Avion luftarak Studiuesit kanë analizuar një skenar të mundshëm të një konflikti ushtarak në shkallë të gjerë në territorin evropian të NATO-s, i cili do të aktivizonte Nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut dhe do të kërkonte dislokimin e forcave të konsiderueshme nga Amerika e Veriut. Forcat e NATO-s mund të përballen me mungesa serioze të karburantit për avionët në rast të një lufte të ardhshme, pasi tranzicioni energjetik i Evropës drejt largimit nga lëndët djegëse fosile dhe reduktimi i vazhdueshëm i kapaciteteve të rafinerive po krijojnë dobësi në sistemin e furnizimit, sipas një studimi të ri.
Studimi, i realizuar me mbështetjen e NATO-s dhe i publikuar në shtator, të cilit i referohet media amerikane Politico, paralajmëron se nëse gjatë dekadës së ardhshme shpërthen një konflikt i madh ku përfshihen vendet evropiane të Aleancës, me përforcime ushtarake nga Amerika e Veriut, kërkesat për karburant të avionëve ushtarakë mund të tejkalojnë ndjeshëm sasitë e disponueshme.
Këto paralajmërime vijnë në një periudhë kur operacionet e luftës hibride dhe fushatat e sabotimit që i atribuohen Rusisë kanë shtuar shqetësimet për mundësinë e një përballjeje të drejtpërdrejtë ushtarake me Moskën.
Ndërkohë që vendet evropiane po shpenzojnë miliarda euro për avionë luftarakë, tanke, raketa dhe sisteme pa pilot, studiuesit paralajmërojnë se furnizimet e kufizuara me karburant mund të pengojnë përpjekjet e ardhshme mbrojtëse.
“Për sa i përket gatishmërisë ushtarake, qasja në karburant ka rëndësi jashtëzakonisht të madhe”, deklaroi një zyrtar i lartë ushtarak i NATO-s.
“NATO ka nevojë për furnizim të besueshëm me energji që të jetë në gjendje të parandalojë kërcënimet dhe të mbrohet. Në disa raste, nevojat e mbrojtjes kolektive kërkojnë që forcat e armatosura të kenë përparësi në furnizim”, shtoi ai.
Tranzicioni i gjelbër dhe mbyllja e rafinerive evropiane
Studiuesit e lidhin pjesërisht mungesën e parashikuar të karburantit me politikat e dekarbonizimit të Bashkimit Evropian dhe vendeve aleate.
Këto politika kanë krijuar stimuj ekonomikë për zhvillimin e burimeve të rinovueshme të energjisë, por njëkohësisht kanë përshpejtuar mbylljen e rafinerive të naftës, nga të cilat varen forcat e armatosura për krijimin e rezervave strategjike.
Sipas studimit, vendet evropiane të NATO-s po përballen tashmë me mungesa të naftës dizel dhe karburantit për avionët.
“Raporti është shpërndarë në nivele mjaft të larta brenda NATO-s dhe në të gjithë Aleancën”, deklaroi një përfaqësues i Qendrës së Ekselencës për Sigurinë Energjetike të NATO-s, institucioni që realizoi studimin.
“Urgjenca e këtij raporti dhe e modeleve që përmban lidhet pa dyshim me mjedisin aktual gjeopolitik”, shtoi ai.
Të dhënat e organizatës FuelsEurope dhe Komisionit Evropian tregojnë se rreth një e katërta e rafinerive të naftës në kontinentin evropian janë mbyllur që nga viti 2009, duke shkaktuar humbjen e kapaciteteve prodhuese prej miliona fuçish në ditë.
Aktualisht, Evropa ka rreth 70 rafineri funksionale, të cilat mund të mbulojnë nevojat e brendshme për karburant aviacioni në kushte normale.
Një zyrtar i lartë evropian i sigurisë pranoi se mbetet e paqartë se çfarë mund të bëjë NATO për të rritur kapacitetet e rafinimit.
Megjithatë, ai theksoi se kjo situatë “nuk përbën arsye për të braktisur tranzicionin e gjelbër”.
Studimi publikohet në një kohë kur Brukseli po ndërmerr nisma për të forcuar kapacitetet e rafinimit të Bashkimit Evropian, të cilat janë zvogëluar me 10% gjatë 20 viteve të fundit.
Për ndikimin e kësaj situate në sektorin e mbrojtjes kishte paralajmëruar publikisht edhe komisioneri evropian për Energjinë, Dan Jørgensen.
Aktivizimi i Nenit 5 të NATO-s dhe rreziku i mungesave pas vitit 2035
Studimi paraqet përfundimet e pavarura të Qendrës së Ekselencës për Sigurinë Energjetike të NATO-s dhe nuk përfaqëson politikën zyrtare të Aleancës.
Megjithatë, kjo qendër, me seli në Vilnius të Lituanisë, përbën një institucion të rëndësishëm kërkimor për sigurinë energjetike dhe u ofron vendeve anëtare analiza strategjike dhe operacionale.
Studiuesit kanë analizuar një skenar të mundshëm të një konflikti ushtarak në shkallë të gjerë në territorin evropian të NATO-s, i cili do të aktivizonte Nenin 5 të Traktatit të Atlantikut të Veriut dhe do të kërkonte dislokimin e forcave të konsiderueshme nga Amerika e Veriut.
“Sistemi arrin kufijtë e kapacitetit të tij në skenarin që kemi modeluar, pra në rastin e një konflikti në shkallë të plotë në territorin evropian të NATO-s, me aktivizimin e Nenit 5 dhe dislokimin e forcave të mëdha nga Amerika e Veriut”, theksojnë autorët.
Sipas tyre, në skenarin më të pafavorshëm, por të konsideruar të besueshëm, nga mesi i viteve 2030 e në vazhdim, as kufizimet e forta të konsumit civil nuk do të mjaftonin për të balancuar kërkesën dhe ofertën pa ndërhyrje shtesë.
Neni 5 përbën dispozitën themelore të mbrojtjes kolektive të NATO-s dhe përcakton se një sulm i armatosur kundër një vendi anëtar konsiderohet sulm kundër të gjithë anëtarëve të Aleancës.
Sipas studimit, edhe nëse NATO do të merrte në dispozicion të gjithë karburantin e aviacionit të destinuar për përdorim civil, sasitë nuk do të mjaftonin për të përmbushur nevojat ushtarake.
“Nga viti 2035, edhe marrja e plotë në përdorim e furnizimeve të destinuara për sektorin civil do të linte të pambuluar një kërkesë prej 4,7 milionë tonësh karburant aviacioni”, shkruajnë studiuesit.
Ata vlerësojnë se ky deficit mund të arrijë deri në 50 milionë tonë në vitin 2050, nëse nuk ndërmerren masa për forcimin e kapaciteteve të furnizimit.
Pesë masat që propozojnë studiuesit
Pavarësisht parashikimeve për mungesa të konsiderueshme, autorët e studimit vlerësojnë se NATO mund ta shmangë një krizë të tillë nëse ndërmerr masa në kohë.
Ata u rekomandojnë qeverive të vendeve aleate pesë ndërhyrje kryesore:
Ruajtjen e kapaciteteve ekzistuese të rafinimit të naftës, për të parandaluar reduktimin e mëtejshëm të prodhimit.
Rritjen e rezervave strategjike të karburantit, për të garantuar furnizimin e forcave ushtarake në situata krize.
Përshpejtimin e prodhimit të karburanteve alternative për aviacionin, për të zvogëluar varësinë nga produktet tradicionale të naftës.
Diversifikimin e burimeve të importit, për të kufizuar rreziqet që lidhen me ndërprerjen e zinxhirëve ndërkombëtarë të furnizimit.
Rritjen e efikasitetit të përdorimit të karburantit nga forcat e armatosura, për të ulur konsumin dhe për të përmirësuar menaxhimin e rezervave.
Përfaqësuesi i Qendrës së Ekselencës për Sigurinë Energjetike theksoi se tranzicioni energjetik mund të krijojë edhe mundësi të reja për sigurinë e furnizimit ushtarak.
“Elementi pozitiv i tranzicionit energjetik, nga këndvështrimi i sigurisë së furnizimit me karburant të forcave të armatosura, është se zhvillimi i karburanteve alternative në Evropë krijon atë që ne e quajmë ofertë shtesë”, deklaroi ai.
Sipas tij, këto burime të reja mund të prodhohen brenda Evropës dhe, për rrjedhojë, të zvogëlojnë varësinë nga zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit me naftë bruto.
Ai shprehu gjithashtu mbështetjen për përpjekjet e Bashkimit Evropian për të forcuar autonominë energjetike.
Mark Rutte: NATO shqetësohet për mungesën e rafinerive në rast lufte me RusinëShqetësimet që pasqyron raporti i ka ndarë edhe sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte.
Në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, Rutte pranoi se Aleanca po shqyrton me shqetësim mungesën e një numri të mjaftueshëm rafinerish për të garantuar furnizimin me karburant në rast të një konflikti ushtarak me Rusinë.
Studimi nxjerr në pah rëndësinë e kapaciteteve energjetike për gatishmërinë ushtarake të NATO-s, në një periudhë kur vendet anëtare po rrisin investimet në mbrojtje dhe po përpiqen të zvogëlojnë varësinë nga burimet tradicionale të energjisë./Politiconato Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Incident në aeroportin e Londrës, avioni godet pistën gjatë uljes dhe ngrihet sërish në ajër (Video) 13 Nëntor 2026, 13:2313:23Rajoni dhe Bota Kërkesat brutale ndaj Evropës në këmbim të paqes, Bild zbulon planin e Kremlinit: Rusia kërkon të ndryshojë hartën e NATO-s 13 Nëntor 2026, 11:2011:20Rajoni dhe Bota Rasti bullgar si paralajmërim: Pse nuk mjafton vetëm ndryshimi i qeverisë 13 Nëntor 2026, 11:0911:09Rajoni dhe Bota Përplasja Netanyahu-Eisenkot pas dyerve të mbyllura, Bibi nuk arriti ta bindë për të sulmuar Iranin 13 Nëntor 2026, 10:5410:54Rajoni dhe Bota Si u “dorëzua” njeriu që ndërtoi perandorinë Nvidia, Bloomberg zbulon prapaskenat e rënies së Jensen Huang 13 Nëntor 2026, 10:5110:51Rajoni dhe Bota Trump jep sinjale për ndërhyrje ushtarake në Kubë: Dua ta zgjidh këtë çështje para se të largohem nga Shtëpia e Bardhë 13 Nëntor 2026, 10:3110:31Rajoni dhe Bota

