Lajme Zone
Izraeli në prag të shpërthimit, Netanyahu luan kartën e fundit; çfarë fshihet pas kërcënimeve për luftë civile?
PolitikëPamfleti

Izraeli në prag të shpërthimit, Netanyahu luan kartën e fundit; çfarë fshihet pas kërcënimeve për luftë civile?

Presidenti Isaac Herzog i ka dhënë Gadi Eisenkotit, ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite dhe drejtuesit të partisë Yashar, mandatin për formimin e qeverisë. Por Eisenkot, edhe pse ka bashkuar një pjesë të forcave që kërkojnë largimin e Netanyahut, nuk disponon ende mbështetjen e nevojshme për të marrë drejtimin e vendit.

Benjamin Netanyahu në Knesset Humbja e shumicës parlamentare nuk e ka larguar Benjamin Netanyahun nga beteja për pushtet. Gadi Eisenkot ka marrë mandatin për të formuar qeverinë, por përballet me kundërshtimin e së djathtës, kushtet e partive ultraortodokse dhe mosmarrëveshjet për përfshirjen e partive arabe. Ndërkohë, kërkesa për hetimin e përgjegjësive të 7 tetorit 2023 dhe përmbysja e reformave të drejtësisë po e kthejnë ndryshimin e qeverisë në një përplasje për drejtimin politik dhe institucional të Izraelit… Izraeli ka hyrë në një krizë të re politike pas zgjedhjeve parlamentare të tetorit, të cilat i hoqën Benjamin Netanyahut shumicën në Knesset, por nuk prodhuan një shumicë të qartë për kundërshtarët e tij. Më 10 nëntor, në ditën e betimit të parlamentit të ri, përplasja mes kryeministrit në detyrë dhe bllokut që kërkon ta zëvendësojë doli hapur, si brenda sallës së Knessetit, ashtu edhe në rrugët e Jerusalemit.

Presidenti Isaac Herzog i ka dhënë Gadi Eisenkotit, ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite dhe drejtuesit të partisë Yashar, mandatin për formimin e qeverisë. Por Eisenkot, edhe pse ka bashkuar një pjesë të forcave që kërkojnë largimin e Netanyahut, nuk disponon ende mbështetjen e nevojshme për të marrë drejtimin e vendit.

Problemi nuk është vetëm aritmetika parlamentare. Përplasja lidhet me rolin e partive arabe në politikën izraelite, marrëdhëniet mes shtetit dhe komunitetit fetar ultraortodoks, kontrollin mbi drejtësinë dhe përgjegjësinë politike për sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023.

Netanyahu, i cili vazhdon të drejtojë qeverinë në detyrë, po i përdor këto kundërshti për të penguar krijimin e një mazhorance alternative.

Në fjalimin e tij para Knessetit, ai akuzoi partitë arabe Ra'am dhe Joint List se synojnë shkatërrimin e shtetit hebre. Netanyahu paralajmëroi kundërshtarët se një qeveri që mbështetet në votat e tyre do ta vendoste sigurinë kombëtare në duart e forcave që, sipas tij, nuk e njohin të drejtën e Izraelit për të ekzistuar.

Kryeministri në detyrë bëri dallim mes qytetarëve arabë të Izraelit dhe drejtuesve të këtyre partive, por kërkoi kategorikisht përjashtimin e Ra'am dhe Joint List nga çdo formulë qeverisëse. Ai propozoi një qeveri të unitetit kombëtar, ku të përfshihen partitë e bllokut të tij dhe forcat e tjera që pranojnë karakterin hebre të shtetit.

Kjo kërkesë ka një objektiv të drejtpërdrejtë politik. Nëse Eisenkot nuk siguron mbështetjen e partive arabe ose të forcave ultraortodokse, rruga e tij drejt qeverisë bllokohet, ndërsa Netanyahu ruan mundësinë të ndikojë në negociatat për kabinetin e ardhshëm. Kërcënimi për luftë civile dhe beteja për votat arabe

Ndërsa Netanyahu mbante fjalimin në parlament, mbështetës të së djathtës protestonin jashtë ndërtesës së Knessetit kundër mundësisë së krijimit të një qeverie me mbështetjen e deputetëve arabë.

Organizata e djathtë Im Tirtzu mobilizoi protestues që i akuzuan partitë arabe si mbështetëse të terrorizmit. Disa kërkuan zgjedhje të reja, ndërsa një protestues, i identifikuar nga The Times of Israel si Moshe, nga qyteti Matan, paralajmëroi se formimi i një qeverie të tillë do të shkaktonte luftë civile në rrugët e Izraelit.

Protesta nuk u shndërrua në dhunë, por deklaratat tregojnë shkallën e kundërshtimit që mund të hasë një qeveri e Eisenkotit nëse mbështetet te partitë arabe. Kërcënimi për luftë civile erdhi nga protestuesit dhe nuk përbën një vendim apo paralajmërim zyrtar të institucioneve izraelite.

Në qendër të kësaj beteje qëndron Mansour Abbas, drejtuesi i partisë arabe Ra'am.

Sipas raportimeve të mediave izraelite më 10 nëntor, Abbas u ka komunikuar përfaqësuesve të bllokut kundër Netanyahut gatishmërinë për ta njohur shprehimisht Hamasin si organizatë terroriste, në këmbim të një partneriteti të mirëfilltë politik.

Ky është një zhvillim me rëndësi për negociatat, sepse Eisenkot e ka vendosur njohjen e Hamasit si organizatë terroriste ndër kushtet për bashkëpunim me Ra'am.

Megjithatë, Abbas nuk e konfirmoi publikisht marrëveshjen e raportuar. Ai përsëriti se partia e tij mbështet çmontimin e Hamasit në kuadër të planit amerikan të paqes dhe kundërshton çdo formë terrorizmi.

Drejtuesi i Demokratëve, Yair Golan, la të kuptohej se kjo çështje nuk do të përbënte pengesë për negociatat.

Nëse Abbas pranon kushtin e Eisenkotit, mund të hapet një rrugë për bashkëpunim parlamentar. Por kjo nuk garanton krijimin e qeverisë. Avigdor Lieberman, drejtuesi i Yisrael Beiteinu, kundërshton mbështetjen te partitë arabe, ndërsa përfaqësues të bllokut të ndryshimit e akuzojnë se po pengon një nga formulat e mundshme të shumicës.

Partitë ultraortodokse, çelësi që mund të vendosë qeverinë

Rruga tjetër e Eisenkotit kalon përmes partive fetare ultraortodokse, veçanërisht United Torah Judaism (UTJ), e cila ka bashkëpunuar për vite me Netanyahun.

Sipas një raportimi të gazetarit Amit Segal në televizionin izraelit Channel 12, Netanyahu zhvilloi mbrëmjen e 9 nëntorit një takim të gjatë me drejtuesin e UTJ-së, Yaakov Asher, për të penguar afrimin e tij me bllokun e Eisenkotit.

Likud pretendon se ka arritur t'i frenojë negociatat, duke i bindur përfaqësuesit ultraortodoksë të mos e japin mbështetjen e tyre pa marrë garanci konkrete.

Në qendër të negociatave qëndron shërbimi i detyrueshëm ushtarak. Partitë ultraortodokse kërkojnë përjashtime për studentët e shkollave fetare, ndërsa Eisenkot ka deklaruar se nuk do të heqë dorë nga parimi i shërbimit ushtarak, kombëtar ose civil për të gjithë qytetarët. Kjo krijon një kontradiktë brenda formulës së mundshme qeverisëse. Eisenkot kërkon mbështetjen e partive që kundërshtojnë një nga zotimet e tij kryesore elektorale. Netanyahu, nga ana tjetër, u premton këtyre partive mbrojtjen e interesave fetare dhe zgjidhjen e çështjes së rekrutimit.

Në këto kushte, UTJ mund të ndikojë drejtpërdrejt në fatin e qeverisë së ardhshme. Por mbështetja e saj mbetet e pasigurt dhe negociatat nuk kanë prodhuar ende marrëveshje.

Eisenkot hap dosjen e 7 tetorit dhe kërkon çmontimin e reformave të Netanyahut

Ndërkohë që vazhdojnë negociatat për qeverinë, blloku i Eisenkotit ka nisur një ofensivë parlamentare kundër trashëgimisë politike dhe institucionale të Netanyahut.

Në ditën e parë të Knessetit të 26-të, Yashar dhe Demokratët e Yair Golanit paraqitën projektligje për ngritjen e një komisioni shtetëror hetimor mbi sulmin e Hamasit të 7 tetorit 2023, kufizimin e mandateve të kryeministrit dhe shfuqizimin e disa reformave të drejtësisë.

Komisioni hetimor për 7 tetorin përbën një nga çështjet më të ndjeshme për Netanyahun. Qeveria e tij ka kundërshtuar krijimin e një komisioni të pavarur të emëruar nga Gjykata e Lartë, duke argumentuar se ai do të ishte i njëanshëm. Kundërshtarët e akuzojnë qeverinë se po shmang një hetim të pavarur të përgjegjësive për dështimin e sigurisë.

Blloku i Eisenkotit kërkon gjithashtu të zhbëjë ndryshimet në sistemin e emërimeve gjyqësore, kufizimet e kompetencave të Prokurorit të Përgjithshëm dhe reformën e medias të promovuar nga ministri Shlomo Karhi.

Demokratët kanë propozuar edhe ndalimin e mbajtjes së posteve qeveritare nga persona nën akuzë penale, një çështje me pasoja të drejtpërdrejta për Netanyahun, i cili përballet me një proces gjyqësor për korrupsion. Këto nisma nuk janë ende ligje. Miratimi i tyre varet nga shumicat që do të krijohen në parlament. Por ato tregojnë se Eisenkot nuk synon vetëm zëvendësimin e kryeministrit. Ai kërkon të ndryshojë edhe një pjesë të arkitekturës institucionale që qeveria e Netanyahut ka ndërtuar ose ndryshuar gjatë mandatit të saj.

Çfarë pritet të ndodhë në Izrael?

Në ditët dhe javët e ardhshme, Eisenkot duhet të zgjidhë dy probleme që deri tani kanë mbetur të hapura: të sigurojë votat për krijimin e qeverisë dhe të ndërtojë një marrëveshje politike që mund të funksionojë edhe pas marrjes së pushtetit.

Blloku i tij mund të kërkojë mbështetjen e partive arabe për një qeveri pakice, të negociojë me ultraortodoksët për një koalicion më të gjerë ose të vazhdojë përpjekjet për të tërhequr deputetë të tjerë.

Secila formulë ka koston e vet. Mbështetja arabe përballet me kundërshtimin e Liebermanit dhe të së djathtës. Marrëveshja me ultraortodoksët rrezikon të përplaset me zotimin për shërbim të detyrueshëm. Ndërsa një qeveri pakice mund të ketë vështirësi të miratojë ligjet dhe të ruajë stabilitetin parlamentar.

Netanyahu po përpiqet të shfrytëzojë pikërisht këto kundërshti. Ai ka humbur shumicën parlamentare, por vazhdon të ketë ndikim mbi partitë fetare dhe një bllok politik që kundërshton përfshirjen e partive arabe në qeverisje.

Nëse Eisenkot arrin të formojë qeverinë, përplasja do të zhvendoset te hetimi i 7 tetorit, reformat gjyqësore dhe politikat e sigurisë në Gaza, Liban e Iran. Nëse negociatat dështojnë, Izraeli mund të përballet me një periudhë të zgjatur bllokimi institucional dhe, në varësi të procedurave parlamentare, me mundësinë e zgjedhjeve të tjera.

Për momentin, rezultati i zgjedhjeve ka dobësuar Netanyahun, por nuk ka zgjidhur çështjen e pushtetit. Eisenkot ka mandatin për të formuar qeverinë, ndërsa Netanyahu po përpiqet ta pengojë duke mbajtur të bashkuar aleatët dhe duke shfrytëzuar mosmarrëveshjet mes kundërshtarëve.

Beteja vendimtare do të zhvillohet në Knesset, ku votat e partive arabe dhe ultraortodokse mund të përcaktojnë jo vetëm kryeministrin e ardhshëm, por edhe nëse Izraeli do të ndryshojë kursin institucional pas 7 tetorit 2023. /Pamfleti/ izrael netanyahu eisenkot f261110cg553 e1794329893582 640x400 f261110ys286 1024x640 n20 0311 bb gdalim 1 1 re autoorient i 1 Komente v vk 11 Nëntor 2026, 00:56 Mezi po e pres te ndodhe nje civil-war ne ate vend. Te shohesh cifutet kunder cifuteve. Do jete nje lufte qe do veme baste te papara. Përgjigjjuni Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Spiunazh për Moskën? Britania arreston një ushtarak të lartë amerikan 10 Nëntor 2026, 22:0922:09Rajoni dhe Bota Netanyahu nën presion, Eisenkot ndërpret negociatat dhe kërkon qeveri emergjente në Izrael 10 Nëntor 2026, 21:1921:19Rajoni dhe Bota Përplasje në BE për Ukrainën, kancelari gjerman kërcënon të bllokojë buxhetin; Sllovakia e akuzon për shantazh 10 Nëntor 2026, 21:1021:10Rajoni dhe Bota Trump humbet kontrollin e Kongresit, Jim Jordan zgjidhet në krye të republikanëve 10 Nëntor 2026, 21:0721:07Rajoni dhe Bota Konflikt në Itali për tekstin shkollor që "sheh" fashizmin në qeverinë e Melonit 10 Nëntor 2026, 21:0321:03Rajoni dhe Bota E quajti Shkodrën “qytet serb”, politikani malazez dënohet me burg në Shqipëri: Nuk guxoj të kaloj kufirin 10 Nëntor 2026, 20:5020:50Rajoni dhe Bota