Samitet në Shenzhen dhe Berlin Takimi i Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping në Shenzhen, si dhe samiti i udhëheqësve europianë me Volodymyr Zelenskyn në Berlin, nxorën në pah dy qasje për të ardhmen e sigurisë. Fuqitë e mëdha kërkojnë stabilitet strategjik, ndërsa Europa kërkon garanci konkrete... Dy samitet e zhvilluara më 19 nëntor, njëri në Shenzhen të Kinës dhe tjetri në Berlin, kanë hapur një diskutim që shkon përtej përfundimit të luftës në Ukrainë. Në qendër të tij qëndron mënyra se si Shtetet e Bashkuara, Rusia, Kina dhe vendet europiane do të përcaktojnë marrëdhëniet e tyre të sigurisë.
Në Shenzhen, Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping nënshkruan një deklaratë të përbashkët për stabilitetin ndërkombëtar, energjinë, reformimin e OKB-së dhe uljen e rreziqeve bërthamore. Në Berlin, kancelari gjerman Friedrich Merz, presidenti francez Emmanuel Macron, kryeministri britanik Andy Burnham dhe presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky diskutuan kushtet e një paqeje që duhet të garantojë sigurinë e Ukrainës dhe Europës.
Por në deklaratën e Berlinit shfaqet një element me rëndësi të veçantë për rajonin tonë: kërkesa për një armëpushim në Detin e Zi, që do të mundësonte lundrimin e sigurt dhe eksportin e produkteve ushqimore. Ky propozim e lidh drejtpërdrejt marrëveshjen për Ukrainën me sigurinë e Rumanisë, Bullgarisë dhe Turqisë, ndërsa përmes NATO-s prek edhe vendet e tjera të Ballkanit, përfshirë Shqipërinë.
Pse Deti i Zi po bëhet një nga çështjet kryesore të negociatave?
Lufta në Ukrainë e ka kthyer Detin e Zi në një hapësirë ku përplasen interesat ushtarake, ekonomike dhe tregtare të Rusisë dhe vendeve të NATO-s.
Rusia kontrollon bazat e saj detare në këtë rajon dhe e konsideron praninë ushtarake perëndimore pranë brigjeve të saj si çështje të sigurisë kombëtare. Ukraina, ndërkohë, kërkon të ruajë aksesin në det, të mbrojë portet dhe të sigurojë eksportet, veçanërisht ato bujqësore.
Për Rumaninë dhe Bullgarinë, të dyja anëtare të NATO-s dhe të Bashkimit Europian, siguria e Detit të Zi nuk është një çështje e largët diplomatike. Ajo lidhet me mbrojtjen e territorit, qarkullimin tregtar dhe funksionimin e porteve.
Në deklaratën e Berlinit, drejtuesit europianë kërkuan që Rusia të pranojë një armëpushim që garanton eksportet ushqimore përmes Detit të Zi. Ata e lidhën këtë kërkesë me sigurinë ushqimore ndërkombëtare dhe lirinë e lundrimit.
Megjithatë, dokumenti nuk përcakton kush do ta kontrollojë zbatimin e marrëveshjes, cilat forca do të monitorojnë korridoret detare dhe si do të veprohet në rast të shkeljes së armëpushimit.
Pikërisht këtu lind problemi politik. Një marrëveshje për lundrimin nuk mund të mbështetet vetëm në zotimet e Moskës dhe Kievit. Ajo kërkon mekanizma monitorimi dhe koordinim me shtetet që kanë përgjegjësi të drejtpërdrejta në rajon.
Kjo e vendos Turqinë në një pozicion veçanërisht të rëndësishëm.
Turqia, vendi që kontrollon hyrjen ushtarake në Detin e Zi
Turqia ka një rol që as Shtetet e Bashkuara dhe as fuqitë kryesore europiane nuk mund ta anashkalojnë në diskutimet për sigurinë detare.
Konventa e Montreux e vitit 1936 i jep Ankarasë kompetenca të veçanta për administrimin e kalimit të anijeve luftarake në ngushticat e Bosforit dhe Dardaneleve.
Pas pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022, Turqia zbatoi kufizimet që parashikon Konventa për kalimin e anijeve luftarake të shteteve ndërluftuese, duke respektuar përjashtimet që përcakton dokumenti.
Kjo do të thotë se çdo diskutim për praninë e forcave detare ndërkombëtare në Detin e Zi duhet të marrë parasysh regjimin juridik që administron Ankaraja.
Nëse vendet europiane kërkojnë të krijojnë një mekanizëm ushtarak për mbrojtjen e lundrimit, Turqia do të ketë rol në përcaktimin e kushteve të kalimit të anijeve luftarake përmes ngushticave.
Por Ankaraja ka edhe një interes tjetër. Ajo është anëtare e NATO-s, ndërsa ruan marrëdhënie ekonomike dhe diplomatike me Rusinë.
Kjo pozitë i ka mundësuar Turqisë të marrë pjesë në përpjekjet për marrëveshjet e eksportit të drithërave ukrainase, pa ndërprerë komunikimin me Moskën.
Prandaj, në negociatat që mund të pasojnë samitet e Shenzhenit dhe Berlinit, roli turk nuk kufizohet te ndërmjetësimi diplomatik. Ai lidhet me kontrollin e një prej korridoreve detare më të rëndësishme për sigurinë e rajonit.
Rumania dhe Bullgaria, kufiri i NATO-s me konfliktin ukrainas
Në ndryshim nga Turqia, Rumania dhe Bullgaria janë njëkohësisht anëtare të NATO-s dhe të Bashkimit Europian. Kjo i lidh drejtpërdrejt me vendimet që mund të merren në Bruksel për mbështetjen ushtarake dhe financiare të Ukrainës.
Rumania ka një pozicion veçanërisht të rëndësishëm për shkak të afërsisë me Ukrainën, portit të Konstancës dhe rolit të Danubit në transportin rajonal.
Çdo marrëveshje që garanton lundrimin në Detin e Zi do të ndikonte edhe në sigurinë e korridoreve tregtare që kalojnë përmes territorit rumun.
Bullgaria, nga ana tjetër, ka interesa të drejtpërdrejta në mbrojtjen e hapësirës së saj detare dhe në stabilitetin e rrugëve të transportit.
Në Berlin, Koalicioni i Vullnetit diskutoi edhe krijimin e një force shumëkombëshe që mund të mbështesë sigurinë ukrainase pas një armëpushimi. Deklarata përmend misione të mundshme në tokë, ajër dhe det, me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara.
Por ky propozim nuk përbën ende një vendim për dislokimin e trupave.
Nëse shtetet pjesëmarrëse arrijnë një marrëveshje, do të duhet të përcaktojnë mandatin e forcës, vendet që do të kontribuojnë dhe marrëdhënien e saj me strukturat ekzistuese të NATO-s.
Kjo ka rëndësi për Rumaninë dhe Bullgarinë, sepse çdo prani e re ushtarake ndërkombëtare në Detin e Zi do të ndikonte në planifikimin e sigurisë së tyre kombëtare.
Mesazhet e Berlinit për Ballkanin
Takimi në Shenzhen paraqiti një qasje tjetër ndaj sigurisë ndërkombëtare.
Trump, Putin dhe Xi Jinping ranë dakord të zhvillojnë dialog për uljen e rreziqeve bërthamore, të mbështesin stabilitetin e furnizimit me energji dhe të diskutojnë reformimin e OKB-së.
Por deklarata e tyre nuk përmend Ukrainën dhe nuk përcakton asnjë mekanizëm për zgjidhjen e konfliktit. Kjo është një pikë e rëndësishme për të kuptuar dallimin mes dy samiteve.
Në Shenzhen, tri fuqitë diskutuan mënyrën se si mund të menaxhojnë marrëdhëniet mes tyre. Në Berlin, drejtuesit europianë kërkuan të përcaktojnë kushtet që duhet të plotësojë Rusia për të garantuar sigurinë e Ukrainës.
Në deklaratën e Berlinit, Gjermania, Franca, Britania dhe Ukraina theksuan se kufijtë ndërkombëtarë nuk mund të ndryshohen me forcë dhe se marrëveshjet që prekin NATO-n apo Bashkimin Europian kërkojnë miratimin e shteteve përkatëse.
Ky parim ka rëndësi edhe për Ballkanin, ku çështjet e sovranitetit, kufijve dhe marrëdhënieve mes shteteve vazhdojnë të jenë pjesë e diskutimeve diplomatike.
Megjithatë, asnjë nga dy deklaratat nuk përmban një marrëveshje për Ballkanin dhe as ndonjë ndryshim të statusit të vendeve të rajonit.
Lidhja është te mënyra e vendimmarrjes. Nëse fuqitë e mëdha arrijnë marrëveshje për sigurinë europiane, vendet e NATO-s dhe të Bashkimit Europian do të kërkojnë që angazhimet që i prekin të kalojnë përmes institucioneve përkatëse.
Për Shqipërinë, ky është një dallim thelbësor mes negociatave politike të fuqive të mëdha dhe detyrimeve juridike që burojnë nga anëtarësimi në NATO. Kjo do të thotë se ndryshimet në arkitekturën e sigurisë së Europës Lindore mund të ndikojnë në planifikimin ushtarak të NATO-s, ku merr pjesë edhe Shqipëria.
Kush do ta garantojë sigurinë në Detin e Zi?
Takimet e 19 nëntorit nuk dhanë përgjigje përfundimtare për këtë pyetje.
Në Shenzhen, Trump, Putin dhe Xi Jinping nuk miratuan një marrëveshje për Ukrainën. Në Berlin, drejtuesit europianë kërkuan armëpushim për eksportet ushqimore në Detin e Zi, por nuk përcaktuan forcën që do të garantonte zbatimin e tij.
Kjo lë të hapura disa çështje konkrete: rolin e Turqisë në kalimin e anijeve luftarake, përgjegjësitë e Rumanisë dhe Bullgarisë, mandatin e një force të mundshme ndërkombëtare dhe shkallën e mbështetjes amerikane.
Për Ballkanin, rëndësia e këtyre negociatave nuk qëndron te mundësia e një përfshirjeje automatike në konflikt, por te ndryshimet që mund të sjellë një marrëveshje e re sigurie në Europë.
Deti i Zi është pika ku negociatat për Ukrainën takohen me interesat e drejtpërdrejta të vendeve të NATO-s në Europën Juglindore.
Prandaj, një marrëveshje mes Trump dhe Putinit mund të krijojë kushtet politike për uljen e tensioneve, por nuk mjafton për të përcaktuar sigurinë detare, praninë ushtarake dhe detyrimet e shteteve të rajonit.
Shenzheni ka prodhuar një deklaratë për stabilitetin mes fuqive të mëdha, ndërsa Berlini ka përcaktuar kërkesat europiane për sigurinë e Ukrainës. Asnjëri samit nuk ka vendosur ende se kush do ta garantojë armëpushimin në Detin e Zi dhe me çfarë mjetesh. /Pamfleti/ ballkani berlini shenzheni Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Nga erdhi urdhri për vrasjen e reperit ukrainas? Dyshimet çojnë te inteligjenca ruse 20 Nëntor 2026, 15:1115:11Rajoni dhe Bota Samiti në Kinë, paralajmëron John Bolton: Putin dhe Xi nuk e shohin Trump si mik 20 Nëntor 2026, 14:5014:50Rajoni dhe Bota Putin thirrje ukrainasve të bashkohen me Rusinë: Perëndimi po ju përdor, ejani në anën e duhur të historisë! 20 Nëntor 2026, 14:2814:28Rajoni dhe Bota Polonia reagon ashpër pas rënies së raketave dhe dronëve rusë: Provokim i qëllimshëm nga Moska 20 Nëntor 2026, 14:2414:24Rajoni dhe Bota Zbulim i madh në luftën kundër kancerit, ilaçi i ri zhduk tumoret te disa pacientë 20 Nëntor 2026, 14:1014:10Rajoni dhe Bota 73 dënime nga OKB-ja, Irani vazhdon represionin 20 Nëntor 2026, 13:5913:59Rajoni dhe Bota

