Britania e Madhe / Udhëheqësit pro-pavarësisë të Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut do të nënshkruajnë një marrëveshje për të nisur një fushatë të përbashkët për referendumet e pavarësisë. Takimi zhvillohet vetëm dy ditë pasi Donald Trump deklaroi se do ta mirëpriste bashkimin e Irlandës, duke i dhënë një shtysë të re debatit mbi të ardhmen e Mbretërisë së Bashkuar... Udhëheqësit e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut do të mblidhen sot në Kardif për të nënshkruar një marrëveshje që synon t’i japë shtysë procesit që mund të çojë në shpërbërjen e Mbretërisë së Bashkuar, zbulon gazeta “The Telegraph”.
Në një takim të paprecedentë në Kardif, tre kryeministrat e qeverive autonome do të nënshkruajnë një deklaratë të përbashkët, përmes së cilës do të kërkojnë të drejtën për të zhvilluar referendume për pavarësinë.
Takimi zhvillohet pasi Andy Burnham u la të kuptohej deputetëve se mund të autorizonte një referendum tjetër për pavarësinë e Skocisë, nëse do të ekzistonte një “konsensus i qartë” në favor të tij.
Samiti do të zhvillohet vetëm dy ditë pasi Donald Trump deklaroi se do të “dëshironte” të shihte një Irlandë të bashkuar. Gjatë vizitës së tij në Dublin të shtunën, presidenti amerikan tha se bashkimi i Irlandës së Veriut me Republikën e Irlandës do të ishte “një gjë e madhe” dhe shtoi: “Si mund të jetë kjo diçka e keqe?”
Ndërhyrja e presidentit amerikan vjen në një kohë kur liderët nacionalistë po shtojnë presionin ndaj kryeministrit britanik, i cili ka vendosur transferimin e mëtejshëm të kompetencave në qendër të axhendës së tij politike.
John Swinney, lideri i SNP-së dhe kryeministri i Skocisë, tha se Burnham mund të jetë duke u përballur me mundësinë që historia ta kujtojë si “kryeministrin e fundit të Mbretërisë së Bashkuar”.
“Status quo-ja nuk është e qëndrueshme”
Humbja e thellë e Laburistëve në Uells në zgjedhjet e majit ka bërë që, për herë të parë, partitë pro-pavarësisë të jenë në pushtet në të tria njësitë autonome. Plaid Cymru u bë partia më e madhe në Senedd-in e Kardifit, ndërsa lideri i saj, Rhun ap Iowerth, mori postin e kryeministrit të Uellsit.
Ndërkohë, SNP-ja e konsolidoi pozicionin e saj si forca dominuese në Skoci, pavarësisht se humbi gjashtë vende në Holyrood, ndërsa Reform dhe të Gjelbrit fituan terren. Në Irlandën e Veriut, Sinn Féin fitoi zgjedhjet për Stormontin në vitin 2022, megjithëse bojkoti i DUP-së bëri që Michelle O’Neill të priste deri në vitin 2024 për të marrë detyrën e kryeministres. Sinn Féin pritet gjerësisht të ruajë pushtetin kur vendi të votojë sërish vitin e ardhshëm.
O’Neill do të marrë pjesë në bisedime së bashku me Mary Lou McDonald, presidente e Sinn Féin dhe liderja e opozitës në parlamentin e Republikës së Irlandës.
Tre liderët do të mblidhen në hotelin me pesë yje St David’s, me pamje nga gjiri i Kardifit, për të diskutuar mënyrën se si mund të bashkëpunojnë në një fushatë të re për pavarësinë.
Swinney tha të dielën: “Për herë të parë, Skocia, Uellsi dhe Irlanda e Veriut drejtohen nga kryeministra pro-pavarësisë. Nuk mund të kishte një shenjë më të qartë se status quo-ja nuk është e qëndrueshme dhe se Westminster-i duhet të përgatitet për një të ardhme pas Mbretërisë së Bashkuar.
“Vrulli për një ndryshim serioz kushtetues është i pamohueshëm. Andy Burnham duhet të jetë duke u përballur tashmë me idenë se historia mund ta kujtojë si kryeministrin e fundit të Mbretërisë së Bashkuar.
“Nesër në Kardif pres me padurim të diskutoj me partnerët tanë nga të gjitha këto territore për një të ardhme më të mirë – dhe kjo mund të vijë vetëm me një fillim të ri përmes pavarësisë.”
Sipas burimeve të The Telegraph, tre kryeministrat do ta përdorin samitin për të nënshkruar një deklaratë të përbashkët ku do të afirmojnë të drejtën e vendeve të tyre për vetëvendosje.
Burimet thanë se synimi është të shtohet presioni mbi Burnhamin, pas deklaratës së tij gjatë seancës së pyetjeve të kryeministrit në parlament të mërkurën, kur tha se një referendum tjetër për pavarësinë e Skocisë mund të zhvillohej nëse opinioni publik do ta mbështeste atë.
Kryeministri i tha Dhomës së Komunave se kushti për një votim për shkëputjen do të ishte “pikërisht i njëjti parim që zbatohet në Skoci dhe në Irlandën e Veriut”.
Sipas kushteve të Marrëveshjes së së Premtes së Mirë, ekziston një rrugë e mundshme për zhvillimin e një referendumi mbi bashkimin e Irlandës. Marrëveshja parashikon që një referendum duhet të zhvillohet nëse “duket e mundshme” që shumica e njerëzve në Irlandën e Veriut do të votonin për t’u larguar nga Mbretëria e Bashkuar.
“Po të isha unionist, do të isha shumë i shqetësuar”
Një burim pranë Swinney-t e akuzoi Burnhamin se kishte bërë një gabim serioz duke përdorur argumentin e Skocisë kur foli për Irlandën e Veriut dhe më pas duke përdorur shembullin e Irlandës së Veriut për të trajtuar çështjen e Skocisë.
“Burnham nuk e ka lexuar dosjen e tij dhe duket se nuk i njeh as parimet bazë të qëndrimit të qeverisë britanike ndaj Unionit. Po të isha unionist, do të isha shumë i shqetësuar”, tha burimi. Pas bisedimeve, gjatë të cilave kryeministrat do të nënshkruajnë një memorandum mirëkuptimi që angazhon partitë e tyre për bashkëpunim, ata do të mbajnë një konferencë të përbashkët për shtyp.
Marrëveshja do të përfshijë katër fusha: ekonominë, energjinë, Evropën dhe bashkëpunimin ndërkombëtar, si dhe çështjen e vetëvendosjes. Të tria partitë do të deklarojnë se vendet e tyre duhet të jenë pjesë e Bashkimit Evropian: Skocia dhe Uellsi si shtete të reja anëtare, ndërsa Irlanda e Veriut si pjesë e Republikës së Irlandës.
Sipas burimeve, memorandumi do të përfshijë gjithashtu angazhimin për forcimin e marrëdhënieve me “fqinjët” evropianë, ndërsa këto territore përgatiten për një të ardhme të mundshme si shtete të pavarura. Pjesa ekonomike e marrëveshjes do të argumentojë se modeli ekonomik i Mbretërisë së Bashkuar nuk po funksionon për qytetarët e Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut.
Plaid Cymru pritet ta përdorë takimin për t’i bërë presion Burnhamit që t’i japë qeverisë së Uellsit më shumë kompetenca mbi taksat dhe shpenzimet. Partia kërkon edhe të ardhurat nga pasuritë e Kurorës, përfshirë shtratin detar ku ndërtohen parqet e erës në det të hapur, të ardhura që aktualisht shkojnë në Thesarin britanik.
Partia kërkon gjithashtu që Laburistët të zëvendësojnë formulën Barnett me një marrëveshje më bujare financimi dhe të transferojnë kompetenca të tjera, përfshirë policinë dhe financimin e hekurudhave.
Një burim i Plaid Cymru tha se ekziston “një argument i fortë për bashkëpunim praktik politik në fusha si energjia, ekonomia dhe marrëdhënia jonë me Evropën, por edhe për çështjet më të gjera politike dhe kushtetuese që përballojnë vendet tona dhe për të drejtën e vetëvendosjes”.
“Partitë tona kanë shumë për të fituar duke punuar së bashku, si partnerë dhe të barabartë, aty ku ndajmë interesa të përbashkëta dhe ku bashkëpunimi mund të përmirësojë jetën e njerëzve që përfaqësojmë”, shtoi burimi.
“Bashkimi i Irlandës nuk është një aspiratë e largët”
Një burim i Sinn Féin tha se liderët do të diskutojnë “se si secili prej vendeve tona ka të drejtën të përcaktojë të ardhmen e vet përmes mjeteve demokratike, të udhëhequr nga vullneti i popullit”.
“Marrëveshja e së Premtes së Mirë na jep mjetet demokratike për ta vendosur këtë dhe tani është koha të përgatitemi seriozisht për atë zgjedhje”, tha burimi. “Bashkimi i Irlandës nuk është një aspiratë e largët. Puna për ndërtimin e Irlandës së re duhet të fillojë tani.”
Megjithatë, qeveria britanike po përpiqet të frenojë pritshmëritë për një referendum të afërt.
Në një letër dërguar Swinney-t të enjten, kryeministri këmbënguli se një referendum tjetër për pavarësinë e Skocisë është “jashtë diskutimit” përpara zgjedhjeve të ardhshme të përgjithshme.
Ai tha se “nuk ekziston një konsensus për një referendum pavarësie në Skoci dhe as një bazë e qartë për të sugjeruar se shumica e njerëzve në Irlandën e Veriut dëshirojnë aktualisht të ndahen nga Mbretëria e Bashkuar”.
Burnham shkroi: “Programi elektoral i vitit 2024, mbi bazën e të cilit Laburistët siguruan shumicën parlamentare, ishte i qartë: ‘Laburistët nuk e mbështesin pavarësinë apo një referendum tjetër.’
“Siç ta bëra të qartë personalisht kur u takuam së fundmi në Glasgow, pavarësia dhe referendumi janë jashtë diskutimit, pasi do të na largonin vëmendjen nga rritja e ekonomisë dhe ndihma për familjet përballë kostos së jetesës.”
Megjithatë, ndërsa qeveria britanike këmbëngul se një referendum i ri nuk është në axhendën e afërt, presioni politik nga Skocia, Uellsi dhe Irlanda e Veriut po rritet. Për herë të parë, të tria territoret drejtohen nga forca politike që e sfidojnë hapur strukturën aktuale të Unionit.
Ndërsa deklaratat e Trumpit për një Irlandë të bashkuar i kanë dhënë debatit një dimension të ri ndërkombëtar, samiti i Kardifit mund të shënojë fillimin e një faze të re në betejën për të ardhmen e Mbretërisë së Bashkuar./Pamfletibritania e madhe trump skocia uellsi irlanda Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota SHBA rikthen vëmendjen te Ballkani, Kongresi kërkon angazhim më të fortë në rajon; alarm nga ndikimi rus dhe kinez 14 Shtator 2026, 13:0213:02Rajoni dhe Bota Ultimatumi i Trump për Europën, Gjermania detyrohet të rrisë çmimet e ilaçeve për të shmangur tarifat 14 Shtator 2026, 12:4812:48Rajoni dhe Bota Marrin kthesë hetimet për vdekjen e Mazonakis, dy mjekët mund të përballen me akuzë për vrasje me dashje 14 Shtator 2026, 11:5911:59Rajoni dhe Bota Trump kundër 'gjigantëve' të Inteligjencës Artificiale: Nuk duhet ta ngadalësojmë, kush fiton këtë sfidë fiton mbi gjithçka! 14 Shtator 2026, 11:4811:48Rajoni dhe Bota Trump thirrje Zelenskyt: Ndaloni sulmet ndaj rafinerive ruse të naftës 14 Shtator 2026, 11:2711:27Rajoni dhe Bota Tronditi SHBA me dy sulmet terroriste, Bill Clinton zbulon pse CIA anuloi operacionin për vrasjen e Bin Ladenin para 11 Shtatorit 14 Shtator 2026, 10:2710:27Rajoni dhe Bota