Çaj anglez për mëngjes, Earl Grey, çaj jeshil apo kamomil: pavarësisht se cili është çaji juaj i preferuar, pija juaj e mëngjesit ka një mori përfitimesh për shëndetin, nga përmirësimi i përqendrimit dhe humorit deri te ndihma në tretje. Është e vështirë të imagjinohet se çaji mund të paraqesë ndonjë rrezik për shëndetin tonë. Megjithatë, një studim i ri ka zbuluar se pirja e një filxhani çaji përvëlues të nxehtë mund ta trefishojë rrezikun për kancer të ezofagut.Lexo edhe:Studimi zbulon qëndrimin e trupit që ndihmon në menaxhimin e stresit Sipas studimit, personat që e pëlqejnë çajin (ose kafenë) “shumë të nxehtë” kanë tre herë më shumë gjasa të zhvillojnë kancer të ezofagut sesa ata që e preferojnë pijen më të vakët, ndërsa ata që e pëlqejnë “të nxehtë” kanë një rrezik 70 për qind më të lartë. Konsumimi i gjashtë ose më shumë pijeve të nxehta në ditë gjithashtu e rrit rrezikun. Pra, a është çaji vërtet kaq i dëmshëm dhe si mund ta bëjmë pijen tonë të mëngjesit më të sigurt dhe më të shëndetshme? Çaji i nxehtë mund të rrisë rrezikun për kancer Nëse ju pëlqen çaji përvëlues i nxehtë, ai mund të jetë duke rritur rrezikun tuaj për kancer të ezofagut, sipas një studimi të ri. Hulumtimi u krye nga ekspertë të Universitetit të Oksfordit, duke përdorur të dhëna nga rreth 980,000 të rritur, të marra nga dy studime britanike: UK Biobank dhe Million Women Study. Pjesëmarrësve iu kërkua të tregonin se si preferonin t'i konsumonin pijet e nxehta, me përgjigje që përfshinin “shumë të nxehtë”, “të nxehtë” dhe “të ngrohtë”. Përfundimet u bazuan në vlerësimet e pjesëmarrësve se sa të nxehta ishin pijet e tyre, dhe jo në matje të temperaturës së tyre të saktë. Studiuesit zbuluan se temperatura në të cilën konsumohet kafeja dhe çaji në popullatat perëndimore vlerësohet të jetë rreth 60°C. Ata zbuluan se temperatura e pijeve lidhej me rrezikun për një nga dy llojet kryesore të kancerit të ezofagut, të njohur si karcinoma e qelizave skuamoze (SCC). Nuk u vu re ndonjë ndikim i dukshëm në llojin tjetër, të njohur si adenokarcinoma. Studiuesit sugjerojnë se rreth një ose dy në çdo 10 raste të kancerit të ezofagut mund të shmangeshin nëse njerëzit do të ndalonin së piri pije shumë të nxehta. Megjithatë, rreziku i përgjithshëm mbetet shumë i vogël, pasi vetëm rreth 1 për qind e popullsisë së Mbretërisë së Bashkuar ka një rrezik gjatë jetës për t'u diagnostikuar me SCC të ezofagut. Si ta reduktoni rrezikun Studiuesit sugjerojnë të prisni që filxhani i çajit ose kafesë të ftohet përpara se ta pini. Shtimi i pak qumështi do të ulë gjithashtu temperaturën e saj. Megjithatë, “mënyrat më të rëndësishme për të reduktuar rrezikun e këtij lloji kanceri janë të mos pini duhan dhe të reduktoni konsumin e alkoolit”, thotë Fiona Osgun, përgjegjëse për informacionin shëndetësor në Cancer Research UK. Mikroplastikat në qeset e çajit dhe gotat për pije me vete Ka disa debate se kush e shpiku qesen e parë të çajit. Origjina e saj është gjurmuar deri në vitin 1908, kur importuesi amerikan i çajit Thomas Sullivan dërgoi mostra të produktit të tij në qese mëndafshi. Ai nuk kishte ndërmend që klientët t'i vendosnin ato drejtpërdrejt në ujë të nxehtë, por disa prej tyre e gjetën këtë një mënyrë praktike dhe pa rrëmujë për të përgatitur çajin. Me kalimin e kohës, qeset e çajit evoluan nga mëndafshi në letër, më pas në najlon dhe në bioplastikë. Ndërsa ato janë padyshim një mënyrë praktike për të përgatitur pijen e mëngjesit, studiuesit në Universitetin e Birminghamit kanë zbuluar se qeset e çajit janë gjithashtu një burim i rëndësishëm i mikroplastikave. Këto janë “grimca të vogla plastike të prodhuara nga degradimi i plastikave më të mëdha ose të prodhuara për produkte të caktuara, të cilat gjenden në ujin, ajrin, ushqimin tonë dhe, gjithnjë e më shumë, në gjakun dhe indet e njeriut”, shpjegon Mohamed Abdallah, profesor i kimisë mjedisore në Universitetin e Birminghamit. Një studim i fundit, i botuar në Science of the Total Environment, shqyrtoi mbi 150 pije freskuese, të nxehta dhe të ftohta, dhe zbuloi se çaji i nxehtë përmbante nivelin më të lartë të mikroplastikave. Ekipi, i drejtuar nga profesor Abdallah, zbuloi se çaji i nxehtë përmban 60 grimca mikroplastike për litër (MPs/L), ose rreth 12 deri në 15 për filxhan. Në krahasim, një litër pije energjike përmbante mesatarisht 25 mikroplastika, ndërsa e njëjta sasi pijeje freskuese përmbante mesatarisht 17, duke sugjeruar se temperaturat më të larta përshpejtojnë çlirimin e mikroplastikave nga qesja e çajit në pije. E njëjta gjë u vu re edhe te çaji i nxehtë i shërbyer në një gotë plastike njëpërdorimëshe, i cili përmbante mesatarisht 22 grimca mikroplastike për filxhan, krahasuar me 14 në çajin e nxehtë të përgatitur në një filxhan qelqi. Çfarë do të thotë kjo për shëndetin tonë Shkencëtarët po vazhdojnë të hetojnë rreziqet e mikroplastikave, ndërsa studime të ndryshme i kanë lidhur ato me probleme shëndetësore, përfshirë inflamacionin, çrregullimet hormonale dhe problemet e zorrëve. “Deri tani, shumica e studimeve mbi mikroplastikat dhe efektet e tyre në shëndet janë kryer te kafshët dhe në modele që simulojnë zorrët; këto të fundit kanë treguar çrregullime të mikrobiomës së zorrëve”, thotë Dr Sammie Gill, dietologe e regjistruar dhe zëdhënëse mediatike e BDA-së. Megjithatë, disa ekspertë kanë vënë në dyshim besueshmërinë e këtyre studimeve, të cilat mund të jenë ndikuar nga kontaminimi dhe rezultatet false pozitive. Kjo do të thotë se ende ka boshllëqe të konsiderueshme në njohuritë tona, pasi shkencëtarët nuk i kuptojnë ende plotësisht pasojat e mikroplastikave për shëndetin e njeriut. Megjithatë, ndërsa i marrim këto grimca të vogla plastike përmes ushqimit dhe ato grumbullohen gradualisht në organet, gjakun dhe indet tona, ato mbeten një shkak për shqetësim. Si ta reduktoni marrjen e mikroplastikave Për të reduktuar marrjen e mikroplastikave, profesor Abdallah këshillon të shmangni çajin e shërbyer në gota plastike me kapakë plastikë. Kjo përfshin edhe gotën prej letre për pije me vete, e cila shpesh është e veshur me plastikë. “Zgjidhni filxhanin tuaj të zakonshëm prej qelqi ose qeramike”, këshillon ai. Ndërkohë, Dr Sammie sugjeron “të kaloni te çaji me gjethe të lirshme ose të blini qese çaji prej letre që mund t'i mbushni vetë dhe që kanë lidhëse pambuku”. Ajo përmend Hampstead Tea dhe Dragonfly Tea si dy marka të besueshme pa plastikë. Përthithje e reduktuar e hekurit Shija karakteristike e thatë dhe disi e hidhur e çajit është rezultat i taninave, përbërje që gjenden në një sërë ushqimesh dhe pijesh me bazë bimore. Ndërsa taninat kanë një sërë përfitimesh mbresëlënëse për shëndetin, përfshirë vetitë anti-inflamatore dhe antioksiduese, “ato mund të lidhen me hekurin në disa ushqime, duke e bërë atë të padisponueshëm për t'u përthithur në traktin tretës”, thotë Dr Gill. Hekuri nevojitet për të transportuar oksigjenin në të gjithë trupin, si edhe për prodhimin e energjisë dhe funksionimin e muskujve. Çaji i zi ka tendencë të përmbajë nivelet më të larta të taninave, ndërsa çaji jeshil, i bardhë dhe çajrat bimorë në përgjithësi përmbajnë më pak. Kjo varet nga cilësia e çajit, procesi i oksidimit dhe koha e zierjes. Një rishikim i botuar në Journal of Human Nutrition and Dietetics zbuloi se pirja e çajit kufizonte kryesisht përthithjen e hekurit jo-hem (me bazë bimore). Megjithatë, ai përfi se kjo kishte më shumë gjasa të ndikonte te personat që rrezikojnë të kenë mungesë hekuri, si gratë shtatzëna dhe vegjetarianët. Si t'i mbroni nivelet e hekurit Studiuesit këshilluan personat në rrezik të pinin çaj një orë pas ngrënies ose ta përgatisnin atë ndërmjet vakteve. Meqenëse taninat ndikojnë kryesisht te hekuri me bazë bimore, personat që ndjekin dieta vegane ose vegjetariane mund të përfitojnë gjithashtu nga këto udhëzime. Kufizimi i konsumit të çajit në tre ose më pak filxhanë, ose rreth 710 ml në ditë, ka të ngjarë të jetë një sasi e sigurt për shumicën e njerëzve. Megjithatë, nëse jeni të shqetësuar për marrjen e taninave, Dr Sammie sugjeron kombinimin e ushqimeve të pasura me hekur, si arrat ose frutat e thata, me ushqime ose pije të pasura me vitaminë C, si lëngu i portokallit. Këto mund të ndihmojnë në rritjen e përthithjes së hekurit, megjithëse efektet raportohet se janë relativisht të vogla, thekson ajo. Kafeina, ankthi dhe çrregullimi i gjumit Kafeina është një thikë me dy presa. “Ndërsa e dimë se mund të jetë e dobishme në sasitë e duhura, mbështetja e tepërt tek ajo mund të shkaktojë probleme”, thotë Dr Sammie. Çaji i zi, si English Breakfast ose Earl Grey, zakonisht përmban rreth 40 deri në 70 mg kafeinë për filxhan, ndërsa çaji jeshil përmban rreth 35 mg, megjithëse kjo ndryshon ndjeshëm në varësi të kohës së zierjes, fortësisë së çajit dhe cilësisë së tij. Shumica e çajrave bimorë dhe frutorë janë natyrshëm pa kafeinë. Në krahasim, e njëjta sasi kafeje të zezë përmban rreth 95 mg. Për shumicën e njerëzve, konsumimi i deri në 400 mg kafeinë në ditë (200 mg gjatë shtatzënisë) konsiderohet i sigurt. Kjo është afërsisht e barabartë me gjashtë filxhanë çaj, thotë Dr Sammie. Megjithatë, pirja e më shumë se kësaj sasie “mund të shkaktojë ankth, nervozizëm dhe shqetësim”, paralajmëron ajo. Mbështetja te kafeina për të përballuar ditën ka gjithashtu më shumë gjasa të ndikojë te gjumi, ndërsa konsumimi i kafeinës kur jeni të stresuar mund të përforcojë reagimin e trupit ndaj stresit. Si ta menaxhoni marrjen e kafeinës Sigurohuni që ta kufizoni marrjen e kafeinës në 400 mg ose më pak në ditë. Është gjithashtu një ide e mirë të reduktoni kafeinën pas drekës, thotë Dr Sammie. “Kafeina ka një gjysmëjetë prej rreth 10 deri në 12 orësh, që do të thotë se nëse e konsumoni në mesditë, një e katërta e saj është ende në trurin tuaj afër mesnatës, gjë që mund të çrregullojë gjumin.” Ajo këshillon të zgjidhni çajra bimorë pasdite, pasi këta janë natyrshëm pa kafeinë. Efektet anësore në tretje Ndërsa një filxhan çaji i ngrohtë mund të jetë qetësues, ai gjithashtu ka potencialin të përkeqësojë problemet e stomakut, si refluksi acid dhe urthi. Kjo ndodh sepse kafeina stimulon stomakun të prodhojë më shumë acid, i cili mund të irritojë shtresën e brendshme të stomakut. Një studim i vitit 2019 zbuloi se pirja e kafesë, çajit dhe pijeve të gazuara lidhej me një rrezik të shtuar të refluksit acid, ndërsa pirja e ujit e reduktonte këtë rrezik. Megjithatë, provat janë kontradiktore një tjetër studim i vitit 2019 zbuloi se pirja e kafesë ose çajit nuk lidhej me simptomat e refluksit. “Reagimet ndryshojnë nga personi në person, kështu që jo të gjithë ata që janë të prirur ndaj simptomave të traktit të sipërm gastrointestinal do të duhet ta shmangin çajin”, thotë Dr Sammie. “Megjithatë, nëse çaji ju shkakton simptoma, zgjidhni çaj pa kafeinë, çajra frutorë ose çajra bimorë.” Konsumimi i niveleve të larta të taninave mund të shkaktojë gjithashtu të përziera te disa njerëz, veçanërisht kur çaji konsumohet me stomakun bosh, thotë Dr Sammie. Kjo ka më shumë gjasa të jetë problem për personat me sistem tretës të ndjeshëm, pasi taninat mund të irritojnë shtresën e brendshme të stomakut dhe të rrisin aciditetin e tij. Përgatitja e çajit për një kohë tepër të gjatë çliron më shumë tanina dhe mund ta intensifikojë këtë efekt. Për më tepër, “nëse keni një zorrë të ndjeshme, për shembull, sindromën e zorrës së irrituar, kafeina mund të përkeqësojë simptoma të tilla si dhimbja, fryrja dhe diarreja, sepse kafeina stimulon lëvizshmërinë e zorrëve”, thotë Dr Sammie. “Reduktimi i kafeinës mund të përmirësojë simptomat e zorrëve.” Si ta bëni çajin më të lehtë për stomakun Për të minimizuar këto efekte, Dr Sammie këshillon t'i shtoni qumësht çajit ose ta pini atë së bashku me një ushqim të lehtë. Sigurimi që çaji të mos përgatitet për një kohë tepër të gjatë është një tjetër mënyrë për të mbajtur nivelet e taninave dhe kafeinës brenda një sasie të tolerueshme. Përndryshe, zgjidhni çajra që janë më të butë për stomakun, si çajrat pa kafeinë, çaji i xhenxhefilit ose çaji i mentes./TheTelegraph
