Taryn Simon ka kthyer të gjithë spiralen e muzeut në një arkiv mbi spiunazhin, dhunën, drejtësinë dhe kujtesën. Ekspozita, e ndërtuar gjatë një dekade, përbën debutimin më të madh të veprave të reja në historinë e Guggenheim-it... Guggenheim në Nju Jork po prezanton Father Country I Do Love You, projektin më të madh dhe më personal të artistes amerikane Taryn Simon. Ekspozita u hap më 18 shtator, ndërsa këtë fundjavë publiku hyri për herë të parë në instalacionin që zë të gjithë rotundën e projektuar nga Frank Lloyd Wright.
Simon ka ndërtuar 42 vepra me fotografi, tekste, video dhe skulptura. Projekti ndjek jetën reale të një ish-agjenti federal amerikan, të cilin artistja nuk e identifikon. Rrëfimet kalojnë nga operacionet policore dhe episodet e spiunazhit te dhuna politike, objektet e sekuestruara dhe njerëzit që sistemi i trajtoi si dëshmitarë, të dyshuar ose viktima.
Guggenheim e cilëson ekspozitën prezantimin më të madh të veprave të reja që ka organizuar muzeu. Simon bëhet gjithashtu artistja e parë që mbështet punën kryesisht te fotografia dhe merr e vetme të gjithë rotundën për një ekspozitë monografike. Projekti do të qëndrojë i hapur deri më 14 mars 2027. Muzeu do t’i përfshijë veprat në koleksionin e tij të përhershëm. Artistja e ndërton ekspozitën si një roman pamor. Çdo kapitull nis me një rrëfim në vetën e parë, të cilin Simon e ka shkruar duke përdorur takimet dhe mesazhet e shkëmbyera me ish-agjentin. Ngjyrat ndajnë kapitujt, ndërsa veprat krijojnë lidhje ndërmjet historisë personale dhe ngjarjeve publike.
Një prej episodeve lidhet me hetimin e vdekjes së Vince Fosterit, këshilltar i Shtëpisë së Bardhë që vdiq në vitin 1993. Agjenti dhe kolegët e tij kërkuan plumbin, por gjetën objekte të Luftës Civile Amerikane. Simon i trajton këto objekte si prova të një historie që institucionet e rindërtojnë përmes fragmenteve.
Një kapitull tjetër kthehet te operacioni policor që çoi në arrestimin e kryebashkiakut të Uashingtonit, Marion Barry, në vitin 1990. Agjenti kishte mbajtur përkohësisht dy fëmijët e një gruaje të përfshirë në operacion. Më shumë se tri dekada më vonë, Simon e gjeti gruan dhe rindërtoi përmes fotografisë një pjesë të atij episodi.
Aktorja Jodie Foster shfaqet gjithashtu në projekt. Për t’u përgatitur për rolin e Clarice Starling në filmin The Silence of the Lambs, Foster kishte kaluar një javë në akademinë e FBI-së në Quantico. Ish-agjenti që frymëzoi ekspozitën e kishte ndihmuar gjatë përgatitjes. Simon e fotografoi aktoren duke rikrijuar procesin e marrjes së shenjave të gishtërinjve. Ekspozita përfshin edhe historinë e Jim Thompsonit, biznesmenit amerikan të mëndafshit që u zhduk në Malajzi në vitin 1967 dhe që lidhej me shërbimet amerikane të inteligjencës. Simon ka rindërtuar në hyrje të muzeut sallonin e shtëpisë së tij në Bangkok.
Kjo histori lidhet drejtpërdrejt me familjen e artistes. Babai i saj punonte për qeverinë amerikane dhe jetonte në Tajlandë kur u zhduk Thompsoni. Ai udhëtoi gjithashtu në Rusi, Iran, Izrael, Kinë, Afganistan dhe Kore. Më pas punoi në prodhimin dhe shitjen e makinave elektronike të lojërave.
Simon ia ka kushtuar projektin të atit, i cili u diagnostikua me Alzheimer në vitin 2020. Kapitulli i fundit ndërthur regjistrimet e zërit të tij me diapozitiva Kodachrome nga udhëtimet. Artistja pranon se sëmundja i mbylli mundësinë për të mësuar historinë e plotë të punës së tij.
Ekspozita hapet gjatë 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara. Simon shmang kronologjinë zyrtare të presidentëve dhe betejave. Ajo e paraqet shtetin përmes agjentëve, dosjeve, provave, kujtimeve të pasigurta dhe pasojave që institucionet lënë në jetën e individëve.
Kuratori Nat Trotman e ka organizuar ekspozitën, ndërsa Guggenheim dhe shtëpia botuese Hatje Cantz kanë përgatitur librin shoqërues. Nancy Spector, ish-drejtoreshë artistike dhe kryekuratore e muzeut, e nisi projektin institucional.
Reagimet dhe kritika
The Guardian e përcakton këtë si punën më ambicioze të Simonit dhe evidenton metodën e saj, e cila bashkon kërkimin gazetaresk me fotografinë dhe studimin e arkivave. Gazeta nënvizon edhe ndryshimin në praktikën e artistes: Simon, e cila më parë e mbante jetën personale jashtë veprave, këtë herë vendos historinë e të atit brenda projektit. Mbulimi i parë mediatik është përqendruar te përmasat e projektit dhe te mënyra se si artistja e kthen FBI-në dhe burokracinë shtetërore në material konceptual. Kritika e plotë muzeore sapo ka nisur, pasi ekspozita u hap vetëm dy ditë më parë.
***
Faktet përcaktojnë peshën e ngjarjes: 42 vepra të reja, dhjetë vjet punë, e gjithë rotunda e Guggenheim-it dhe dy rekorde institucionale. Ekspozita trajton njëkohësisht artin, historinë politike, fotografinë dokumentare dhe kujtesën familjare.
Vlerësimi editorial lidhet me pyetjen që shtron Simon: kush e ndërton historinë e një shteti, institucionet që prodhojnë dokumentet apo individët që mbajnë pasojat e veprimeve të tij?
Organizatorët nuk evidentojnë pjesëmarrje shqiptare. Tema lidhet me Shqipërinë përmes raporteve ndërmjet artit dhe arkivave shtetërore, transparencës së institucioneve dhe përdorimit të dëshmive personale për të rindërtuar ngjarje që pushteti i ka mbajtur jashtë vëmendjes publike.
Dy ngjarje të tjera kulturore që meritojnë vëmendje San Sebastián nderon Werner Herzogun dhe Naomi Watts. Edicioni i 74-t i festivalit zhvillohet deri më 26 shtator. Shtatëmbëdhjetë filma garojnë për Guaskën e Artë. Werner Herzog, 84 vjeç, mori çmimin Donostia pas më shumë se gjashtë dekadash punë dhe mbi 70 filmash. Naomi Watts mori të njëjtin çmim për karrierën e saj gati 40-vjeçare. Festivali ka përfshirë edhe 12 filma nga Amerika Latine në seksionin “Horizontes Latinos”. Bienalja e Lionit vendos ekonominë përballë artit. Edicioni i 18-të bashkon 120 artistë nga 42 vende dhe zhvillohet në disa hapësira deri më 13 dhjetor. Bienalja ka një buxhet prej 8 milionë eurosh. Organizatorët siguruan financimin për 45 artistë vetëm në fund të gushtit. Kuratorja Catherine Nichols ka përfshirë prodhimin industrial, tregtinë, kolonializmin dhe mënyrën se si shoqëria përcakton vlerën. Kritiku Philippe Dagen evidenton larminë e punimeve, por kritikon disa instalacione që përdorin madhësinë e hapësirës industriale për spektakël bosh./Pamfleti
guggenheim dosja sekrete e amerikës Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture 430 vite në Vjenë, nis “beteja” për kthimin e armëve të Skënderbeut në Shqipëri 20 Shtator 2026, 09:4109:41Kulture Mijëra qytetarë rrethojnë Kennedy Center, Trumpi nuk përjashton shembjen 19 Shtator 2026, 18:0718:07Kulture Thika i mori një sy, por jo jetën: Salman Rushdie dhe historia e rikthimit pas sulmit 18 Shtator 2026, 21:1321:13Kulture Parisi hap historinë që arti la jashtë: 70 veprat e Kerry James Marshall 18 Shtator 2026, 12:5112:51Kulture McQueen rikthehet në Londër, moda britanike hyn në pasarelën e mbijetesës 17 Shtator 2026, 12:3212:32Kulture Trump kushtëzon 257 milionë dollarët me emrin e tij, Kennedy Center mbyll skenat 16 Shtator 2026, 16:1016:10Kulture