Dragan Sormaz Ky është pikërisht thelbi i sistemit politik që sn Serbinë sot. Ai nuk e dënon të keqen, por përpiqet t’i japë asaj një pamje më të pranueshme... Nëse Serbia do të ishte një shoqëri demokratike normale, një politikane që do të shprehte publikisht qëndrime që kujtojnë logjikën naziste të fajit kolektiv dhe dehumanizimit do ta humbiste detyrën që atë ditë. Jo sepse dikush do të kërkonte hakmarrje politike, por sepse ekzistojnë kufij që një shtet demokratik nuk guxon t’i kalojë.
Megjithatë, në Serbi ndodhi krejt e kundërta. Në vend të një dënimi të qartë, pasoi relativizimi. Si Aleksandar Vuçiç, ashtu edhe Ivica Daçiç nxituan të shpjegonin se ministrja e kishte “formuluar pa sukses mendimin e saj”, sikur problemi të ishte vetëm mënyra e të shprehurit dhe jo thelbi i deklaratës. Sikur i njëjti mesazh të ishte i pranueshëm po të ishte paketuar më mirë.
Ky është pikërisht thelbi i sistemit politik që sn Serbinë sot. Ai nuk e dënon të keqen, por përpiqet t’i japë asaj një pamje më të pranueshme.
Një qasje e tillë ndaj realitetit, e përmbledhur në estetikën e së keqes, nuk është e rastësishme. Ajo përfaqëson metodën themelore të veprimit politik të neoradikalizmit serb që nga vitet nëntëdhjetë. Në këtë shkollë politike, pasojat paraqiten si shkaqe sa herë që kjo i shërben narrativës nacionaliste, ndërsa shkaqet shpiken ose ekzagjerohen kur synimi është relativizimi i përgjegjësisë së vet.
Shembulli më domethënës është mënyra se si trajtohet operacioni ushtarako-policor "Stuhia" (Oluja). Në opinionin publik serb, ai paraqitet pothuajse ekskluzivisht si një sulm i paprovokuar i Kroacisë kundër popullit serb. Në të njëjtën kohë anashkalohen vitet e rebelimit antikushtetues në Kroaci, mbështetja politike dhe ushtarake nga Beogradi, shkatërrimi i Vukovarit, krimet masive të luftës, përfshirë masakrën e Ovçarës, vrasjet e civilëve, dëbimi i popullsisë kroate nga territoret e kontrolluara nga autoritetet rebele serbe, si dhe bombardimi me raketa i Zagrebit. Asnjë prej këtyre ngjarjeve nuk mund të shërbejë si justifikim për krimet e kryera gjatë dhe pas operacionit "Stuhia", por pa i kuptuar këto fakte nuk mund të kuptohen shkaqet e luftës.
I njëjti model vlen edhe kur bëhet fjalë për gjenocidin e Srebrenicës, i cili është cilësuar si gjenocid nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë dhe nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë. Relativizuesit e këtij krimi flasin rregullisht për krimet e mëparshme kundër serbëve në rajonin e Podrinjës së Mesme, shpesh duke manipuluar numrin e viktimave dhe duke anashkaluar dallimin ndërmjet viktimave ushtarake dhe atyre civile.
Vuajtjet e civilëve serbë meritojnë respekt, të vërtetë dhe drejtësi, por ato nuk mund të përdoren si justifikim apo si rrethanë lehtësuese për vrasjen sistematike të më shumë se tetë mijë burrave dhe djemve boshnjakë pas rënies së Srebrenicës në korrik të vitit 1995.
Qëllimi i një manipulimi të tillë nuk është kultivimi i kulturës së kujtesës për viktimat e pafajshme serbe, por krijimi i një alibie morale për krimet e forcave të Mlladiçit. Vitet e fundit, propaganda e Vuçiçit i ka paraqitur kriminelët e luftës si heronj. Pavkoviçi nderohet me ceremoni shtetërore, ndërsa Lazareviçi dhe Shljivançanini zhvillojnë turne nëpër Serbi dhe madje mbajnë fjalime në tubimet e SNS-së. Të dy shfaqen rregullisht në televizionet e kontrolluara nga Vuçiçi, por nuk janë të vetmit. Aty është edhe anëtari i SPS-së, Shainoviçi, si dhe mentori politik i Aleksandar Vuçiçit, Vojislav Shesheli, i cili vazhdimisht mbron qëndrime që justifikojnë spastrimin etnik në Kosovë dhe krimet e tjera të regjimit të Millosheviçit.
I njëjti model shihet sot edhe në paraqitjen propagandistike të agresionit rus kundër Ukrainës. Sanksionet ndaj Rusisë paraqiten si rezultat i një rusofobie gjoja iracionale të Perëndimit, ndërsa vetë agresioni shpjegohet me të ashtuquajturat "shkaqe më të thella", si zgjerimi i NATO-s, pretendimet për një nazizëm të sajuar në Ukrainë, laboratorët e supozuar biologjikë që prodhojnë mushkonja infektive të cilat pickojnë vetëm rusët etnikë, apo teori të tjera konspirative që janë hedhur poshtë vazhdimisht. Në këtë mënyrë, agresori paraqitet si viktimë, ndërsa viktima si agresor. Shembulli më i madh i kësaj përmbysjeje të fakteve në Serbi mbetet ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999. Në opinionin publik serb, ajo paraqitet pothuajse ekskluzivisht si një agresion i paprovokuar që synonte pushtimin e Kosovës. Megjithatë, ekziston një heshtje sistematike për të gjithë zinxhirin e ngjarjeve që i paraprinë asaj.
Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi Rezolutat 1160, 1199 dhe 1203, të cilat dënonin përdorimin e tepruar të forcës kundër popullsisë civile në Kosovë dhe kërkonin që autoritetet e Republikës Federale të Jugosllavisë të ndalonin represionin, të lejonin mbikëqyrjen ndërkombëtare dhe të nisnin një proces politik për zgjidhjen e krizës. Këto kërkesa nuk u përmbushën. Për të gjitha këto rezoluta votoi edhe Rusia.
Kur regjimi i Slobodan Millosheviçit vendosi të shpërfillte kërkesat detyruese të bashkësisë ndërkombëtare dhe të vazhdonte politikën e tij të dhunës, ai pranoi me vetëdije rrezikun e një ndërhyrjeje ushtarake. Kjo nuk do të thotë se sot nuk ka debate legjitime juridike dhe politike mbi bombardimet e NATO-s, por do të thotë se ato nuk mund të paraqiten me ndershmëri si një ngjarje që ndodhi pa asnjë shkak paraprak.
Pas përfundimit të luftës, Kosova nuk iu bashkua asnjë shteti tjetër. Me Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, ajo u vu nën administrimin e përkohshëm të Kombeve të Bashkuara, duke konfirmuar integritetin territorial të Republikës Federale të Jugosllavisë së atëhershme dhe duke vendosur një administratë ndërkombëtare deri në arritjen e një zgjidhjeje përfundimtare politike. Rezoluta 1244 përfshinte gjithashtu rezolutat e përmendura më sipër, si edhe Parimet e Rambujesë. RFJ-ja humbi sovranitetin efektiv mbi Kosovën dhe ky sovranitet nuk i është rikthyer nga OKB-ja deri më sot.
Në vitin 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, në mendimin e saj këshillimor, arriti në përfundimin se Deklarata e Pavarësisë së Kosovës nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare. Megjithatë, Gjykata nuk vendosi nëse Kosova kishte të drejtë për shtetësi, as nuk i detyroi shtetet ta njihnin atë. Ajo bëri një ndarje të qartë ndërmjet aspektit juridik dhe atij politik të pavarësisë së Kosovës, duke ua lënë shteteve të vendosin vetë për qëndrimin e tyre politik lidhur me këtë çështje. Pas Marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit, Prishtina ka vendosur plotësisht sovranitetin mbi territorin e Kosovës, duke përmbushur kështu karakteristikat themelore të një shteti: ka territor, popullsi dhe pushtet sovran.
Duhet thënë hapur se ndërtimi i kujdesshëm i mitit rreth Rezolutës 1244 kishte për qëllim të fshihte kapitullimin dhe tërheqjen e ushtrisë, policisë dhe institucioneve shtetërore serbe nga Kosova. Megjithatë, ky mbetet vetëm një mit. Realiteti është se sot Serbia dhe Kosova janë dy shtete fqinje. Rreziku i vazhdimit të promovimit të këtij miti qëndron pikërisht në fjalët e Snezhana Paunoviçit, PASTRIM ETNIK! Ata që besojnë në mitin e Rezolutës 1244 besojnë gjithashtu se sovraniteti i Beogradit mund të rivendoset me forcë, pra përmes krimit dhe spastrimit etnik. Një përpjekje e tillë do ta çonte shtetin serb drejt një katastrofe të plotë.
E gjithë kjo dëshmon të njëjtin model të të menduarit politik: përgjegjësia personale duhet të fshihet, ndërsa historia duhet t’u përshtatet nevojave të politikës së ditës. Një popull që refuzon të përballet me gabimet e së kaluarës është i dënuar t’i përsërisë ato vazhdimisht. Një shtet që mohon përgjegjësinë për krimet nuk mbron interesat kombëtare, por krijon tragjedi të reja.
Në fund të fundit, kriminaliteti dhe imoraliteti që pretendohet se kryhen në emër të mbrojtjes së kombit përfjnë gjithmonë duke u kthyer kundër vetë popullit. Pikërisht për këtë arsye, viktimat më të mëdha të projekteve autoritare dhe ekspansioniste janë gjithmonë qytetarët e vendit që i ka nisur ato. Historia njeh shumë popuj që u shkatërruan jo sepse u mundën ushtarakisht, por sepse nuk qenë në gjendje të përballeshin me iluzionet dhe gabimet e tyre.
Sot, Serbia po përballet pikërisht me një sfidë të tillë historike. Vuçiçi, së bashku me rrethin e tij të radikalëve, socialistëve, Vulinin, Nestoroviçin, Lomparin, kriminelët e dënuar të luftës dhe mediat e nënshtruara, po e largon Serbinë nga Evropa demokratike dhe po e orienton drejt regjimeve dhe organizatave që autori i këtij teksti i konsideron autoritare ose ekstremiste, si Huthët, Hamasi, Hezbollahu, Garda Revolucionare Islamike e Iranit, regjimet komuniste të Koresë së Veriut dhe Kinës, si edhe drejt një aleance me Rusinë e udhëhequr nga Vladimir Putin.
Pa një përballje të sinqertë me politikat e viteve nëntëdhjetë, pa hequr dorë nga kultura e relativizimit të krimeve dhe pa një katarsis moral, Serbia do të vazhdojë të zhytet në izolim ndërkombëtar, stanjacion politik dhe rënie demografike. Nëse nuk gjen një mënyrë për t’u përballur me demonët e së kaluarës së saj, ajo do të mbetet një vend i izoluar në Evropë, nga i cili do të largohen jo vetëm të rinjtë, por edhe vetë shpresa. Tashmë ekziston një rrezik real që ky të jetë çmimi i sundimit të regjimit regresiv dhe, sipas autorit, në thelb kriminal të Aleksandar Vuçiçit, i cili e mban gjallë pushtetin përmes prodhimit të miteve, krijimit të armiqve dhe kultivimit të harresës kolektive./Përshtati "Pamfleti" nga "TheGeopost" vuçiç krimi serbi Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Forum Kungulleshka politike me numrin e bashkive 31 Korrik 2026, 21:0321:03Forum Midis revoltës dhe ndryshimit: çfarë e pret Shqipërinë? 31 Korrik 2026, 19:1919:19Forum Trump dhe gjeopolitika e tullave: Si po i shumëfishon bizneset në mbarë botën 31 Korrik 2026, 13:2713:27Forum Divjaka përballë reformës administrativo-territoriale të propozuar nga PS 31 Korrik 2026, 11:0411:04Forum Europianisti i kafenesë, Fejton 30 Korrik 2026, 21:4021:40Forum Nga mender shefat e PD-së te zdrapat e PS-së! 30 Korrik 2026, 20:1620:16Forum