Për të kuptuar se deri në çfarë pike është banalizuar dhuna në shoqërinë shqiptare, ndonjëherë nuk duhen statistika apo teori sociologjike. Mjafton të lexosh dëshminë e një të riu që akuzohet se ka marrë një armë, ka kërkuar bashkëmoshatarin me të cilin ishte konfliktuar dhe e ka qëlluar për vdekje.
Ajo që trondit në rrëfimin e Kristjan Sterjos për vrasjen e Johan Zukos në Korçë nuk është vetëm krimi, por normaliteti me të cilin ai e përshkruan.
Sipas versionit të tij, gjithçka nis nga një konflikt banal: një vajzë, disa fjalë, një shuplakë. Ditën e ngjarjes përplasen sërish.
Sterjo largohet, shkon në shtëpi, merr armën që mbante të fshehur, e vendos në një thes, del të kërkojë Zukon, e gjen, e ndjek dhe qëllon. Pastaj fsheh armën, kthehet në shtëpi, ndërron rrobat dhe i fut në lavatriçe. E gjitha rrëfehet pothuajse si renditja e punëve të një mbrëmjeje.
Dhe pikërisht këtu kjo ngjarje pushon së qeni vetëm kronikë e zezë dhe shndërrohet në një problem shoqëror.
Kur bien barrierat e një shoqërie
Mes konfliktit dhe të shtënës kishte shumë momente për t’u ndalur: kur u largua, kur shkoi në shtëpi, kur mori armën, kur doli përsëri, kur kërkoi tjetrin dhe kur e ndoqi. Megjithatë, sipas dëshmisë së tij, asnjë prej këtyre kufijve nuk funksionoi.
Në një shoqëri normale, mes zemërimit dhe armës duhet të qëndrojnë: Familja dhe shkolla
Komuniteti dhe frika nga ligji
Bindja elementare se ka gjëra që thjesht nuk bëhen Kur këto barriera bien, distanca mes një sherri banal dhe një tragjedie bëhet frikshëm e shkurtër.
Ku fillon përgjegjësia e shtetit?
Këtu fillon edhe përgjegjësia politike. Siguria nuk është vetëm të arrestosh autorin pasi arma është shkrepur. Një shtet ka një problem shumë më të thellë kur armët e paligjshme gjenden lehtësisht pranë qytetarëve dhe kur dhuna perceptohet si mënyrë për të zgjidhur një fyerje apo konflikt.
Nuk mund t’i faturohet politikës një krim individual. Por politika, institucionet, shkolla dhe mënyra se si funksionon hapësira publike ndërtojnë klimën e një shoqërie. Kur forca, arroganca dhe pandëshkueshmëria normalizohen, kufiri mes konfliktit dhe dhunës bëhet gjithnjë e më i brishtë.
Pasqyra e asaj që po prodhojmë
Ndoshta kjo është pjesa më e frikshme e historisë së Korçës. Jo vetëm që një i ri akuzohet se vrau një tjetër, por se rruga drejt një jete të marrë mund të rrëfehet me kaq shumë normalitet: shkova në shtëpi, mora armën, dola, e kërkova, qëllova, fsheha armën, lava rrobat.
Kur vrasja fillon të tingëllojë si procedurë, problemi nuk është më vetëm në një dosje penale. Është në pasqyrën e shoqërisë që e prodhoi atë.