Dhuna e ushtruar nga pushteti i Edi Ramës kundër qytetareve që kërkojnë llogaridhënie nuk është shenjë force, por dëshmi e krizës së legjitimitetit të tij.
Protesta është forma më e vjetër e llogaridhënies politike dhe një nga mënyrat më themelore me të cilat qytetarët i kujtojnë pushtetit një të vërtetë që ai nuk duhet ta harrojë kurrë: pushteti nuk është pronë e atij që e ushtron, por një besim që i është dhënë për t’u shërbyer atyre që e kanë deleguar.
Në veprën e tij Dy traktatet mbi qeverisjen, John Locke shtron një nga pyetjet themelore të filozofisë politike: përse njerëzit pranojnë të krijojnë një shoqëri politike dhe t’i nënshtrohen një autoriteti të përbashkët? Përgjigjja e tij është e qartë: jo për t’u bërë skllevër të pushtetit, por për të mbrojtur jetën, lirinë dhe pronën e tyre. Shteti nuk është qëllim në vetvete; ai është mjeti përmes të cilit këto të drejta mbrohen.
Qeverisja është një besim i deleguar, jo një çek i bardhë për arbitraritetin. Kur pushteti e shndërron autoritetin e deleguar në instrument të dominimit, kur cenon të drejtat që është krijuar të mbrojë dhe e zëvendëson interesin publik me interesin e vet, ai cenon vetë bazën morale të legjitimitetit të tij. Për Locke-un, kur qeverisja shkel besimin mbi të cilin është ngritur, populli ruan të drejtën e rezistencës. Detyrimi për t’iu bindur pushtetit nuk mund të jetë më i shenjtë se të drejtat në emër të të cilave ai ekziston. Kur pushteti e shkatërron këtë marrëdhënie besimi, ai nuk mund të kërkojë bindje të pakushtëzuar sikur asgjë të mos ketë ndodhur.
Por historia na mëson se revolta e dhunshme nuk është zakonisht pika e nisjes së një shoqërie në krizë, ajo mund të jetë pika ku dështimi i institucioneve, mbyllja e rrugëve paqësore dhe humbja e besimit e kanë çuar konfliktin në një fazë më të rrezikshme. Hannah Arendt, në veprën e saj Mbi dhunën, bën një dallim thelbësor: pushteti buron nga aftësia e njerëzve për të vepruar së bashku, ndërsa dhuna është instrument. Pushteti nuk është pronë e një individi; ai ekziston për aq kohë sa njerëzit e mbështesin dhe veprojnë së bashku. Dhuna mund të imponojë bindje, mund të frikësojë dhe mund të heshtë kundërshtimin, por nuk mund të prodhojë vetvetiu legjitimitet.
Këtu qëndron paradoksi i çdo pushteti që zgjedh forcën përballë humbjes së besimit: sa më shumë përpiqet ta zëvendësojë legjitimitetin me frikën, aq më qartë e zbulon krizën e vet. Mund të kontrollosh një shesh me polici, por nuk mund të fitosh me dhunë dhe pranga besimin e një populli. Mund të heshtësh një zë, por nuk mund të shpallësh të vdekur të vërtetën që ai zë përpiqet të thotë.
Për këtë arsye, e drejta për të protestuar nuk është një privilegj që pushteti ua fal qytetarëve kur janë të bindur dhe ua mohon kur bëhen të pakëndshëm. Ajo është një nga garancitë themelore të një shoqërie të lirë. Protesta është mënyra përmes së cilës qytetarët i kërkojnë llogari pushtetit përpara se mosbesimi të shndërrohet në një krizë të pakontrollueshme. Është hapësira ku pakënaqësia mund të shprehet pa u kthyer në përplasje, ku padrejtësia mund të kundërshtohet pa u shndërruar në hakmarrje dhe ku qeverisja mund të korrigjojë vetveten pa e çuar shoqërinë drejt përçarjes.
Kur pushteti e mbyll rrugën e protestës paqësore, ai nuk e zhduk pakënaqësinë; rrezikon t’i heqë asaj rrugët përmes të cilave mund të shprehet në mënyrë demokratike. Kur kërkesave të qytetarëve u përgjigjet me arrogancë, kur dyshimet për korrupsion nuk marrin përgjigje bindëse dhe kur forca përdoret për të mbytur kritikën, pushteti nuk po zgjidh krizën. Ai po e thellon atë.Shqipëria nuk mund të mbetet peng i një pushteti që e trajton kritikën si armiqësi, kundërshtarin si kërcënim dhe përgjegjësinë politike si diçka që mund të shtyhet pafundësisht. Çdo ditë që problemet e vendit mbeten pa përgjigje bindëse, çdo ditë që besimi publik gërryhet dhe çdo ditë që qytetarëve u kërkohet të pranojnë atë që pushteti duhet të justifikojë, përgjegjësia politike e Edi Ramës rëndohet.
Sepse demokracia nuk është thjesht e drejta për të votuar një herë në katër vjet. Është detyrimi i përditshëm i pushtetit për t’u përgjigjur para qytetarëve, për të respektuar kufijtë e autoritetit të vet dhe për të kuptuar se asnjë mandat nuk e shndërron qeverisjen në pronësi private. Në fund, historia nuk i mban mend gjatë ata që e ngatërrojnë pushtetin me pronën e tyre. Ajo mban mend çastin kur qytetarët u ngritën për t’u kujtuar se autoriteti buron prej tyre dhe se asnjë qeveri nuk qëndron mbi të drejtat, dinjitetin dhe vullnetin e lirë të popullit.
Dhuna e ushtruar nga pushteti i Edi Ramës kundër qytetarëve që kërkojnë llogaridhënie nuk është shenjë force, por dëshmi e krizës së legjitimitetit të tij. Asnjë pushtet nuk mund të pretendojë autoritet moral kur i përgjigjet zërit të qytetarëve me forcë, në vend të përgjegjësisë. Sa më shumë të thellohet represioni, aq më shumë do të thellohet kriza politike dhe aq më i madh do të bëhet çmimi që do të paguajë vendi. Për të shmangur një përshkallëzim të mëtejshëm dhe për të rikthyer përgjegjësinë politike, Edi Rama duhet të japë dorëheqjen! Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.