Lajme Zone
LIVE/ Dita e 16-të e revoltës, studentët marshojnë në rrugët e Tiranës - Rama jepe dorëheqjen
PolitikëSyri

LIVE/ Dita e 16-të e revoltës, studentët marshojnë në rrugët e Tiranës - Rama jepe dorëheqjen

Pediatrit paralajmërojnë se qumështi i papërpunuar përbën rreziqe serioze për shëndetin, duke përfshirë infeksione të rrezikshme bakteriale dhe shqetësime të reja lidhur me gripin e shpendëve.

Pediatrit paralajmërojnë se qumështi i papërpunuar përbën rreziqe serioze për shëndetin, duke përfshirë infeksione të rrezikshme bakteriale dhe shqetësime të reja lidhur me gripin e shpendëve. Nga Luis Arrais, Earth.comLexo edhe:Testosteroni i ulët dhe dieta e pasur me sheqer, kombinimi që rrit rrezikun e mëlçisë së dhjamosur Prindërit që blejnë qumësht të papërpunuar zakonisht kanë dëgjuar se ai është më i shëndetshëm ose më natyral sesa qumështi i pasterizuar. Pediatrit që hartuan udhëzimin më të fundit kërkuan prova që mbështesnin këtë pretendim, por nuk gjetën asnjë. Ajo që zbuluan ishte një rrezik i ri në listën e gjërave që mund të gjenden në këtë qumësht: virusi i gripit të shpendëve. Këshilla e pediatërve mbetet e njëjtë, por tashmë është edhe më e prerë. Asnjë fëmijë dhe asnjë person shtatzënë apo që ushqen me gji nuk duhet të konsumojë qumësht të papërpunuar ose djathë të bërë prej tij. Gjithashtu, shitja e tij duhet të jetë e ndaluar me ligj në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Udhëzimi është një deklaratë zyrtare e politikave nga Akademia Amerikane e Pediatrisë, e hartuar nga komitetet e saj për sëmundjet infektive dhe ushqyerjen. Adam J. Ratner, nga Shkolla e Mjekësisë Grossman e Universitetit të Nju-Jorkut, udhëhoqi hartimin e dokumentit së bashku me Anne Sardi, gjithashtu nga Universiteti i Nju-Jorkut, dhe Mark R. Corkins, nga Qendra e Shkencave Shëndetësore e Universitetit të Tenesit. Deklarata përditëson udhëzimin e akademisë të vitit 2014 dhe përbën një rishikim të provave të publikuara, jo një eksperiment të ri. “Prindërit mund të zgjedhin qumështin e papërpunuar sepse kanë dëgjuar se është më i shëndetshëm ose më natyral, por provat shkencore tregojnë një realitet tjetër”, tha Corkins. “Produktet e qumështit të pasterizuar ofrojnë të njëjtat lëndë ushqyese thelbësore, pa i ekspozuar fëmijët dhe familjet ndaj infeksioneve të parandalueshme të shkaktuara nga baktere dhe viruse të rrezikshme.” Gripi i shpendëve tashmë gjendet edhe në qumësht Rreziku i ri lidhet me variantin e gripit të shpendëve H5N1, të cilin zogjtë e egër ua kanë transmetuar lopëve qumështore dhe që tashmë përhapet edhe nga njëra lopë te tjetra. Te një lopë e infektuar, virusi përqendrohet në gjirin e kafshës, ndaj përfn në qumësht në përqendrime të larta. Në qumështin e papërpunuar të ruajtur në frigorifer, virusi mund të mbetet i gjallë deri në pesë javë. Në shtetet e prekura nga shpërthimi i vitit 2024 te gjedhët qumështore, virusi infektiv u zbulua në gati një të katërtën e mostrave të qumështit të papërpunuar. Pasterizimi e shkatërron virusin, ndaj qumështi i pasterizuar siç duhet nuk paraqet të njëjtin rrezik të njohur nga H5N1. Deri më tani, nuk është konfirmuar asnjë infeksion njerëzor me H5N1 i shkaktuar nga pirja e qumështit të papërpunuar. Megjithatë, punonjësit e fermave të qumështit janë infektuar nga kontakti me lopët e infektuara dhe kanë shfaqur konjuktivit, temperaturë, dhimbje muskujsh dhe simptoma të frymëmarrjes. Kafshët që konsumuan qumështin zhvilluan probleme me frymëmarrjen dhe dobësi të gjymtyrëve, ndërsa disa ngordhën. Rekomandimi i komiteteve për mjekët është praktik. Një person që ka pirë qumësht të papërpunuar dhe më pas ka shfaqur simptoma të ngjashme me gripin, veçanërisht konjuktivit, duhet të testohet për H5N1 dhe, nëse rezulton pozitiv, të trajtohet me barna antivirale. Mikrobet e njohura shkaktojnë shumicën e sëmundjeve Gripi i shpendëve është rreziku i ri. Bakteret që e kanë kontaminuar qumështin prej një shekulli vazhdojnë të shkaktojnë pjesën më të madhe të dëmeve. Nga viti 2013 deri në vitin 2018, qumështi i papërpunuar shkaktoi 75 shpërthime të sëmundjeve në Shtetet e Bashkuara, me 675 persona të sëmurë, 98 shtrime në spital dhe dy vdekje. Bakteri Campylobacter ishte përgjegjës për 49% të shpërthimeve, i ndjekur nga Salmonella me 17%, E. coli që prodhon toksina me 15% dhe paraziti Cryptosporidium me 11%. Çdo person që u infektua me Listeria gjatë këtyre shpërthimeve përfi në spital. Pothuajse gjysma e personave që u sëmurën, konkretisht 48%, ishin nën moshën 20 vjeç, ndërsa 14% ishin nën moshën pesë vjeç. Dhjetë pacientë zhvilluan sindromën hemolitiko-uremike, një gjendje që shkakton dëmtim të rëndë të veshkave dhe që mund të shfaqet pas një infeksioni me E. coli te fëmijët e vegjël. Dy pacientë zhvilluan sindromën Guillain-Barré, një çrregullim nervor që mund të shkaktojë paralizë. Nga shpërthimet e kufizuara brenda një shteti të vetëm, 78% ndodhën në shtetet që lejojnë shitjen me pakicë të qumështit të papërpunuar. Shtatzënia e shumëfishon rrezikun Udhëzimi thekson rreziqet serioze që paraqet qumështi i papërpunuar gjatë shtatzënisë. Personat shtatzënë kanë 12 deri në 14 herë më shumë gjasa se pjesa tjetër e popullsisë të zhvillojnë listeriozë, dhe infeksioni mund të përhapet te fetusi. Në shtatzënitë e prekura nga listerioza, 20% përfjnë me abort spontan ose lindje të një foshnjeje të vdekur. Nga foshnjat që lindin të gjalla nga nënat e infektuara, 68% infektohen gjithashtu. Ato mund të zhvillojnë pneumoni, sepsë ose meningjit, ndërsa 24,5% e të porsalindurve të infektuar vdesin. Paraziti Toxoplasma paraqet rreziqe të ngjashme. Shumica e amerikanëve të moshës 15 deri në 44 vjeç nuk janë ekspozuar kurrë ndaj tij, ndaj nuk kanë imunitet gjatë shtatzënisë. Pirja e qumështit të dhisë të papasterizuar e rrit shtatë herë mundësinë e infektimit me këtë parazit gjatë shtatzënisë. Djathi i stazhionuar i bërë nga qumështi i papërpunuar mund të tregtohet ligjërisht edhe përtej kufijve të shteteve, nëse është stazhionuar për të paktën 60 ditë dhe është etiketuar. Autorët shkruajnë se ky përjashtim vazhdon të mbart rreziqe. Bakteri E. coli mund të mbijetojë për një periudhë kaq të gjatë, sepse stazhionimi i djathit nuk është i njëjtë me pasterizimin. Një shpërthim i përhapur në disa shtete, i lidhur me djathin Gouda të stazhionuar dhe të bërë nga qumështi i papërpunuar, shkaktoi sëmundjen e 38 personave dhe çoi 15 prej tyre në spital. Një shpërthim i Salmonella-s, i lidhur me qumështin e papërpunuar dhe djathin e stazhionuar, arriti në 171 raste, ku 70% e të prekurve ishin fëmijë. Trajtimi me nxehtësi ruan vlerat ushqyese Mbështetësit e qumështit të papërpunuar pretendojnë se ngrohja shkatërron yndyrnat, proteinat, vitaminat dhe enzimat. Komitetet shqyrtuan provat shkencore dhe gjetën pak mbështetje për këto pretendime. Pasterizimi nuk i ndryshon yndyrnat e qumështit, përfshirë trigliceridet dhe acidet yndyrore të lira, dhe nuk ndryshon as laktozën. Sasia e kalciumit, magnezit dhe zinkut mbetet e njëjtë. Një rishikim i vitaminave i vitit 2011 zbuloi se, ndër vitaminat për të cilat qumështi është një burim i rëndësishëm, pasterizimi ulte vetëm vitaminën B2. Ngrohja i ndryshon strukturën e proteinave të qumështit, por të njëjtën gjë e bën edhe acidi i stomakut gjatë tretjes. Disa proteina aktive të qumështit të lopës, si laktoferina, humbasin. Dy alergjenët kryesorë të qumështit, proteinat e hirrës dhe kazeina, gjenden si në qumështin e papërpunuar, ashtu edhe në atë të pasterizuar. Prandaj, qumështi i papërpunuar nuk është më i sigurt për një fëmijë që ka alergji ndaj qumështit. Ratner e përmblodhi këtë kompromis me një fjali. “Pasterizimi një proces i sigurt dhe efektiv i ngrohjes dhe ftohjes së qumështit përpara konsumimit, i përdorur prej më shumë se një shekulli i redukton ndjeshëm rreziqet pa ia hequr vlerat ushqyese nga të cilat varen familjet”, tha Ratner. Pse qumështi i papërpunuar mbetet shqetësues Qumështi i papërpunuar përbën një pjesë të vogël të tregut. Në anketat e viteve 2016 dhe 2019, 4,4% e të rriturve amerikanë deklaruan se e kishin konsumuar atë gjatë vitit të kaluar. Të rinjtë dhe banorët e zonave rurale kishin më shumë gjasa të deklaronin se e kishin pirë. Autorët shkruajnë se nuk dihet mirë se sa shpesh mikroorganizmat më pak të zakonshëm që gjenden në qumështin e papërpunuar, nga Brucella deri te virusi i tërbimit, shkaktojnë sëmundje te njerëzit. Gjithashtu, nuk dihet nëse H5N1 mund të transmetohet përmes qumështit të gjirit të njeriut. Hapi i radhës që kërkon akademia është ndalimi në shkallë kombëtare i shitjes dhe shpërndarjes së qumështit të papërpunuar dhe djathit të bërë prej tij. Akademia u kërkon pediatërve të lobojnë te ligjvënësit e shteteve të tyre, të kundërshtojnë projektligjet që synojnë legalizimin e qumështit të papërpunuar në vendet ku ai është i ndaluar dhe të kërkojnë vendosjen e etiketave paralajmëruese aty ku shitja e tij lejohet. Deri në ndryshimin e ligjeve, këshilla për familjet është të blejnë vetëm produkte të qumështit të etiketuara si të pasterizuara.