Marrëdhëniet e ngushta tregtare të Teheranit me Pekinin dhe Moskën po e bëjnë të vështirë për SHBA-në ta mbytin ekonomikisht Iranin. Putin dhe Xi Jinping Donald Trump ka kërcënuar Iranin me një "Armagedon" ekonomik, duke imponuar masa që do ta gjymtojnë më tej ekonomikisht, por marrëdhëniet e thella tregtare të Teheranit me Rusinë dhe Kinën mund të pengojnë zbatimin e planeve të presidentit amerikan, thonë analistët.
Në të njëjtën kohë, presidenti amerikan ka kërcënuar të vendosë sanksione ekonomike ndaj çdo vendi që i ofron një "litar shpëtimi" Iranit , duke njoftuar një "Ditë-D ekonomike" kundër Teheranit.
Ky kërcënim, gjashtë muaj pas fillimit të konfliktit të kushtueshëm të SHBA-së me Iranin, është përpjekja e fundit e Trump për të përdorur fuqinë ekonomike të Uashingtonit për të arritur qëllimet e tij të politikës së jashtme, pas një serie luftërash tregtare gjatë mandatit të tij të dytë.
Por aftësia e Trump për të ushtruar presion mbi Kinën dhe Rusinë, dy nga partnerët më të rëndësishëm tregtarë të Iranit, është e kufizuar, thonë ekspertët.
Rusia është tashmë nën sanksione të gjera amerikane dhe vepron kryesisht jashtë kuadrit ekonomik të kontrolluar nga SHBA-ja. Kina , nga ana tjetër, ka treguar vazhdimisht se mund t'i injorojë sanksionet amerikane kur u shërben interesave të veta ekonomike.
Paul Musgrave, një profesor i asociuar i politikës në Universitetin Georgetown në Katar, i tha Al Jazeera se do të ishte "shumë e vështirë " për Trumpin që të zbatojë në mënyrë efektive fushatën e tij të presionit. "Trump po përpiqet të vendosë në mënyrë të njëanshme llojin e sanksioneve të koordinuara që tradicionalisht kërkonin bashkëpunim shumëpalësh. Kjo do të thotë se ai duhet të bindë Kinën, Rusinë dhe pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së që të bashkohen", tha ai.
"Pasoja të mëdha ekonomike"
Në një postim në platformën Truth Social të martën, presidenti amerikan tha se fushata kundër Iranit do të ishte "operacioni më shkatërrues ekonomik i ndërmarrë ndonjëherë kundër ndonjë vendi".
Ai gjithashtu paralajmëroi për "pasoja të jashtëzakonshme ekonomike" për vendet që e ndihmojnë Iranin të anashkalojë sanksionet e SHBA-së, duke përmendur praktika të tilla si kontrabanda e naftës, transferimet e kapitalit, kompanitë fiktive dhe regjistrat fiktivë të anijeve. "E gjithë kjo duhet të ndalet TANI", shkroi Trump.
Në të njëjtën ditë, Emiratet e Bashkuara Arabe , një vend në të cilin Irani është mbështetur për vite me radhë për importe kritike dhe qasje në tregjet tregtare, njoftuan një embargo tregtare të pacaktuar kundër Teheranit, duke akuzuar ushtrinë iraniane për lëshimin e dy raketave balistike në territorin e saj.
Nader Habibi, një profesor i ekonomisë së Lindjes së Mesme në Universitetin Brandeis në Massachusetts, vlerësoi se SHBA-të "e inkurajuan ose e provokuan fuqimisht" vendimin e Emirateve të Bashkuara Arabe dhe mund të përpiqen të ushtrojnë presion mbi partnerët e tjerë tregtarë të Iranit, kryesisht Kinën.
Kina mbetet pengesa e madhe
Çdo përpjekje e SHBA-së për të frenuar tregtinë Kinë-Iran ka të ngjarë të përballet me vështirësi serioze.Sipas të dhënave nga firma e analizave Kpler , Kina thithi 80% të eksporteve të naftës së Iranit në vitin 2025. Megjithatë, vendosja e sanksioneve ndaj rafinerive kineze është e vështirë, pasi shumica janë të pavarura dhe kanë varësi të kufizuar nga sistemi financiar i SHBA-së.
Kërcënimi i sanksioneve ndaj bankave të mëdha kineze që përpunojnë transaksionet iraniane mund të shkaktojë një goditje të konsiderueshme, por gjithashtu rrezikon ta shtyjë Pekinin të hakmerret në një kohë veçanërisht të ndjeshme në marrëdhëniet SHBA-Kinë.
Yu Ji, një bashkëpunëtor i lartë në programin e Kinës dhe Azi-Paqësorit në Chatham House , tha se kërcënimi i Trump kundër aleatëve ekonomikë të Iranit "nuk do të ndryshojë angazhimin e Kinës ose marrëdhëniet ekzistuese tregtare me Iranin". "Trump dëshiron të stabilizojë marrëdhëniet me Kinën, ndërsa Pekini kërkon një armëpushim të përkohshëm me Uashingtonin", tha ai.
Musgrave vuri në dukje se çdo sanksion dytësor " agresiv " kundër Iranit do të ishte me rëndësi të madhe, por Trump ka të ngjarë të mos dëshirojë të rrezikojë marrëdhëniet ekonomike SHBA-Kinë, pasi të dy vendet janë tashmë "në një lloj Lufte të Ftohtë ekonomike". Ministria e Jashtme kineze iu përgjigj kërcënimeve të Trump duke thënë se më shumë sanksione "nuk do të ndihmojnë në zgjidhjen e problemit". "Kina u bën thirrje palëve të përfshira të marrin masa të përgjegjshme dhe të zgjidhin çështjet përmes mjeteve diplomatike dhe politike", tha zëdhënësi i ministrisë Lin Jian.
Rusia dhe marrëdhëniet paralele me IraninRusia paraqet një sfidë të ndryshme për Uashingtonin. Edhe pse një partner tregtar më i vogël i Iranit sesa Kina, Moska dhe Teherani kanë ndërtuar prej vitesh marrëdhënie të rëndësishme tregtare dhe ushtarake që anashkalojnë Perëndimin. Në janar 2025, të dy vendet , të cilat janë nën sanksione të rënda, nënshkruan një marrëveshje bashkëpunimi strategjik 20-vjeçare, duke ndihmuar në rritjen e tregtisë së tyre në 4.8 miliardë dollarë në 11 muajt e parë të vitit 2025, sipas Ministrit rus të Energjisë Sergei Tsivliyev. Përveç naftës së sanksionuar, Rusia dhe Irani thuhet se kanë tregtuar armë dhe pajisje ushtarake përmes Detit Kaspik. NBC News, duke cituar një dokument të qeverisë evropiane, raportoi se Rusia kishte dërguar " pjesë për dronë, municione dhe TNT" në Iran nga deti . SHBA-të tashmë kanë vendosur sanksione të gjera ekonomike ndaj Rusisë.
Irani flet për "terrorizëm ekonomik"
Ndërkohë, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi kritikoi të mërkurën fushatën ekonomike të SHBA-së kundër Teheranit, duke thënë se ajo ishte një vazhdim i "politikave të dështuara" të Uashingtonit dhe do të çonte në "një humbje të re". "Terrorizmi ekonomik i SHBA-së kërcënon ekonominë globale dhe sovranitetin në të gjithë botën", shkroi ai në një postim në platformën X.
E ashtuquajtura “Dita D Ekonomike” është një devijim nga kriza e vetë Amerikës, borxh i paparë dhe kosto në rritje të interesit.
Irani, si anëtar i BRICS së bashku me Rusinë, Kinën, Indinë, Brazilin dhe ekonomi të tjera të mëdha, po përpiqet të shfrytëzojë anëtarësimin e tij në organizatë për të siguruar mundësi të reja financimi.
Javën e kaluar, guvernatori i Bankës Qendrore të Iranit, Abdolnaser Hemati , tha se vendi planifikon të bashkohet me Bankën e Re të Zhvillimit të BRICS, e cila mund të hapë qasje në financim jashtë tregjeve perëndimore. Ai tha gjithashtu se Teherani beson se vendet e BRICS mund të tregtojnë me monedhat e tyre dhe se po shqyrton bashkëpunimin monetar dypalësh dhe trepalësh me anëtarët e tjerë të organizatës.
Banka e Re e Zhvillimit nuk ka komentuar ende mbi mundësinë e anëtarësimit të Iranit, gjë që do të kërkonte një proces formal.
Ali Akbar Daraini, një analist në Qendrën për Studime Strategjike në Teheran, argumentoi se Irani do të gjente mënyra për të vazhduar pavarësisht sanksioneve "mbytëse" të SHBA-së. "Trump është i bllokuar në një luftë që nuk mund ta fitojë dhe nga e cila nuk mund të tërhiqet", i tha ai Al Jazeerkina dhe rusia bllokada e trump iran Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Kishte planifikuar sulm me bombë në Kapitol, FBI arreston 35-vjeçaren e maskuar 21 Gusht 2026, 11:1011:10Rajoni dhe Bota Dohëhiqet Aleksandar Vuçiç, shpall zgjedhje të parakohshme në Serbi pas 1 viti protestash 21 Gusht 2026, 09:0609:06Rajoni dhe Bota A e ka humbur Irani kontrollin e Hormuzit siç pretendon Trump? 21 Gusht 2026, 08:5508:55Rajoni dhe Bota Trump: Kemi zhdukur Iranin, nuk mund të ketë kurrë armë bërthamore 21 Gusht 2026, 07:3107:31Rajoni dhe Bota Irani qetëson Qipron, por vendos vijën e kuqe për bazat britanike 20 Gusht 2026, 22:5122:51Rajoni dhe Bota A mund të shkojë vërtet Erdogan në luftë me Izraelin? 20 Gusht 2026, 22:4022:40Rajoni dhe Bota