Prof. Robert Thomas synon të marrë një shumëllojshmëri të gjerë përbërësish bimorë përmes dietës së tij, të cilët janë lidhur me nivele më të ulëta të disa llojeve të kancerit. Seria jonë dyjavore “The Expert View” sjell këshilla të specializuara për shëndetin nga profesionistë. Në këtë artikull, dëgjojmë profesorin Robert Thomas, onkolog konsulent në spitalet Bedford dhe Addenbrooke’s.Lexo edhe:Paralajmërimi i kirurgut për njerëzit që qëndrojnë ulur më shumë se 6 orë në ditë Ndërsa është e pamundur të përcaktohen me saktësi shkaqet e kancerit, shumica prej nesh i dimë bazat kur bëhet fjalë për uljen e rrezikut: të hamë shumë fruta dhe perime, të ushtrohemi rregullisht dhe të përdorim krem kundër diellit. Gjithashtu i dimë fajtorët kryesorë, si duhanpirja dhe konsumimi i tepërt i alkoolit, dhe pranojmë gjërat që nuk mund t’i kontrollojmë, si historia familjare. Por një numër në rritje kërkimesh sugjeron se edhe zakone të tjera, më befasuese, mund të ndikojnë në rrezikun tonë – nga koha që kalojmë ulur deri te cilësia e gjumit. Pra, cilave sjellje të përditshme ia vlen t’u kushtojmë më shumë vëmendje? Çohuni çdo 30 minuta Provat në rritje sugjerojnë se është një ide e mirë ta ndërprisni ditën me periudha të shkurtra aktiviteti. Vetë qëndrimi ulur nuk është i dëmshëm, por qëndrimi për orë të tëra pa lëvizur mund të dëmtojë rregullimin e glukozës, ndjeshmërinë ndaj insulinës dhe funksionimin normal metabolik. Me kalimin e kohës, këto ndryshime mund të kontribuojnë në inflamacion kronik të shkallës së ulët dhe çekuilibrime hormonale, të cilat mendohet se rrisin rrezikun për kancer. Në një studim të fundit me më shumë se 90,000 britanikë, çdo orë shtesë e kaluar ulur, mbështetur ose shtrirë u shoqërua me një rrezik 9 për qind më të lartë për të vdekur nga kanceri. Personat që bënin më pak aktivitet fizik kishin më shumë gjasa të zhvillonin kancere të lidhura me obezitetin, përfshirë kanceret e ezofagut, mëlçisë, gjirit dhe veshkave. Për fat të mirë, zëvendësimi i vetëm një ore të qëndrimit ulur çdo ditë me aktivitet fizik të lehtë u shoqërua me një rrezik 12 për qind më të ulët për vdekje nga kanceri. Dhe nuk keni nevojë ta bëni të gjithë këtë menjëherë. Unë i inkurajoj pacientët e mi të bëjnë një xhiro në zyrë, të ngjisin disa kate shkallësh ose thjesht të përgatisin një filxhan çaj. Në shtëpi, përdoreni pushimin gjatë reklamave si një sinjal për t’u shtrirë, për të lëvizur pak nëpër shtëpi ose për të kaluar disa minuta në kopsht. Këto periudha të vogla lëvizjeje së shpejti mblidhen. Dilni jashtë sapo të zgjoheni Shpesh dëgjojmë për përfitimet e ecjes pas një vakti për tretjen dhe kontrollin e sheqerit në gjak, por edhe dalja jashtë menjëherë pas zgjimit ka përfitimet e veta. Çrregullimi afatgjatë i ritmit cirkadian të trupit – siç përjetohet nga shumë punonjës që punojnë me turne – është lidhur me një rrezik më të lartë për disa lloje kanceri, përfshirë kancerin e gjirit, prostatës dhe zorrës. Por nuk është e nevojshme të punoni natën për të çrregulluar orën biologjike të trupit. Kalimi i pakët i kohës jashtë, veçanërisht në mëngjes, mund të dobësojë sinjalet natyrore të dritës që ndihmojnë në mbajtjen e ritmit cirkadian në ekuilibër. Dalja jashtë pas zgjimit mund të ndihmojë në rregullimin e ritmit cirkadian të trupit. Ekspozimi ndaj dritës së mëngjesit ndihmon në përforcimin e orës biologjike të trupit, duke nxitur një cikël të shëndetshëm gjumë-zgjim dhe duke mbështetur prodhimin e melatoninës më vonë gjatë mbrëmjes. Kjo mund të nënkuptojë një ecje të shpejtë, një vrapim të lehtë ose thjesht disa minuta shtrirjeje në dritën natyrale të ditës. Nëse tashmë dilni për një shëtitje ose vrapim në mëngjes, mund të zgjidhni ta bëni atë para mëngjesit për të maksimizuar përfitimet e mundshme shëndetësore. Zgjatja e agjërimit gjatë natës në rreth 13 orë dhe ushtrimi para vaktit të parë e nxit trupin të përdorë më shumë yndyrën e depozituar si burim energjie dhe mund të përmirësojë ndjeshmërinë ndaj insulinës dhe kontrollin e sheqerit në gjak. Në varësi të dietës dhe mënyrës suaj të përgjithshme të jetesës, kjo mund të ndihmojë edhe në menaxhimin e peshës. Në fakt, unë gjithmonë përpiqem të gjej kohë për një shëtitje esëll në lagjen time, gjëja e parë në mëngjes. Nuk ka prova të forta se ushtrimi para mëngjesit ul drejtpërdrejt rrezikun për kancer. Megjithatë, mbajtja e një peshe të shëndetshme, një shëndeti të mirë metabolik dhe aktiviteti fizik i rregullt lidhen të gjitha me një rrezik më të ulët për disa lloje kanceri. Hani diçka të fermentuar çdo ditë Studiuesit janë gjithnjë e më të interesuar për rolin që shëndeti i zorrëve mund të luajë në parandalimin e kancerit. Provat më të forta lidhen me konsumimin e sasive të mëdha të fibrave, të cilat ushqejnë bakteret e dobishme të zorrëve dhe lidhen vazhdimisht me një rrezik më të ulët për kancerin e zorrës. Shkencëtarët po studiojnë gjithashtu mënyrën se si disa baktere të shëndetshme në ushqimet e fermentuara mund të mbështesin pacientët me kancer. Këto baktere ndihmojnë zorrët dhe sistemin imunitar, ndërsa reduktojnë “stresin oksidativ” – një çekuilibër kimik që dëmton ADN-në. Në të kundërt, një dietë e pasur me ushqime ultra të përpunuara (UPF) dhe e varfër me fibra mund të çrregullojë mikrobiomën e zorrëve dhe të nxisë inflamacion kronik, i cili mendohet se kontribuon në zhvillimin e kancerit. Unë i inkurajoj shumë nga pacientët e mi të përfshijnë një ushqim të fermentuar në dietën e tyre të përditshme. Kosi me kultura të gjalla dhe kefiri janë zgjedhje të shkëlqyera, së bashku me ushqime të fermentuara tradicionalisht, si kimçi ose lakra turshi. Por ato nuk duhet të zëvendësojnë bazat. Një dietë e pasur me perime, bishtajore, drithëra integrale, arra dhe fara mbetet themeli i shëndetit të mirë të zorrëve, me një synim prej të paktën 30 g fibra në ditë. Shtoni barishte dhe erëza në vaktet tuaja Një dietë shumëngjyrëshe siguron fitokimikate përbërës bimorë që gjenden natyrshëm dhe që janë përgjegjës për shijen, ngjyrën dhe aromën e shumë frutave, perimeve, barishteve dhe erëzave. Studiuesit besojnë se këta përbërës mund të ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave duke reduktuar inflamacionin, duke neutralizuar radikalet e lira të dëmshme (molekula të paqëndrueshme) dhe duke mbështetur funksionimin normal të qelizave. Karotenoidet, që gjenden në perimet me ngjyra të ndezura, dhe izotiocianatet, që gjenden në perimet kryqëzore si brokoli, lakra dhe lakra jeshile, janë të dyja të lidhura me nivele më të ulëta të disa llojeve të kancerit në studimet e popullatës. Një nga mënyrat më të lehta për të rritur marrjen e fitokimikateve është të përdorni me bollëk barishte dhe erëza gjatë gatimit. Shafrani i Indisë, kanella dhe karafili janë veçanërisht të pasur me përbërës bimorë të dobishëm, ndërsa barishtet si rigoni, rozmarina dhe trumza mund të shtojnë shije, si dhe vlera ushqyese. Unë përqendrohem në marrjen e një shumëllojshmërie të gjerë përbërësish bimorë përmes dietës sime, por gjithashtu marr çdo ditë një suplement fitokimik (YourPhyto) për të plotësuar marrjen time. Nuk marr një sërë suplementesh të tjera, pasi shumë prej tyre kanë prova të kufizuara që mbështesin përdorimin e tyre. Përdorni fillin dentar çdo mëngjes Shëndeti i mirë i gojës nuk është i rëndësishëm vetëm për dhëmbët. Një numër në rritje kërkimesh e kanë lidhur sëmundjen e mishrave të dhëmbëve dhe higjienën e dobët orale me një rrezik të shtuar për disa lloje kanceri, veçanërisht ato që prekin kokën, qafën dhe sistemin tretës. Prof. Thomas rekomandon larjen e dhëmbëve dy herë në ditë, kontrolle të rregullta te dentisti dhe përdorimin e fillit dentar çdo mëngjes. Arsyet nuk kuptohen plotësisht, por mendohet se inflamacioni kronik dhe ndryshimet në mikrobiomën e gojës luajnë një rol. Studimet e kanë lidhur historinë e sëmundjes së mishrave të dhëmbëve dhe humbjen e dhëmbëve me një rrezik më të lartë për kancerin e ezofagut, potencialisht sepse bakteret e dëmshme në gojë prodhojnë përbërës kancerogjenë, si nitrozaminat megjithëse kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se njëra shkakton tjetrën. Përdorimi i përditshëm i fillit dentar ndihmon në largimin e pllakës bakteriale dhe baktereve midis dhëmbëve, duke reduktuar rrezikun e sëmundjes së mishrave të dhëmbëve. Larja e dhëmbëve dy herë në ditë, kontrollet e rregullta te dentisti dhe përdorimi i fillit dentar çdo mëngjes janë zakone të thjeshta që mund të jenë të dobishme për shëndetin tuaj të përgjithshëm jo vetëm për dhëmbët. Nëse përdorni rregullisht shpëlarës goje, unë i inkurajoj pacientët e mi të zgjedhin një variant pa alkool. Ai ka më pak gjasa të irritojë indet e gojës dhe mund të jetë më i butë me mikrobiomën orale sesa alternativat që përmbajnë alkool. Konsumoni me masë mishin e pjekur në skarë Një sanduiç me proshutë ose një salsiçe e nxirë në skarë mund të jetë joshëse, por konsumimi i rregullt i mishit të përpunuar dhe të djegur shumë lidhet me një rrezik më të lartë për kancerin e zorrës. Gatimi i mishit në temperatura shumë të larta prodhon kimikate të njohura si amina heterociklike (HCA), ndërsa yndyra që pikon mbi flakë krijon tym që përmban hidrokarbure aromatike policiklike (PAH). Të dyja janë treguar se dëmtojnë ADN-në në studimet laboratorike. Mishrat e përpunuar mund të përmbajnë gjithashtu përbërje N-nitrozo, një tjetër grup kimikatesh që mendohet se kontribuojnë në rrezikun për kancer. Mishi i përpunuar klasifikohet nga Organizata Botërore e Shëndetësisë si kancerogjen i Grupit 1, që do të thotë se ka prova të forta se shkakton kancer te njerëzit, veçanërisht kancerin kolorektal. Mishi i kuq klasifikohet si i Grupit 2A, ose si kancerogjen i mundshëm. Kjo nuk do të thotë se nuk mund të shijoni kurrë një barbecue. Por është e arsyeshme të kufizoni mishin e përpunuar, të shmangni sa të jetë e mundur pjesët e djegura shumë dhe të përfshini më shumë vakte me bazë bimore gjatë javës. Mos harroni lëkurën tuaj Lidhja midis rrezatimit ultraviolet (UV) dhe kancerit të lëkurës është e mirëpërcaktuar. Vetëm disa djegie të rënda nga dielli, me flluska, gjatë gjithë jetës mund të rrisin ndjeshëm rrezikun për melanomë. Sa herë që kaloni kohë jashtë, përdorni një krem mbrojtës kundër diellit me spektër të gjerë dhe SPF të paktën 30, riaplikojeni çdo dy orë nëse qëndroni jashtë për periudha të gjata dhe kërkoni hije gjatë pjesës më të nxehtë të ditës. Nëse digjeni nga dielli, ftoheni lëkurën dhe aplikoni një hidratues të butë për të ndihmuar në lehtësimin e shqetësimit ndërsa ajo shërohet. Disa kërkime të hershme laboratorike sugjerojnë gjithashtu se produktet pas-diellit me bazë vajin e ullirit mund të ndihmojnë në reduktimin e dëmtimit të ADN-së të shkaktuar nga rrezatimi UV në qelizat e lëkurës, megjithëse nevojiten më shumë kërkime për të përcaktuar nëse kjo përkthehet në përfitime domethënëse për njerëzit. Në fund të fundit, asnjë zakon i vetëm nuk do ta eliminojë rrezikun tuaj për kancer. Por bërja e ndryshimeve të vogla dhe të qëndrueshme me kalimin e kohës mund të sjellë së bashku një ndryshim domethënës. Qëndrimi aktiv gjatë gjithë ditës, ndjekja e një diete kryesisht të stilit mesdhetar, të pasur me ushqime bimore, mbajtja e një peshe të shëndetshme, mbrojtja e lëkurës suaj, kujdesi për shëndetin oral, shmangia e pirjes së duhanit dhe prioritizimi i gjumit të mirë, të gjitha ndihmojnë për të rritur shanset në favorin tuaj./TheTelegraph
