Ilustrim Britania dhe Franca kryesojnë në Evropë, por përballja me kërcënimet nga Rusia dhe aktorë të tjerë kërkon edhe aftësitë e agjencive më të vogla... Shërbimet evropiane të inteligjencës dhe sigurisë nuk veprojnë më në një mjedis ndërkombëtar relativisht të qetë. Rusia, Kina, Irani dhe Koreja e Veriut po ushtrojnë presion të konsiderueshëm gjeopolitik, ndërsa marrëdhëniet e Evropës me Shtetet e Bashkuara janë bërë më të ndërlikuara.
Kjo situatë po nxit ndryshime. Gjermania ka miratuar së fundmi një projektligj që u jep shërbimeve të saj, Bundesnachrichtendienst (BND) dhe Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV), një rol më aktiv në përgjigjen ndaj kërcënimeve hibride ruse. Edhe Suedia ka ndërmarrë hapa për krijimin e një shërbimi të ri civil të inteligjencës së jashtme, Sveriges utrikes underrättelsetjänst (UND), duke transferuar kompetenca nga struktura tradicionale ushtarake.
Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet e Evropës me aleatin e saj tradicional, SHBA-në, janë vënë nën presion. Erik Akerboom, drejtor i përgjithshëm i shërbimit holandez AIVD, deklaroi vitin e kaluar se institucioni i tij po tregohej gjithnjë e më i kujdesshëm në ndarjen e materialeve të inteligjencës me homologët amerikanë. Britania dhe disa aleatë të tjerë të SHBA-së pezulluan gjithashtu një pjesë të shkëmbimit të inteligjencës lidhur me goditjet kundër trafikut të drogës në Karaibe.
Megjithatë, kjo nuk përbën një shkëputje. Marrëdhënia e Britanisë me partnerët e Five Eyes mbetet e paprekur. Po ashtu, Evropa vështirë se mund të arrijë autonomi të plotë në këtë fushë, pasi agjencitë evropiane të inteligjencës së sinjaleve, SIGINT, varen në shkallë të ndryshme nga Agjencia Kombëtare e Sigurisë e SHBA-së, NSA.
Kush kryeson inteligjencën evropiane?
Ndryshimet e fundit ngrenë një pyetje: sa të afta janë shërbimet evropiane për t'u përballur me strukturat e sofistikuara të inteligjencës së kundërshtarëve?
Revista franceze L’Express publikoi në korrik një renditje të agjencive evropiane të inteligjencës. Ajo intervistoi 60 profesionistë të fushës nga 25 vende, mes tyre 18 ish-drejtues shërbimesh, si dhe ish-zyrtarë të CIA-s dhe Mossadit. Secili pjesëmarrës përzgjodhi pesë agjencitë më të mira.
Sipas kësaj renditjeje, Secret Intelligence Service (MI6) i Britanisë doli i pari me 251 pikë. Direction générale de la Sécurité extérieure (DGSE) e Francës u rendit e dyta me 169 pikë, ndërsa AIVD-ja holandeze zuri vendin e tretë me 97 pikë.
Shërbimet ukrainase SBU dhe HUR u renditën së bashku në vendin e katërt me 77 pikë, ndërsa BND-ja gjermane zuri vendin e pestë me 62 pikë.
Irlanda, Greqia, Luksemburgu, Sllovakia, Sllovenia dhe Kroacia nuk morën pikë. Hungaria mori kritika të veçanta, për shkak të shqetësimeve të ngritura nga disa vëzhgues mbi afërsinë e qeverisë së Viktor Orbánit me Rusinë.
Megjithatë, krahasimi mes shërbimeve nuk është i thjeshtë. DGSE-ja franceze, për shembull, mbulon si inteligjencën njerëzore, ashtu edhe atë të sinjaleve. MI6 përqendrohet kryesisht te inteligjenca njerëzore, edhe pse zhvillon gjithashtu veprimtari teknike.
Renditja e L’Express u përqendrua te HUMINT, pra inteligjenca e mbledhur përmes burimeve njerëzore. Por sot një pjesë shumë e madhe e informacionit vjen nga të dhënat, satelitët dhe telekomunikacioni. Këto fusha menaxhohen shpesh nga agjenci të veçanta SIGINT.
Sipas Lomas, pikërisht këtu Evropa duhet të përmirësohet ndjeshëm. Edhe GCHQ-ja britanike, megjithëse konsiderohet një aktor i rëndësishëm global, nuk mund të krahasohet me NSA-në amerikane për nga përmasat dhe kapacitetet.
MI6 dhe DGSE, dy fuqitë kryesore
Pozicioni i parë i MI6 nuk përbën surprizë. Sipas autorit, perceptimi luan rol të rëndësishëm. Shërbimi britanik ka një histori të gjatë bashkëpunimi me partnerët evropianë, nga dy luftërat botërore te Lufta e Ftohtë dhe lufta kundër terrorizmit.
Fillimi i Luftës së Ftohtë solli edhe dështime serioze, përfshirë depërtimin e tradhtarëve të njohur në institucionet britanike. Megjithatë, MI6 ndërtoi me kalimin e kohës një reputacion profesional, të përforcuar më pas gjatë luftës kundër terrorizmit dhe krizave në Ukrainë e rajone të tjera.
Edhe pozicioni i DGSE-së franceze është i pritshëm. Britania dhe Franca janë ish-fuqi perandorake që vazhdojnë të kenë rrjete globale të inteligjencës.
Bashkëpunimi franko-britanik në këtë fushë daton të paktën nga viti 1912, kur drejtuesi i parë i shërbimit britanik, Mansfield Cumming, u takua me homologun francez në Deuxième Bureau.
Në nëntor 2024, atëherë kreu i MI6, Sir Richard Moore, deklaroi së bashku me kreun e DGSE-së, Nicolas Lerner, se lidhjet mes dy shërbimeve ishin krijuar në periudhat më të vështira të shekullit XX dhe po përshtateshin për sfidat e shekullit XXI.
Agjencitë evropiane nuk mund të konkurrojnë me CIA-n për buxhet dhe personel. Sipas autorit, DGSE ka rreth 7,000 punonjës, ndërsa MI6 afërsisht gjysmën e këtij numri. Megjithatë, të dyja ruajnë lidhje të rëndësishme globale. Franca ka një prani të veçantë informative në pjesë të Afrikës, ndërsa Britania përfiton nga marrëdhëniet e saj me SHBA-në, Evropën dhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë.
Inteligjenca moderne është punë ekipi
Një nga përfundimet kryesore është se inteligjenca moderne funksionon gjithnjë e më shumë si një përpjekje ekipore.
Kjo mund të duket kontradiktore. Spiunazhi mbetet instrument i interesit kombëtar dhe madje edhe shërbimet e vendeve mike mbledhin informacione për njëra-tjetrën. Shërbimi danez i Inteligjencës së Mbrojtjes, FE, është akuzuar se ndihmoi NSA-në amerikane të spiunonte Gjermaninë. Edhe shërbimet gjermane janë akuzuar për aktivitete të ngjashme kundër SHBA-së dhe aleatëve të tjerë.
Por shumë pak agjenci mund të zotërojnë të gjitha kapacitetet e nevojshme. Secila ka pika të forta dhe dobësi, ndërsa disa zotërojnë aftësi unike që partnerëve u mungojnë.
Shërbimet ukrainase janë shembulli më i qartë. Ato kanë zhvilluar aftësi për operacione goditëse dhe sabotazhi brenda Rusisë. Edhe komuniteti amerikan i inteligjencës, pavarësisht burimeve shumë më të mëdha, ka nevojë për aleatë. Pozicioni gjeografik, burimet e veçanta të informacionit dhe gatishmëria për të marrë rrezik mund t'i japin një shërbimi të vogël rëndësi strategjike.
Roli i agjencive më të vogla
Renditja e L’Express tregoi pikërisht këtë. Pas MI6 dhe DGSE, disa agjenci më të vogla evropiane siguruan rezultate të larta.
AIVD-ja holandeze ka luajtur rol të rëndësishëm në mbështetjen e Ukrainës dhe në ndërtimin e marrëdhënieve dypalëshe. Holanda nuk mund të konkurrojë me fuqitë më të mëdha për personel dhe burime, por përqendrimi në fusha të caktuara i ka dhënë shërbimit të saj ndikim të konsiderueshëm.
Historia ofron shembuj të ngjashëm. Rekrutimi fillestar i Oleg Gordievskyt, oficerit të KGB-së që më vonë u bë një nga burimet më të vlefshme të MI6 gjatë Luftës së Ftohtë, u mundësua nga puna e inteligjencës daneze.
Pas pesë vendeve të para në renditjen e L’Express u pozicionuan Suedia, Norvegjia, Estonia, Polonia dhe Danimarka. Të gjitha kanë përvojë të gjatë në përballjen me aktivitetet ruse dhe një interes të drejtpërdrejtë sigurie për shkak të pozicionit të tyre në krahun verior të NATO-s.
Ukraina ka ndryshuar rregullat e lojës
Lufta për mbijetesën kombëtare i ka dhënë shërbimeve ukrainase një hapësirë veprimi që homologët e tyre perëndimorë nuk e kanë.
Ato kanë kryer operacione kundër zyrtarëve rusë dhe aseteve strategjike, përfshirë Operacionin “Spiderweb” në qershor 2025 dhe goditjet kundër infrastrukturës energjetike ruse.
Në krahasim, aktivitetet e fshehta britanike në këtë drejtim zhvillohen kryesisht në hapësirën kibernetike dhe informative.
Diskutimet në Britani për një rikthim të modelit të Special Operations Executive (SOE), organizata e krijuar në vitin 1940 për sabotazh dhe mbështetje të rezistencës në territoret e pushtuara nga Boshti, nuk pasqyrojnë nevojat aktuale.
Autori argumenton se Britania nuk ka nevojë të rikrijojë SOE-në për t'iu përgjigjur luftës hibride ruse. Shërbimet ukrainase mund të zhvillojnë operacione që shumë vende evropiane nuk mund ose nuk duan t'i ndërmarrin. Britania dhe partnerët e saj mund ta rrisin presionin ndaj Rusisë duke vazhduar mbështetjen informative për Ukrainën.
Evropa ka nevojë për të gjithë ekipin
Renditja e L’Express, sipas Lomas, nuk duhet parë vetëm si një garë për të përcaktuar shërbimin më të fuqishëm të Evropës. Vlera e saj qëndron edhe te fakti se tregon rëndësinë e agjencive më të vogla.
MI6 dhe DGSE mund të kenë burime, përvojë dhe rrjete globale më të mëdha, por Holanda, vendet nordike, shtetet baltike, Polonia, Danimarka dhe veçanërisht Ukraina sjellin aftësi, njohuri dhe avantazhe që fuqitë e mëdha nuk i kanë domosdoshmërisht.
Në një mjedis sigurie ku kërcënimet po shtohen dhe ku asnjë shërbim evropian nuk mund të mbulojë i vetëm të gjitha fushat, bashkëpunimi mes agjencive bëhet po aq i rëndësishëm sa kapaciteti i secilës prej tyre. /Përshtati Pamfleti/
*Dan Lomas është profesor asistent i Marrëdhënieve Ndërkombëtare në Universitetin e Nottinghamit dhe bashkautor i një historie të Secret Intelligence Service, që do të botohet nga Georgetown University Press. Artikulli origjinal është publikuar nga CEPA (Center for European Policy Analysis). spiunazh policia europa Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Akuzat për korrupsion dhe pastrim parash, jep dorëheqjen Prokurori i Përgjithshëm i Ukrainës 8 Shtator 2026, 19:2319:23Rajoni dhe Bota Uashingtoni sanksionon të gjitha kompanitë ajrore të Iranit 8 Shtator 2026, 19:0719:07Rajoni dhe Bota Shkatërrohet “narkobanka” e lidhur me rrjetin e trafikut të kokainës (Video) 8 Shtator 2026, 18:4918:49Rajoni dhe Bota Nga KGB-ja te lufta në Ukrainë: Anatomia e pushtetit të Vladimir Putinit 8 Shtator 2026, 18:1618:16Rajoni dhe Bota Kremlini feston, Berlini tronditet/ Skenari që favorizon Putinin po merr formë në zemër të Evropës 8 Shtator 2026, 16:2416:24Rajoni dhe Bota Hungaria godet rrjetin rus, dëbon 10 diplomatë nën dyshimet për spiunazh 8 Shtator 2026, 16:0916:09Rajoni dhe Bota