Foto ilustruese Përvoja e Ukrainës dhe Rusisë tregon se zgjedhjet kanë vlerë vetëm kur qytetarët besojnë se vota e tyre mund të ndryshojë pushtetin. Pavarësisht nëse presidenti Donald Trump arrin apo jo t'i bindë republikanët të miratojnë Save America Act, fjalimi i tij i fundit mbi kërcënimet ndaj sistemit zgjedhor amerikan është pjesë e një sulmi të rrezikshëm ndaj integritetit të zgjedhjeve. Garancia më e rëndësishme për demokracinë amerikane është besimi i gjerë i qytetarëve te sistemi zgjedhor. Kur njerëzit pushojnë së besuari se ata kanë fjalën e fundit për qeverinë e tyre, demokracia fillon të shembet.
Kjo është dëshmuar edhe nga përvoja e Ukrainës dhe Rusisë. Pikërisht ky është faktori kryesor që shpjegon pse përpjekjet e presidentit rus Vladimir Putin për të përfshirë pjesë të Ukrainës dhe për të rindërtuar Novorossiya-n e tij mitike kanë dështuar. Historia e ngushtë kulturore dhe gjuhësore e dy vendeve krijon një lloj eksperimenti natyror që tregon sa ndikim ka mënyra e qeverisjes në formësimin e identitetit kombëtar.
Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991, kufiri mes Rusisë dhe Ukrainës lindore ishte aq i hapur, sa pothuajse nuk ekzistonte. Qytetarët ukrainas në rajonin e Donbasit flisnin rusisht, ndiqnin të njëjtat media si fqinjët e tyre rusë dhe jetonin në të njëjtin mjedis kulturor. Kur Ukraina e pavarur zhvilloi zgjedhjet e saj të para presidenciale në vitin 1994, banorët e Donbasit, ashtu si shumë ukrainas të tjerë, votuan për një kandidat pro-rus.
Ajo që ndodhi më pas u bë një moment përcaktues për demokracinë e re ukrainase. Kandidati nacionalist që humbi zgjedhjet pranoi rezultatin dhe u largua pa kundërshtime. Me këtë veprim, ai vendosi një precedent për liderët e ardhshëm dhe krijoi një model respekti ndaj institucioneve zgjedhore të Ukrainës, pavarësisht rezultatit.
Transferimi paqësor i pushtetit, që vazhdoi gjatë dekadave në vijim, i forcoi institucionet ukrainase me çdo rotacion politik. Kur Putini u përpoq të ndërhynte në afrimin gjithnjë e më të madh të Ukrainës me Evropën, protestat popullore kulmuan me kryengritjen e Maidanit në vitin 2014, e cila detyroi presidentin pro-rus të largohej nga vendi. Ukrainasit kishin mësuar se e ardhmja e tyre ishte në duart e tyre dhe nuk pranonin që një diktator i huaj të ndërhynte në fatin politik të vendit.
Në të kundërt, qytetarët e Rusisë postsovjetike krijuan një marrëdhënie krejt tjetër me shtetin. Kur Boris Jelcini kandidoi për rizgjedhje në vitin 1996, ai nisi të manipulojë rezultatin përpara se të hidhej qoftë edhe një votë. Nxitja e Luftës së Parë Çeçene në vitin 1994 ishte një manovër cinike për të justifikuar qëndrimin e tij në pushtet. Ai fitoi zgjedhjet. Disa vite më vonë ia dorëzoi presidencën Putinit, por jo si pasojë e vullnetit të qytetarëve, por përmes një marrëveshjeje të arritur prapa dyerve të mbyllura.
Pas një sërë veprimesh të tilla, rusët mësuan se zëri i tyre nuk kishte më peshë. Ata mund të shkonin në qendrat e votimit dhe të hidhnin votën, por ata që mbanin pushtetin mund ta deformonin lirisht vullnetin politik të qytetarëve. Ndërsa ukrainasit forconin demokracinë e tyre të brishtë, rusët nisën rrugën e kundërt – drejt shkatërrimit gradual të saj. Çdo cikël zgjedhor gjatë qeverisjes së Putinit ka dobësuar më tej institucionet demokratike. Meqenëse çdo fazë e procesit, nga regjistrimi i kandidatëve deri te hartimi i platformave të tyre, kontrollohet nga Kremlini, nuk ka më nevojë të manipulohen vetë votat. Zgjedhjet nuk janë aq të manipuluara, sa janë bërë të parëndësishme.
Lufta ka krijuar një situatë të ndërlikuar në të dy vendet. Ekonomia ruse po përballet me vështirësi, vendi po vuan mungesën e karburanteve dhe mijëra të rinj po humbin jetën në vijën e frontit. Megjithatë, lufta pothuajse nuk ekziston në debatin politik. Duke lexuar deklaratat publike të kandidatëve në zgjedhjet e ardhshme, mezi gjen qoftë edhe një përmendje të konfliktit. Kjo mungesë e pazakontë është simptomë e një demokracie zombie. Zgjedhjet ekzistojnë në letër, por vendi nuk ka më jetë politike, sepse qytetarët janë mësuar ta shohin veten si të pafuqishëm.
Krejt ndryshe po zhvillohet kjo periudhë lufte në Ukrainë. Shkarkimi i fundit nga presidenti Volodymyr Zelensky i ministrit të Mbrojtjes, një prej arkitektëve të ofensivës shumë të suksesshme të Ukrainës me dronë, shkaktoi një reagim aq të fortë publik, sa presidenti u detyrua të tërhiqej pjesërisht nga vendimi. Edhe pse nuk e riktheu Mykhailo Fedorovin në detyrë, ai zëvendësoi shefin tradicional të ushtrisë me një aleat të ngushtë të Fedorovit, i cili mbështet të njëjtin program modernizimi, duke i dhënë kështu një fitore protestuesve. Po ashtu, Fedorovit iu besua një detyrë e re me peshë.
Ashtu siç vazhdojnë të mbrojnë vendin e tyre përballë agresionit rus, ukrainasit vazhdojnë të jenë pjesëmarrës aktivë në demokracinë e tyre dhe kanë zhvilluar një kulturë politike krejt të ndryshme nga ajo e rusëve. Ata jetojnë në një demokraci të vërtetë, sepse besojnë se ajo varet nga vetë qytetarët.
Trump ka minuar gradualisht integritetin e institucioneve amerikane që nga dita kur mori detyrën për herë të parë dhe tani ka vënë në shënjestër institucionin më të rëndësishëm: besimin te zgjedhjet. Nëse arrin t'u heqë amerikanëve besimin se vota e tyre ka fuqi reale, dëmi që do t'i shkaktojë vetë themeleve të demokracisë amerikane do të jetë i madh.
Gjatë kryengritjes së Maidanit, Shtetet e Bashkuara shërbyen si shembull për ukrainasit që dolën në rrugë për të kundërshtuar ndërhyrjen e huaj në qeverisjen e vendit të tyre. Sot, janë ukrainasit ata që nuk janë tërhequr përballë agresionit rus dhe që vazhdojnë ta mbajnë qeverinë e tyre përgjegjëse, duke ofruar një shembull në drejtimin e kundërt. Ata dëshmojnë se demokracia duhet të ushtrohet çdo ditë. Fjalët e shkruara në letër nuk mjaftojnë për të garantuar lirinë. Besimi se ato fjalë kanë kuptim kërkon mbrojtjen e institucioneve që i bëjnë ato reale. /Marrë nga "Washington Post"vota zgjedhje Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Forum Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut përballë eksperimentit të rrezikshëm të unitarizmit! 25 Korrik 2026, 15:3615:36Forum Rama shpik ‘BESËN’ për të shpëtuar qeverisjen, gjen fajtorin te administrata, por jo te qeveria 25 Korrik 2026, 09:3809:38Forum “Flamingot” i kanë prishur rehatinë jo vetëm Ramës në Tiranë, por edhe disave në Bruksel 25 Korrik 2026, 08:5608:56Forum Projekti i padukshëm i spastrimit etnik nëpërmjet inxhinierisë së identitetit 25 Korrik 2026, 08:3208:32Forum 10 arsye pse Prrenjasi nuk duhet të bashkohet me Librazhdin 24 Korrik 2026, 20:2520:25Forum Blendi Gonxhja, 2 fjalë për ty! 24 Korrik 2026, 19:1119:11Forum