Këtë vit, diçka ka ndryshuar. Sot, nëse duam të flasim për zhdukjen tonë të mundshme, inteligjenca artificiale është kërcënimi i momentit... Asambleja e tetëdhjetë e njëtë e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara ka përfunduar dhe tashmë mund të bëhet një bilanc. Pas disa vitesh, ndryshimi i klimës ka humbur statusin e tij si kërcënimi kryesor për njerëzimin. Ishte shtatori i vitit 2019 kur gjashtëmbëdhjetëvjeçarja Greta Thunberg hapi Samitin e Veprimit për Klimën, të thirrur nga Sekretari i Përgjithshëm në selinë e OKB-së: “Si guxoni të na vidhni ëndrrat? Ne nuk do t’ju falim kurrë”, tha ajo mes duartrokitjeve të turpëruara dhe fajtore të audiencës. Që atëherë, kjo çështje ka qenë gjithmonë në qendër të shqetësimit global, së bashku me pandeminë dhe luftërat, sigurisht. Këtë vit, diçka ka ndryshuar. Sot, nëse duam të flasim për zhdukjen tonë të mundshme, inteligjenca artificiale është kërcënimi i momentit. Apokalipsi ka ndryshuar drejtim.
Por ndryshimi i klimës nuk është zhdukur; përkundrazi, është përshpejtuar. Ashtu siç parashikuan shkencëtarët, ai ka hyrë në jetën dhe shtëpitë tona, pavarësisht nëse jemi ambientalistë, mohues të ndryshimeve klimatike apo indiferentë ndaj kësaj çështjeje. Ishte vera më e keqe e jetës sonë. Të moshuarit përjetuan një lloj izolimi klimatik, të mbyllur brenda për muaj të tërë për të shmangur vdekjen; punëtorët e fabrikave duruan temperatura të padurueshme; fermerët u përballën me zjarre, përmbytje dhe thatësira me një intensitet të paparë. Dhe deti, Mesdheu ynë, po vlonte. Nuk kishte qenë kurrë kaq i nxehtë në mijëra vjet.
A duam vërtet të bëjmë sikur nuk po ndodh asgjë? Tani që më në fund është më freskët, a beson vërtet dikush se më e keqja ka kaluar? Do t’ju zbuloj një sekret: nuk ka mbaruar. Johan Rockström, ndoshta shkencëtari kryesor në botë për këtë çështje, prezantoi të dhënat më të fundit mbi gjendjen e planetit gjatë Javës së Klimës në Nju Jork dhe ato janë, padyshim, të zymta. Ekziston një rrezik real që gjatë gjashtë muajve të ardhshëm të paguajmë një çmim të lartë për sa u përket ngjarjeve ekstreme të motit, tha ai, pasi shpjegoi se shembja e akullnajave në Nepal dhe Tibet gushtin e kaluar, e cila shkaktoi mbi 1,350 viktima, “nuk do të kishte ndodhur në një planet të shëndetshëm”.
Por gjëja më interesante te Rockström nuk ishin të dhënat: ishte toni. Edhe në fjalimin e tij, Apokalipsi ishte zhdukur, jo sepse rreziku është zvogëluar por sepse është bërë e qartë se kjo qasje nuk funksionon. Nuk është një argument që sjell ndryshim. Përkundrazi, paralizon. Vlen të përmendet se ky është i njëjti shkencëtar që në vitin 2019 qëndronte shpesh pranë Greta Thunberg, ai tek i cili aktivistja e re shkoi për të mësuar gjithçka që duhej të dinte për kërcënimin klimatik. Që atëherë, rritja e energjisë së rinovueshme dhe e teknologjive të pastra në të gjithë botën ka qenë e jashtëzakonshme, por edhe emetimet e dioksidit të karbonit kanë nisur të rriten sërish, duke arritur një rekord historik në vitin 2025; dhe prej tre vitesh, rritja mesatare e temperaturës së Tokës ka tejkaluar pragun fatal prej 1.5 gradësh Celsius, të përcaktuar nga Marrëveshja e Parisit e vitit 2015 si kufiri i sigurt për jetën tonë në Tokë.
Është koha të flasim për planetin, tha Rockström në Nju Jork, por duhet ta bëjmë ndryshe: “Duke theksuar zgjidhjet dhe shpresën”, dhe jo fundin e botës. Duhet të rikthehemi të flasim për tranzicionin ekologjik, por në një mënyrë të re. Sot, përshtatja me klimën e re është bërë një çështje e sigurisë njerëzore. Vera më e nxehtë në historinë e Evropës përkoi me afërsisht 45,000 vdekje të tepërta, ky është një vlerësim; do të duhen muaj për të përcaktuar se sa njerëz vdiqën nga nxehtësia.
Për vitin 2022, numri i vlerësuar i vdekjeve të lidhura me nxehtësinë ishte 70,000: një luftë. Zjarret dogjën gjysmë milioni hektarë, më shumë se dyfishi i mesatares; më pas erdhën thatësirat, përmbytjet dhe rënia e produktivitetit. Në total, ndikimi i ngjarjeve ekstreme të motit të vitit 2026 në ekonomitë evropiane vlerësohet në afërsisht 180 miliardë euro, rreth 1 për qind e produktit të brendshëm bruto. Kjo është një pasuri që të gjithë e kemi humbur.
Në një debat politik ku partitë politike po konkurrojnë për çështjen e sigurisë, megjithëse të dhënat e fundit nga Ministria e Brendshme kanë konfirmuar një prirje shumëvjeçare të uljes së vrasjeve, vjedhjeve dhe grabitjeve, të flasësh për ndryshimet klimatike do të thotë gjithashtu të flasësh për sigurinë personale, mbrojtjen e të moshuarve dhe fëmijëve, të punëtorëve dhe bizneseve; do të thotë të flasësh për kujdesin ndaj komuniteteve tona, për t’i bërë ato rezistente ndaj elementeve. Përshtatja duhet të ndodhë tani, menjëherë. Dhe i ashtuquajturi zbutje, domethënë, tërësia e veprimeve për të reduktuar emetimet ndotëse, duhet të përshpejtohet, duke u përqendruar te energjia e rinovueshme pa vonesa të mëtejshme, sepse, përndryshe, një sistem gjithnjë e më i fuqishëm kondicionimi çdo vit nuk do të na shpëtojë.
Është një çështje që i prek të gjithë, megjithatë është një çështje për të cilën pothuajse asnjë udhëheqës politik nuk po flet. Shtatë vjet pas demonstratës së fundit të madhe italiane për klimën, do të ishte e mrekullueshme nëse një shesh do të mbushej sërish me njerëz të gatshëm të bashkoheshin për të dërguar një mesazh. Klima ka ndryshuar, le të ndryshojmë mënyrën se si flasim për të./Përshtati “Pamfleti” nga “Corriere della Sera”apokalipsi Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Britania kërkon përfshirjen e Gjermanisë në programin e avionëve luftarakë ‘GCAP’ 1 Tetor 2026, 16:0916:09Rajoni dhe Bota Tensionet bërthamore, paralajmëron Moska: Vendosja e armëve pranë Rusisë sjell përshkallëzim! 1 Tetor 2026, 15:4015:40Rajoni dhe Bota Plani i ri për migrantët merr formë, BE synon qendra kthimi jashtë bllokut 1 Tetor 2026, 15:4015:40Rajoni dhe Bota “Më vrisni, më vrisni”/ Çfarë ndodhi në kabinën e Flydubai, si u neutralizua i dyshuari 1 Tetor 2026, 15:0615:06Rajoni dhe Bota Trump 'lëshon' Netanyahun! 1 Tetor 2026, 14:5114:51Rajoni dhe Bota Kush do ta paguajë "çmimin" nëse republikanët humbasin në zgjedhjet e nëntorit? 1 Tetor 2026, 14:3514:35Rajoni dhe Bota