Stuhia e Trojës në filmin e Christopher Nolan 'Odisea' © Melinda Sue Gordon Kërcënimet e jashtme duhet t'i bëjnë shoqëritë perëndimore më pak të polarizuara në të ardhmen... Pasi mposhti Bashkimin Sovjetik, Trojën tonë, bota e lirë nisi të sillej çuditshëm. Kongresi amerikan, i cili për dekada të paktën synonte një frymë dypartiake, u polarizua nën drejtimin e Newt Gingrich, ai "sharmanti". Asnjë president nuk arriti më të siguronte mbështetje të gjerë kombëtare. Jörg Haider u shfaq si forcë politike në Austri, Pauline Hanson në Australi. Jean-Marie Le Pen arriti në raundin e dytë të zgjedhjeve presidenciale në Francë. E djathta britanike, pasi nuk kishte më Moskën si kundërshtar, nisi ta shihte Brukselin me të njëjtin sy. Pothuajse të gjitha këto zhvillime ndodhën në një periudhë të një ekonomie që dukej ideale.
Mësimi?
Një komb përfiton, në mos nga vetë lufta, atëherë nga të qenit në gjendje gatishmërie për luftë. Nuk ka asgjë që i bashkon qytetarët më shumë sesa një kërcënim i përbashkët i jashtëm. Tani që homogjeniteti etnik i përket një të kaluare të largët, kjo mund të jetë edhe më e vërtetë se dikur.
Sado që Perëndimi e konsideron "dividendin e paqes", uljen e shpenzimeve ushtarake pas Luftës së Ftohtë, e cila financoi konsumin dhe mirëqenien sociale, si një përfitim ekonomik, katastrofa e vërtetë e fitores ndaj "Kërcënimit të Kuq" ishte kulturore. Njerëzit mbetën të lirë t'i ktheheshin njëri-tjetrit si kundërshtarë. Al-Kaeda i bashkoi për një vjeshtë, por ishte një armik tepër i shpërndarë dhe i paqartë për ta bërë këtë për një kohë të gjatë.
Tashmë, një pjesë e madhe e Evropës po riarmatoset. Disa qeveri po shqyrtojnë rikthimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak për t'iu përgjigjur kërcënimit rus. Edhe nëse Shtetet e Bashkuara do të mund të tërhiqeshin plotësisht nga kjo situatë, ato do të vazhdonin të shqetësoheshin për Kinën në skajin lindor të Euroazisë. Vetë ideja e konfliktit të rëndon në stomak. Kam vënë re se edhe audiencat e financës, të cilat paguhen pikërisht për të vlerësuar rrezikun, ndihen në siklet kur e ngre këtë temë. Prandaj po përpiqem ta zbus me një mendim.
Nëse "Odisea" ka ende vlerë sot, ajo na kujton mënyrën se si shoqëria jonë, ndoshta çdo shoqëri, arrin të qëndrojë e bashkuar.
Duhet të presim që shoqëritë tona të bëhen më pak të polarizuara në vitet e ardhshme. Kërcënimi i jashtëm, sapo të perceptohet si real nga qytetarët, pritet të ketë një efekt bashkues. Mund ta quajmë këtë "dividendi i luftës". Është një përfitim qytetar më shumë sesa ekonomik, edhe pse me gjykim të mirë mund të ketë diçka nga të dyja: një farë riindustrializimi si pasojë anësore e rritjes së investimeve në mbrojtje.
Po them vazhdimisht "duhet". Natyrisht, armiku mund të kthehet thjesht në një tjetër temë përçarjeje. Një demagog i aftë mund ta paraqesë përgatitjen për luftë si një obsesion të elitave. Por kjo funksionon vetëm derisa kërcënimi të bëhet i pamohueshëm, derisa sulmet në "zonën gri" ndaj infrastrukturës të fillojnë të ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e përditshme. Ekziston edhe diçka që mund të quhet "armiku ideal": mjaftueshëm kërcënues për të bashkuar një shoqëri, por jo aq shkatërrues sa ta sulmojë atë drejtpërdrejt. Perëndimi e pati një armik të tillë nga viti 1945 deri në vitin 1991 dhe një pjesë të kohezionit shoqëror të asaj periudhe ia detyron pikërisht atij.
Borxhi ndaj luftës shkon edhe më thellë se kaq. Edhe rrëfimet themeluese të qytetërimit tonë ndërtohen rreth një kërcënimi të jashtëm, qoftë ai trojan apo pers.
Javën e kaluar shkova të shihja versionin më të ri të këtyre rrëfimeve. Skenat hyrëse të filmit "The Odyssey" të Christopher Nolan janë aq të ngathëta në mënyrën si shpjegojnë historinë, saqë ende pyes veten, edhe disa ditë më vonë, nëse kjo ishte menduar si një shaka e thatë.
Mbreti i Spartës duket më shumë si roje hyrjeje në një klub nate në South Beach sesa si sundimtar i Greqisë së lashtë. Moralizimi në fund të filmit, kur përpiqet të dënojë dhunën që për gati tre orë e ka glorifikuar pa dashje, tingëllon i sforcuar.
François Truffaut kishte të drejtë kur thoshte: "Nuk ekziston një film kundër luftës." Skenat janë më shumë pompoze sesa madhështore. Si zakonisht te Nolan, të krijohet përshtypja e një regjisori që shpenzon shuma marramendëse parash për t'i dhënë peshë një ideje intelektuale që, në thelb, është shumë e vogël.
Nëse "Odisea" mbetet e vlefshme, pavarësisht këtyre dhe mangësive të tjera, kjo ndodh sepse na kujton mënyrën se si shoqëria jonë, ndoshta çdo shoqëri, arrin të qëndrojë e bashkuar. Ne e bëjmë këtë duke u mbështetur gjerësisht te figura e "Tjetrit". Ndonjëherë kundërshtari është real, ndonjëherë i sajuar. Ndonjëherë demonizohet, ndonjëherë trajtohet me nuancën homerike. Sido që të jetë, Perëndimi jetoi për një kohë shumë të gjatë, pothuajse gjatë gjithë jetës sime, pa pasur një armik të tillë. Krahasuar me rritjen e emigracionit dhe krizën financiare, kjo mbetet një nga shkaqet më pak të diskutuara të ndryshimeve që kanë prekur jetën tonë publike. Dhe historia duket se është në procesin e korrigjimit të këtij boshllëku./Përshtati “Pamfleti” nga “FinancialTimes”lufta divident Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Video/ Fset anija bërthamore e Rosatomit në Detin e Zi, Rusia akuzon Ukrainën 1 Gusht 2026, 17:3017:30Rajoni dhe Bota SHBA u bën thirrje qytetarëve të largohen nga Lindja e Mesme, rriten frikërat për një përshkallëzim të ri me Iranin 1 Gusht 2026, 17:2117:21Rajoni dhe Bota Pas Orbanit, Sanchez bëhet ‘shënjestra’ e radhës! 1 Gusht 2026, 16:0016:00Rajoni dhe Bota Netanyahu ‘minon’ sërish planin e Trumpit, sulmi izraelit lë krater të madh në spitalin e Gazës 1 Gusht 2026, 15:3015:30Rajoni dhe Bota Trump nën presion, aleatët ndahen për Iranin; diplomacia futet në ngërç 1 Gusht 2026, 14:3714:37Rajoni dhe Bota Trump mes luftës dhe premtimeve të pambajtura, pse amerikanët po i kthejnë shpinën? 1 Gusht 2026, 14:3014:30Rajoni dhe Bota