Dhe a nuk duhej të kisha reaguar kështu apo ashtu?", mund të mendoni. Ose ndoshta mendja juaj tashmë po përgatitet për mëngjesin, duke krijuar cikle të pafundme mendimesh të detajuara. Këto janë raste klasike të të menduarit të tepërt. "Ne mendojmë shumë," thotë Ramón Schlemmbach, psikolog dhe trajner nga Schwerin, Gjermani. Kjo mund të ketë të bëjë me situata të së kaluarës që gjithsesi nuk mund t’i zgjidhim më. Ose me skenarë të së ardhmes, të cilët teorikisht mund t’i ndikojmë me veprimet tona, por në praktikë përfjmë vetëm duke i shtyrë përmes përsiatjes së tepërt. Në përgjithësi, të menduarit e tepërt lidhet me të kaluarën ose me të ardhmen. "Por ka edhe njerëz që mund të jenë në një takim dhe të vazhdojnë të mendojnë: 'Oh jo, a më duken flokët mirë? A e thashë siç duhet atë që thashë?'", thotë Schlemmbach. Ajo që kanë të përbashkët të gjitha format e të menduarit të tepërt është se, nëse jemi tepër të zhytur në mendimet tona, nuk jemi vërtet të pranishëm. "Nuk mund ta shijoj momentin," e përshkruan ai. Çfarë mund të fshihet pas të menduarit të tepërt Disa njerëz janë më të prirur ndaj të menduarit të tepërt se të tjerët. Në thelb, ai është një strategji përballimi për të menaxhuar përvoja të caktuara të fëmijërisë, thotë Schlemmbach. "Shpesh njerëzit shqetësohen për gjithçka sepse problemi themelor është se nuk ndihen mirë me veten." Ata kanë një ndjenjë pamjaftueshmërie. Këta njerëz priren të mendojnë veçanërisht për të ardhmen, sepse kanë frikë të bëjnë gabime. "Nëse dikush e ka përvetësuar bindjen: 'Unë jam në rregull, pavarësisht nëse e bëj këtë në mënyrë të përkryer apo jo', njerëz të tillë zakonisht nuk e kanë problemin e të menduarit të tepërt," thotë ai. Njerëz të tjerë mund të vuajnë nga ajo që njihet si "kushtëzim nënshtrues". Ata mund të përshtaten në mënyrë të tepruar dhe ta kenë të vështirë të vendosin kufij. Kjo ndodh shpesh sepse gjatë fëmijërisë janë ndëshkuar shpesh, thotë Schlemmbach. Këta njerëz priren të ngecin në cikle përsiatjeje pas situatave të caktuara, sepse në të vërtetë do të kishin preferuar të silleshin ndryshe. Ata mund ta gjejnë veten duke menduar: "Duhej të kisha folur" ose "Duhej të kisha thënë jo." Mjete për t’ju rikthyer në momentin e tanishëm Nëse e vini re se po kaloni përsëri më shumë kohë brenda mendimeve tuaja sesa në momentin e tanishëm, Schlemmbach sugjeron përdorimin e një meditimi të ndërgjegjësimit për t’u rikthyer. "Shikoj rreth e rrotull dhe pyes veten: çfarë shoh këtu dhe tani? Pastaj jam i përqendruar në perceptimin e mjedisit përreth dhe nuk mund të përqendrohem njëkohësisht në gjëra të tjera." Nëse dëshironi ta çoni këtë metodë më tej, mund të provoni teknikën 5-4-3-2-1. Përqendroheni te pesë gjëra që mund të shihni, katër gjëra që mund të dëgjoni, tre gjëra që mund të ndieni – si, për shembull, erën mbi lëkurë – dy aroma dhe një shije. Nëse vini re se po humbisni momentin në situata shoqërore, si për shembull gjatë një takimi, mund ta përshtatni meditimin e ndërgjegjësimit. Në situata të tilla kemi prirjen të analizojmë veten së tepërmi, sepse vëmendja është e përqendruar te vetja. Mund të pyesim veten: "Si po dukem në sytë e tjetrit?" ose "Çfarë duhet të them më pas?" Në raste të tilla, meditimi nënkupton thjesht të dëgjoni me vetëdije personin tjetër. "Nëse tregojmë interes të sinqertë për personin me të cilin po flasim, presioni për të performuar zhduket," thotë Schlemmbach. Një këshillë tjetër për të luftuar të menduarit e tepërt është të shkruani gjithçka që ju sillet në mendje. "Pasi e kam hedhur në letër, nuk kam më nevojë t’i mbaj të gjitha në kokë." Megjithatë, nëse përsiatja ju shkakton shqetësim të madh, Schlemmbach këshillon të zbuloni se çfarë funksioni ka ajo për ju personalisht dhe të punoni mbi modelet që qëndrojnë në themel të saj, duke kërkuar edhe mbështetje profesionale, nëse është e nevojshme. Si ta menaxhoni më mirë stresin Sipas Shërbimit Kombëtar Shëndetësor të Britanisë (NHS), mënyrat për ta menaxhuar stresin përfshijnë aktivitetin fizik, marrjen e kontrollit mbi situatat dhe krijimin e lidhjeve me njerëzit. Këshilla të tjera janë të sfidoni veten, të gjeni kohë për veten dhe të shmangni zakonet e pashëndetshme, si konsumimi i alkoolit ose pirja e duhanit. Gjithashtu, mund t’ju ndihmojë të punoni më me zgjuarsi sesa më shumë dhe të pranoni se mund të mos jeni në gjendje të përfni gjithçka që keni në listën e detyrave. Në përgjithësi, përpiquni të mendoni pozitivisht, këshillon NHS. Disa njerëz gjithashtu mendojnë se u bën mirë t’u ofrojnë mbështetje të tjerëve, nëse kanë kohë për të bërë punë vullnetare.
