Foto ilustruese Një bllok shënimesh që u zhduk pas shpërthimit të 19 korrikut 1992, dëshmi të rreme që devijuan hetimet dhe dyshimet për persona që mund të kenë vepruar në prapaskenë. Drejtësia italiane vijon të kërkojë përgjigje për atentatin që i mori jetën prokurorit Paolo Borsellino dhe pesë punonjësve të eskortës së tij. Sipas raportimeve të mediave italiane, ish-drejtuesi i policisë Gianni De Gennaro është përfshirë në një hetim për dyshime mbi pengimin dhe devijimin e zbardhjes së ngjarjes. Më 19 korrik 1992, në orën 16:58, një shpërthim i fuqishëm tronditi rrugën Via D'Amelio në Palermo. Një makinë Fiat 126, e mbushur me eksploziv dhe e parkuar pranë banesës së nënës së prokurorit Paolo Borsellino, shpërtheu në momentin kur ai mbërriti për ta vizituar.
Borsellino, një nga figurat kryesore të luftës kundër mafies siciliane, humbi jetën së bashku me pesë agjentë të eskortës: Agostino Catalano, Emanuela Loi, Vincenzo Li Muli, Walter Eddie Cosina dhe Claudio Traina. Agjenti i gjashtë, Antonino Vullo, i mbijetoi atentatit.
Vrasja ndodhi vetëm 57 ditë pas atentatit të Capacit, ku mafia kishte vrarë mikun dhe bashkëpunëtorin e tij, gjykatësin Giovanni Falcone, bashkëshorten Francesca Morvillo dhe tre policë të eskortës.
Dy atentatet shënuan një nga periudhat më të rëndësishme dhe më të dhunshme në përballjen mes shtetit italian dhe organizatës mafioze Cosa Nostra.
Por, ndërsa përgjegjësia e mafies për vrasjen e Borsellinos është përcaktuar nga drejtësia, disa pyetje mbi hetimet fillestare, zhdukjen e dokumenteve dhe rolin e mundshëm të personave të tjerë mbeten ende objekt shqyrtimi.
Blloku i kuq që u zhduk pas shpërthimit
Një nga enigmat kryesore të çështjes lidhet me një bllok shënimesh me kapak të kuq, të njohur në Itali si agenda rossa, të cilin Paolo Borsellino e mbante për të regjistruar informacione dhe shënime personale që lidheshin edhe me punën e tij.
Pas vrasjes së Falcones, Borsellino kishte vazhduar të punonte mbi çështje që lidhnin krimin e organizuar me interesa dhe struktura më të gjera pushteti. Përmbajtja e plotë e bllokut nuk dihet, pasi ai nuk është gjetur kurrë.
Hetimet kanë ngritur dyshime se shënimet mund të kishin rëndësi për rindërtimin e veprimtarisë së prokurorit gjatë javëve të fundit të jetës. Megjithatë, pa gjetjen e dokumentit, nuk mund të përcaktohet se çfarë informacioni përmbante.
Sipas agjencisë italiane ANSA, hetuesit kanë rindërtuar rrugën që ndoqi çanta e Borsellinos pas atentatit. Nga të dhënat e mbledhura rezulton se çanta përfi në zyrën e Arnaldo La Barberas, drejtues i policisë kriminale të Palermos, pa një procesverbal që të dokumentonte zyrtarisht dorëzimin e saj.
Sipas rindërtimit të prokurorisë, çanta mund të ketë qëndruar në atë zyrë deri në fillim të nëntorit 1992, kur autoritetet e regjistruan formalisht si provë. Blloku i kuq, ndërkohë, nuk u gjet. Kjo mungesë dokumentimi është një nga çështjet që hetuesit po përpiqen të sqarojnë: kush e mori çantën pas shpërthimit, kush pati mundësi të hynte në kontakt me përmbajtjen e saj dhe në cilin moment u zhduk blloku?
Dëshmitë e rreme që devijuan hetimet
Historia e atentatit të Via D'Amelios nuk lidhet vetëm me zhdukjen e bllokut të kuq.
Hetimet fillestare u mbështetën në deklarimet e Vincenzo Scarantinos, një person me lidhje me mjediset kriminale, i cili pretendoi se kishte marrë pjesë në sigurimin e makinës Fiat 126 që mafia përdori për atentatin.
Deklarimet e tij çuan në akuza dhe dënime ndaj personave të tjerë. Më pas, Scarantino tërhoqi dëshminë dhe denoncoi presionet që, sipas tij, kishte përjetuar gjatë hetimeve.
Rindërtimet e mëvonshme gjyqësore zbuluan se pjesë të rëndësishme të historisë së paraqitur prej tij ishin të rreme. Procesi i njohur si Borsellino quater konfirmoi se hetimet kishin pësuar një devijim të rëndë.
Në maj 2026, Gjykata e Apelit në Perugia shfuqizoi edhe dënimin me tetë vjet burg për shpifje të rënduar që Scarantino kishte marrë në vitin 2002, pas denoncimeve të tij për presionet hetimore.
Këto zhvillime tregojnë se problemi nuk ishte thjesht një dëshmi e pasaktë, por një rindërtim hetimor që për vite me radhë ndikoi në proceset gjyqësore për vrasjen e Borsellinos.
Ish-kreu i policisë italiane nën hetim
Më 16 nëntor 2026, hetimi për këtë çështje shënoi një zhvillim të ri.
Prokuroria e Caltanissettas regjistroi zyrtarisht si person nën hetim për devijim të hetimeve Gianni De Gennaron, ish-drejtues i përgjithshëm i Policisë italiane dhe më pas drejtues i shërbimeve të inteligjencës.
Katër ditë më parë, më 12 nëntor, karabinierët e njësisë speciale ROS kishin kryer gjashtë kontrolle në provincën e Romës, përfshirë ambiente në dispozicion të De Gennaros, bashkëpunëtorëve të tij dhe ish-bashkëpunëtorit të drejtësisë Salvatore Contorno.
Sipas raportimeve të ANSA-s dhe mediave italiane, prokuroria dyshon se De Gennaro mund të ketë ndërhyrë për të penguar Contornon të jepte deklarime para prokurorëve dhe për të fshehur dokumente që lidhen me arrestimin e tij në vitin 1989. Hetuesit po shqyrtojnë edhe veprimet e disa ish-bashkëpunëtorëve të De Gennaros.
Këto janë hipoteza të prokurorisë që duhet të verifikohen në procedurat gjyqësore. De Gennaro nuk akuzohet për pjesëmarrje në vrasjen e Borsellinos dhe regjistrimi i tij si person nën hetim nuk përbën provë fajësie.
A kishte persona të tjerë pas atentatit?
Drejtësia italiane ka përcaktuar përgjegjësinë e Cosa Nostras për atentatin e vitit 1992. Megjithatë, hetimet e reja synojnë të sqarojnë nëse persona jashtë organizatës mafioze ndikuan në ngjarje ose në mënyrën se si autoritetet e hetuan më pas.
Vëmendja përqendrohet te roli i mundshëm i zyrtarëve të institucioneve shtetërore, te vendimet e marra nga drejtuesit e hetimeve dhe te dokumentet që nuk u administruan sipas procedurave.
Prokuroria, e drejtuar nga Salvatore De Luca, po kërkon të identifikojë përgjegjësi të mundshme edhe në nivele institucionale mbi Arnaldo La Barberan, i cili drejtoi hetimet fillestare.
Kjo nuk do të thotë se autoritetet kanë provuar ekzistencën e urdhëruesve të tjerë të atentatit. Është një drejtim hetimor që synon të sqarojë përgjegjësi ende të pazbardhura.
Një çështje që mbetet e hapur pas 34 vjetësh
Tridhjetë e katër vjet pas vrasjes së Paolo Borsellinos, autoritetet italiane kanë arritur të përcaktojnë shumë nga përgjegjësitë mafioze për atentatin, por ende nuk kanë sqaruar plotësisht se çfarë ndodhi me bllokun e tij të kuq dhe kush mbante përgjegjësi për devijimin e hetimeve.
Zhvillimet e nëntorit 2026 rikthejnë në qendër të vëmendjes jo vetëm atentatin, por edhe veprimet e institucioneve që kishin detyrën ta hetonin.
Gjetja e bllokut të kuq mund të ndihmonte për të kuptuar më mirë punën e Borsellinos në ditët e fundit të jetës. Deri atëherë, përmbajtja e tij mbetet e panjohur dhe çdo pretendim mbi sekretet që mund të ruante duhet trajtuar si hipotezë. /Pamfletiborsellino blloku Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Migrantët jashtë Evropës, 5 shtete drejt marrëveshjes me Ruandën; çfarë pritet të ndodhë në 2027 16 Nëntor 2026, 15:1915:19Rajoni dhe Bota Washington Post zbulon lidhjet financiare të Trump me Nvidia: Zotëron aksione deri në 62 milionë dollarë 16 Nëntor 2026, 14:5814:58Rajoni dhe Bota Nën hetim për korrupsion dhe pastrim parash, Bolsonaro kërkon strehim të përhershëm në SHBA 16 Nëntor 2026, 14:3714:37Rajoni dhe Bota Seks, spiunazh dhe miliarda dollarë 16 Nëntor 2026, 14:2714:27Rajoni dhe Bota Elon Musk kërkon rikthimin e Jensen Huang në krye të Nvidia-s, 165 mijë persona firmosin peticionin 16 Nëntor 2026, 13:5113:51Rajoni dhe Bota Financial Times godet strategjinë e BE: Përballja me Putinin kërkon edhe diplomaci, jo vetëm armë 16 Nëntor 2026, 13:2013:20Rajoni dhe Bota

