Studimi me afro 200,000 persona lidh ushqyerjen vonë gjatë natës me rrezik më të lartë për sëmundjen e mëlçisë së dhjamosur dhe cirrozën, edhe pasi janë marrë parasysh dieta dhe pesha trupore. Kur njerëzit mendojnë për ndikimin që ka konsumimi i ushqimit vonë gjatë natës në shëndet, zakonisht përqendrohen te kaloritë. Por kërkimet e reja sugjerojnë se koha kur ushqeheni mund të jetë po aq e rëndësishme.Lexo edhe:A është dieta nordike më e shëndetshme se dieta mesdhetare? Tani, një studim 16-vjeçar, ku morën pjesë afro 200,000 infermierë dhe profesionistë të tjerë të shëndetësisë, ka lidhur ushqyerjen vonë gjatë natës me një rrezik të shtuar për zhvillimin e sëmundjes së mëlçisë së dhjamosur. Personat që deklaruan se hanin pas darkës ose pas orarit të gjumit, kishin më shumë gjasa të zhvillonin sëmundjen e mëlçisë së dhjamosur dhe cirrozën, krahasuar me ata që nuk e kishin këtë zakon. Ky ndryshim vazhdoi të ishte i pranishëm edhe pasi u morën parasysh pesha trupore, cilësia e dietës dhe konsumimi i alkoolit. Autorët nuk mund të thonë se ushqyerja vonë gjatë natës ishte shkaku i dëmtimit. Ajo që mund të thonë është se orari i vakteve lidhej më vete me sëmundjet e mëlçisë, pavarësisht sasisë apo cilësisë së ushqimit që konsumonin njerëzit. Robert Wilechansky, specialist i sëmundjeve të mëlçisë në Universitetin e Shëndetit dhe Shkencës së Oregonit (OHSU), drejtoi analizën së bashku me kolegët e tij në OHSU dhe Spitalin e Përgjithshëm të Massachusetts. Andrew McHill, fiziolog i gjumit dhe i ritmeve cirkadiane në OHSU, i cili studion orën biologjike të trupit, ishte bashkautor i studimit. Në një intervistë për Earth.com, McHill tha se qëllimi i studimit është më i gjerë sesa thjesht një ushqim i caktuar që konsumohet si mesvakt. "Nuk ka rëndësi vetëm çfarë hani apo sa hani, por edhe koha kur ushqeheni, e cila ka rëndësi për shëndetin tuaj”, theksoi ai. Tre anketa dhe 16 vite studim Të dhënat u morën nga tri anketa afatgjata amerikane mbi shëndetin. Këto ishin Studimi i Shëndetit të Infermiereve (Nurses’ Health Study), studimi i tij pasues që përfshinte një grupmoshë më të re dhe Studimi Pasues i Profesionistëve të Shëndetësisë (Health Professionals Follow-Up Study). Së bashku, këto studime përfshinë 199,155 persona që nuk kishin sëmundje të mëlçisë në fillim të studimit. Shumica ishin gra dhe mosha mesatare ishte 59 vjeç. Në fillim, 22 për qind e pjesëmarrësve vuanin nga obeziteti dhe 5 për qind kishin diabet. Çdo dy deri në katër vjet, pjesëmarrësit raportonin se çfarë ushqimesh konsumonin dhe në çfarë orari. Çdo person që deklaronte se zakonisht hante pas darkës ose pas orarit të gjumit, klasifikohej si konsumues i ushqimit vonë gjatë natës. Rreth 29 për qind e pjesëmarrësve bënin pjesë në këtë kategori. Anketat pyetën gjithashtu nëse njerëzit e anashkalonin mëngjesin dhe sa herë në ditë ushqeheshin. Pjesëmarrësit raportuan gjithashtu nëse gjatë anketave pasuese një mjek u kishte diagnostikuar ndonjë sëmundje të mëlçisë. Gjatë një periudhe mesatare prej 16 vitesh, 4,492 persona zhvilluan sëmundjen e mëlçisë së dhjamosur, një gjendje në të cilën yndyra grumbullohet në qelizat e mëlçisë. Ndërsa 315 persona të tjerë zhvilluan cirrozë, pra formimin e indit mbresor në mëlçi, që vjen si pasojë e dëmtimit të saj për shumë vite. Pesha trupore dhe dieta nuk e shpjeguan këtë lidhje Personat që ushqeheshin vonë gjatë natës zhvilluan sëmundjen e mëlçisë së dhjamosur në një përqindje 36 për qind më të lartë se pjesa tjetër e pjesëmarrësve, ndërsa rreziku për cirrozë ishte 28 për qind më i lartë. Këto shifra marrin tashmë parasysh moshën, indeksin e masës trupore, kaloritë ditore, diabetin, kolesterolin, duhanpirjen, aktivitetin fizik, konsumimin e alkoolit dhe një vlerësim standard të cilësisë së dietës. Në fillim, edhe anashkalimi i mëngjesit dhe konsumimi i një numri më të vogël ose më të madh vaktesh në ditë dukeshin si faktorë rreziku. Megjithatë, këto lidhje u zhdukën pasi u morën parasysh të njëjtët faktorë, ndërsa vetëm lidhja me ushqyerjen vonë gjatë natës mbeti e pranishme. Kur ekipi mori parasysh edhe punën gjatë turneve të natës, lidhja me cirrozën u bë më e fortë dhe jo më e dobët, duke arritur në një rrezik 49 për qind më të lartë. Edhe përjashtimi i personave që ishin diagnostikuar gjatë katër viteve të para të studimit nuk i ndryshoi pothuajse aspak shifrat, gjë që e bën më pak të mundshme që rezultatet të shpjegohen nga sëmundje që kishin filluar të zhvilloheshin më herët. McHill i tha Earth.com se ekipi kishte pritur të gjente një lidhje, por jo të një përmase të tillë. "Mendoj se u befasuam disi nga forca e kësaj lidhjeje”, tha ai, veçanërisht pasi morën parasysh peshën trupore, dietën e dobët dhe konsumimin e alkoolit. Mëlçia funksionon sipas një ore biologjike Mëlçia ka orën e saj të brendshme biologjike. Studimet e mëparshme kanë treguar se orari i vakteve ndikon në mënyrën se si mëlçia përpunon lëndët ushqyese. "Ne e dimë se mëlçia është shumë e lidhur me ritmet cirkadiane të trupit”, tha Wilechansky. Konsumimi i pjesës më të madhe të kalorive ditore gjatë mbrëmjes është lidhur me obezitetin dhe një shëndet më të dobët metabolik. Një studim i vitit 2026 zbuloi se te personat me sëmundje të mëlçisë së dhjamosur, mëlçia ishte më rezistente ndaj insulinës gjatë natës sesa te personat që vuanin vetëm nga obeziteti. McHill tha se ngrënia në një kohë kur ora biologjike e trupit po e përgatit atë për gjumë, e bën organizmin më pak efikas në përpunimin e ushqimit. Ai shtoi se studimet te kafshët kanë treguar se mëlçia është një nga organet më të ndjeshme ndaj mospërputhjes midis orarit të ushqyerjes dhe atij të gjumit. I pyetur nga Earth.com se çfarë duhet të nxjerrë si përfundim një person që ka zakon të hajë vazhdimisht vonë gjatë natës, McHill bëri dallimin midis konsumimit të rastësishëm të një ëmbëlsire dhe krijimit të një zakoni të përditshëm. Konsumimi i një ëmbëlsire herë pas here nuk ka gjasa të dëmtojë mëlçinë, tha ai. Por një zakon i përnatshëm, i vazhdueshëm për shumë vite, mund të sjellë rreziqe shëndetësore që personi mund të mos i vërejë. A mund të ndihmojë konsumimi i vakteve më herët? Pjesëmarrësit në këto anketa ishin kryesisht punonjës të bardhë dhe me arsim të lartë në sektorin e shëndetësisë. Ata kishin përqindje më të ulëta të obezitetit dhe diabetit sesa popullsia e përgjithshme e vendit, si dhe përqindje më të ulëta të sëmundjeve të mëlçisë. Studiuesit nuk kishin në dispozicion skanime të mëlçisë apo analiza gjaku për të konfirmuar diagnozat ose për të vlerësuar se deri në çfarë shkalle kishte përparuar sëmundja. Orari i vakteve u kërkua vetëm në disa raunde të anketave, ndaj disa persona që ushqeheshin vonë gjatë natës mund të jenë klasifikuar gabimisht si persona që ushqeheshin më herët. Autorët thanë se ky lloj gabimi zakonisht zvogëlon një lidhje reale, në vend që të krijojë një lidhje që nuk ekziston. Wilechansky tha se vetëm një pjesë e vogël e personave me sëmundje të mëlçisë së dhjamosur kalojnë në forma të rënda të saj, siç është cirroza. Nëse zhvendosja e darkës në një orar më të hershëm do të sillte ndryshime në shëndetin e mëlçisë, kjo është një pyetje të cilës anketat nuk mund t'i japin përgjigje. Pikërisht ky është hapi i radhës në kërkime. McHill tha se ekipi i tij po rekruton pjesëmarrës për një studim eksperimental, në të cilin oraret e vakteve do të regjistrohen përmes ditarëve fotografikë të ushqimit, ndërsa gjendja e mëlçisë do të ndiqet përmes ekzaminimeve imazherike në spital./Earth.com
