Në 110 studime, planet e personalizuara për parandalimin e rrëzimeve te të moshuarit nuk rezultuan më efektive se këshillat bazë. Madje, personat që i ndoqën këto plane u rrëzuan pak më shpesh. Një mjek që shqetësohet se një pacient i moshuar mund të rrëzohet, mund të kërkojë kryerjen e një vlerësimi të plotë. Kontrollohen ekuilibri, shikimi dhe medikamentet, dikush shqyrton tapetet e lira në shtëpi dhe më pas hartohet një plan bazuar në këto gjetje. Kjo duket si standardi më i mirë për parandalimin e rrëzimeve.Lexo edhe:Pse shtatzënitë me interval të shkurtër mund të përshpejtojnë plakjen Megjithatë, kur analizohen së bashku studimet që e kanë testuar këtë qasje, rezulton se ky plan i personalizuar ndoshta nuk parandalon më shumë rrëzime sesa një fletëpalosje me këshilla të dobishme. Në fakt, personat që ndjekin këto plane janë rrëzuar pak më shpesh. Ky përfundim vjen nga një rishikim i ri i Cochrane, një lloj studimi që mbledh të gjitha provat e besueshme për një çështje të caktuar dhe analizon së bashku rezultatet e tyre. Ky rishikim përfshiu 110 studime dhe 48.919 persona të moshës 60 vjeç e lart. Të gjithë pjesëmarrësit jetonin në shtëpitë e tyre dhe jo në institucione të kujdesit. Rishikimi u drejtua nga Lianne Wood dhe Cynthia Swarnalatha të Universitetit të Exeterit. Bashkautorët ishin nga Universiteti i Oksfordit dhe Universiteti i Sidneit. Në një intervistë për Earth.com, Wood tha se hapi i radhës është të përcaktohet se çfarë përmbajnë programet e personalizuara që nuk gjendet në këshillat e thjeshta. “Për momentin, nuk jemi të sigurt pse rezultatet tregojnë se edukimi mund të jetë më efektiv sesa ndërhyrjet e personalizuara”, tha ajo. Një fletëpalosje rezultoi po aq efektive Studiuesit e quajnë këtë qasje të personalizuar program shumëfaktorial. Një profesionist shëndetësor kontrollon nëse një person ka dy ose më shumë faktorë rreziku që mund të ndryshohen dhe më pas trajton secilin prej tyre ose e referon personin për trajtim të mëtejshëm. Kjo mund të nënkuptojë pjesëmarrjen në një program ushtrimesh për forcimin e këmbëve, rishikimin e medikamenteve ose vendosjen e një parmakut mbështetës në banjë. Shtatë studime me 9.901 pjesëmarrës krahasuan këtë qasje me këshillat ose edukimin e thjeshtë për parandalimin e rrëzimeve. Grupi që mori këshilla ndoqi një qasje qëllimisht bazë, shpesh duke marrë një fletëpalosje standarde, siç është materiali “Staying Steady” i organizatës Age U.K., i cili u dërgohej me postë ose u jepej gjatë një seance informuese. Personat që ndoqën planet e personalizuara patën rreth 9 për qind më shumë rrëzime në vit sesa ata që morën vetëm këshilla. Rishikimi e vlerësoi këtë provë si mesatarisht të besueshme. Mundësia për t'u rrëzuar të paktën një herë dhe për t'u rrëzuar dy ose më shumë herë ishte e njëjtë në të dy grupet. Pak më mirë sesa të mos bësh asgjë Krahasuar me kujdesin e zakonshëm, që nënkupton mungesën e çdo ndërhyrjeje të veçantë për parandalimin e rrëzimeve, planet e personalizuara rezultuan më efektive, por jo në një masë të madhe. Në 29 studime me 9.442 pjesëmarrës, ato ulën numrin e rrëzimeve me rreth një të katërtën. Në 17 studime, rreziku për t'u rrëzuar dy ose më shumë herë ishte rreth 13 për qind më i ulët. Mundësia për t'u rrëzuar të paktën një herë ndryshoi shumë pak, sipas rezultateve të 38 studimeve me 12.774 pjesëmarrës. As frakturat e shkaktuara nga rrëzimet dhe as qëndrimet në spital nuk pësuan ndryshime. Rishikimi i vlerësoi të gjitha këto rezultate si prova me siguri të ulët. Kjo ndodhi sepse rezultatet ndryshonin nga një studim në tjetrin dhe shumë prej tyre kishin mangësi në hartimin e tyre. E pyetur nga Earth.com se çfarë e kishte habitur më shumë pasi rezultatet e studimeve u analizuan së bashku, Wood tha se ishte pikërisht ajo që nuk ndodhi. “U habitëm që nuk pati ndryshime të tjera të mëdha krahasuar me rishikimin e mëparshëm, pavarësisht përfshirjes së shumë më tepër pjesëmarrësve dhe studimeve me cilësi më të lartë”, tha ajo. “Shumica e rezultateve të analizuara së bashku janë shumë të ngjashme me ato të rishikimit të vitit 2018, i cili bazohej në prova me cilësi të ulët.” Programet me paketa të pandryshueshme nuk rezultuan më efektive Rishikimi testoi gjithashtu versionin jo të personalizuar, të quajtur program me shumë komponentë, në të cilin të gjithë pjesëmarrësit marrin të njëjtën paketë ndërhyrjesh, pavarësisht faktorëve të tyre individualë të rrezikut. Dyzet e katër studime përdorën këtë model, ndërsa një studim i vetëm testoi të dyja qasjet. Krahasuar me kujdesin e zakonshëm, këto paketa sollën pak ose aspak ndryshim në numrin e rrëzimeve, megjithëse mund të kenë ulur me rreth 12 për qind mundësinë për t'u rrëzuar të paktën një herë. Krahasuar me ushtrimet fizike të vetme dhe me këshillat e vetme, ato nuk sollën pothuajse asnjë ndryshim në asnjë prej treguesve të matur. Efektet anësore ishin përgjithësisht të lehta, kryesisht dhimbje të përkohshme të shkaktuara nga ushtrimet fizike, ndërsa efektet serioze ishin të rralla. Përbërësit e këtyre programeve ishin të njohur. Nga 66 studimet që shqyrtuan programet e personalizuara, 53 përfshinin ndryshime për sigurinë në shtëpi ose pajisje ndihmëse, 49 përfshinin ushtrime fizike dhe 36 përfshinin rishikimin e medikamenteve. Të vazhdohet si zakonisht Wood u pyet se çfarë duhet të bëjë një shërbim shëndetësor që zbaton këto programe, duke filluar që të hënën në mëngjes. “Pra, derisa të mësojmë më shumë, do t'i këshillonim njerëzit të vazhdojnë si zakonisht”, i tha ajo Earth.com. E pyetur se çfarë mbështesin realisht provat më të mira shkencore, ajo përmendi dy gjëra. “Ne e dimë se edukimi për parandalimin e rrëzimeve dhe këshillat për të filluar ushtrimet fizike duket se janë efektive, ndaj kjo mund të jetë fusha ku duhet të përqendrojmë më shumë vëmendje.” Qëndrimi i saj përputhet me drejtimin që kanë marrë tashmë udhëzimet zyrtare. Udhëzimet e vitit 2025 në Mbretërinë e Bashkuar vendosin në qendër të parandalimit ushtrimet për forcimin e muskujve dhe përmirësimin e ekuilibrit, ndërsa Udhëzimet Botërore për Parandalimin e Rrëzimeve të vitit 2022 i konsiderojnë ushtrimet fizike një ndërhyrje thelbësore. Ushtrimet fizike dhe këshillat standarde mund të kërkojnë gjithashtu më pak kohë dhe shpenzime për t'u zbatuar në një popullatë të tërë sesa vlerësimet individuale. Çfarë mbetet ende e panjohur Rishikimi i analizoi të gjitha programet e personalizuara së bashku, ndaj nuk mund të përcaktojë nëse disa kombinime të veçanta të ndërhyrjeve funksionojnë më mirë se të tjerat. Autorët shkruan se kjo çështje kërkon një lloj tjetër analize. Në shumicën e studimeve, pjesëmarrësit e dinin se në cilin grup bënin pjesë dhe shumica e studimeve mbështeteshin te raportimet e vetë pjesëmarrësve për rrëzimet që kishin pësuar. Gjashtë nga krahasimet treguan shenja se studimet me rezultate jo të favorshme kishin më pak gjasa të publikoheshin. Autorët shkruan se studimet që matën rezultate më konkrete, siç janë frakturat, përgjithësisht kanë treguar rezultate zhgënjyese. Provat shkencore vijnë gjithashtu nga një pjesë e kufizuar e botës. Studimet mbi programet e personalizuara u kryen në 22 vende, por shumica u zhvilluan në Australi, Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara. Vetëm 17 nga këto 66 studime raportuan përkatësinë etnike të pjesëmarrësve, ndërsa disa studime përjashtuan personat me demencë. “Vazhdon të ketë një mungesë të konsiderueshme studimesh në vendet me të ardhura të ulëta dhe mesatare, si dhe te njerëzit me përkatësi të ndryshme etnike. Prandaj, të kuptuarit e efekteve të trajtimeve në këto grupe mbetet një përparësi e rëndësishme”, tha Wood. Pse rrëzohen njerëzit? Rreth një në tre persona mbi moshën 65 vjeç rrëzohet të paktën një herë në vit. Vetëm në Shtetet e Bashkuara, rrëzimet në këtë grupmoshë shkaktuan rreth 4,5 milionë vizita në urgjencë gjatë vitit 2024, sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve. Rrëzimet e mëparshme, dobësia muskulore dhe ekuilibri i dobët rrisin të gjitha rrezikun. Një rrëzim mund të lërë gjithashtu frikën e përsëritjes së tij, gjë që, sipas rishikimit, lidhet me përshpejtimin e rënies së aftësive fizike dhe tërheqjen nga jeta shoqërore. Bashkautorja Sarah Lamb, nga Universiteti i Exeterit, tha se rezultatet tregojnë se sa shumë gjëra mbeten ende të panjohura për arsyet që shkaktojnë rrëzimet. “Ne po zhvillojmë tani një studim të madh për të kuptuar pse disa njerëz kanë vështirësi në ecjen e qëndrueshme dhe janë më të rrezikuar nga rrëzimet”, tha Lamb. “Së bashku me këtë rishikim, ai do të na ndihmojë të hartojmë programet më të mira parandaluese në të ardhmen, për të ulur brishtësinë fizike dhe për t'i ndihmuar njerëzit të jetojnë sa më mirë dhe për aq gjatë sa të jetë e mundur.” Në vijim, autorët synojnë të zhvillojnë një studim të vetëm, të madh, i cili do të testojë ndryshimet në ambientin e shtëpisë dhe ushtrimet fizike, veçmas dhe së bashku, duke i krahasuar me kujdesin e zakonshëm. Ata dëshirojnë gjithashtu që në vend të ditarëve të përdoren sensorë të veshshëm, të cilët regjistrojnë rrëzimet. Derisa të realizohet ky studim, rezultatet e analizuara së bashku tregojnë se një plan i personalizuar dhe një fletëpalosje kryejnë pothuajse të njëjtën punë, ndërsa ende nuk mund të thuhet me siguri se përse ndodh kjo../Earth.com
