Në ditët e fundit, pas vizitës së Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky në Beograd dhe deklaratës së tij se Ukraina nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, është rikthyer në debatin publik një çështje që shpesh është përdorur në mënyrë të gabuar: krahasimi ndërmjet Kosovës dhe Krimesë. Ky krahasim është përdorur prej vitesh nga Rusia për të justifikuar veprimet e saj në Ukrainë, duke pretenduar se Perëndimi krijoi një precedent me Kosovën që më pas mund të përdorej edhe nga Rusia. Por një analizë serioze historike, politike dhe juridike tregon se Kosova dhe Krimea nuk janë e njëjta çështje dhe nuk mund të trajtohen si raste identike.Ngjashmëritë mund të gjenden vetëm në një nivel shumë të përgjithshëm: të dyja lidhen me territorin, vetëvendosjen, konfliktin politik dhe ndërhyrjen ndërkombëtare. Por rrethanat historike, zhvillimi i konflikteve, natyra e ndërhyrjeve dhe proceset politike e juridike që pasuan janë të ndryshme. Në Kosovë, konflikti u zhvillua në kuadrin e shpërbërjes së Jugosllavisë, pas një periudhe të gjatë represioni dhe mohimi të të drejtave të shqiptarëve të Kosovës, e cila kulmoi me luftën e viteve 1998–1999 dhe krizën humanitare. Pas ndërhyrjes ndërkombëtare, Kosova kaloi nën administrim ndërkombëtar në bazë të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara. Pas një procesi të gjatë politik dhe diplomatik, Kosova shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008. LEXO EDHE:Deklarata e Zelenskyt për mosnjohjen e Kosovës, Rama: Ukraina e ka gabim, por ka të drejtë të mbetet e lirë! Shqipëria është Europa e Ballkanit Në vitin 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, në opinionin e saj këshillimor, arriti në përfundimin se deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare. Kjo nuk do të thotë se Gjykata krijoi një të drejtë të përgjithshme për shkëputjen e territoreve apo për aneksimin e tyre nga shtete të tjera. Çështja që iu parashtrua Gjykatës ishte shumë më specifike. Krimea paraqet një situatë tjetër. Në vitin 2014, Rusia ndërhyri ushtarakisht në territorin e Ukrainës, Krimea u vendos nën kontrollin e forcave ruse dhe u organizua një referendum, vlefshmëria e të cilit nuk u njoh nga komuniteti ndërkombëtar. Asambleja e Përgjithshme e OKB-së riafirmoi sovranitetin, pavarësinë politike, unitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës brenda kufijve të saj të njohur ndërkombëtarisht. Këtu qëndron një nga dallimet më të rëndësishme: pavarësia e Kosovës dhe aneksimi i Krimesë nga një shtet tjetër nuk janë e njëjta gjë.Kosova shpalli pavarësinë. Rusia, në rastin e Krimesë, nuk u kufizua vetëm në njohjen e një entiteti politik, por e përfshiu territorin në Federatën Ruse. Për këtë arsye, pretendimi se “Krimea është Kosova e Rusisë” nuk është një përshkrim neutral juridik, por pjesë e një argumentimi politik. Rusia e ka përdorur vazhdimisht Kosovën si argument për të thënë se Perëndimi ka krijuar një precedent që më pas nuk mund ta kundërshtojë kur Rusia përdor të njëjtën logjikë. Por fakti që ekzistojnë debate të ndryshme mbi vetëvendosjen dhe integritetin territorial nuk do të thotë se çdo rast i shkëputjes territoriale është identik. Historia, konteksti, mënyra e ndërhyrjes, prania e forcave të huaja, proceset ndërkombëtare dhe aktet juridike duhet të analizohen veçmas. Prandaj është e gabuar të ndërtohet ekuacioni: Kosovë = Krime = Donbas. Ky ekuacion nuk është një analizë historike dhe juridike. Është një instrument politik. Në këtë kontekst duhet parë edhe deklarata e Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky gjatë vizitës së tij në Serbi. Gjatë takimit me Presidentin serb Aleksandar Vučić në Beograd, Zelensky përsëriti qëndrimin e Ukrainës për mosnjohjen e pavarësisë së Kosovës, ndërsa Vučić rikonfirmoi mbështetjen e Serbisë për integritetin territorial të Ukrainës, përfshirë territoret e pushtuara nga Rusia. Deklarata e Zelenskyt shkaktoi reagime të forta në Prishtinë dhe në Shqipëri. Në Kosovë pati zhgënjim të madh, ndërsa edhe Tirana reagoi duke riafirmuar mbështetjen e saj për sovranitetin dhe pavarësinë e Kosovës. Këto reagime publike, si në Kosovë ashtu edhe në Shqipëri, janë në parim të drejta dhe të kuptueshme. Kosova ka qenë solidarizuar me Ukrainën dhe me popullin ukrainas që nga fillimi i agresionit rus. Për këtë arsye, është normale që një deklaratë e tillë nga presidenti ukrainas të shkaktojë zhgënjim dhe reagim politik.Por këtu duhet të vendosim një kufi të qartë. Politika e jashtme e një shteti, dhe në këtë rast politika e jashtme e Shqipërisë, nuk mund të ndërtohet mbi qëndrime emocionale apo mbi reagimin ndaj deklaratave të një lideri të vetëm. Shqipëria ka të drejtë ta kritikojë Zelenskyn. Ka të drejtë të riafirmojë fuqishëm mbështetjen e saj për Kosovën. Ka të drejtë të shprehë zhgënjimin për faktin që Ukraina vazhdon të mos e njohë pavarësinë e Kosovës. Por Shqipëria nuk duhet të lejojë që kjo çështje të përcaktojë orientimin e saj strategjik ndaj luftës në Ukrainë.Sepse Zelensky nuk është Ukraina përgjithmonë. Liderët ndryshojnë. Qeveritë ndryshojnë. Rrethanat gjeopolitike ndryshojnë. Interesat strategjike ndryshojnë. Edhe politikat e jashtme të shteteve mund të evoluojnë.Ajo që duhet të mbetet e qëndrueshme është politika strategjike e Shqipërisë. Dhe kjo politikë duhet të jetë e qartë: Shqipëria duhet të vazhdojë mbështetjen për Ukrainën. Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe pjesë e arkitekturës euroatlantike të sigurisë. NATO e konsideron mbështetjen për Ukrainën një angazhim afatgjatë të Aleancës. Në vitin 2026, aleatët e NATO-s kanë marrë angazhim për 70 miliardë euro në pajisje ushtarake, ndihmë dhe trajnim për Ukrainën dhe kanë riafirmuar angazhimin për të ruajtur të paktën një nivel të barasvlershëm mbështetjeje në vitin 2027. NATO thekson gjithashtu se aleatët vazhdojnë të ofrojnë pjesën dërrmuese të ndihmës ushtarake për Ukrainën dhe se mbështetja synon forcimin e aftësisë së saj për t'u mbrojtur dhe për të ruajtur sovranitetin e saj. Prandaj Shqipëria duhet të bëjë diplomacinë e saj duke qëndruar në koherencë me aleatët euroatlantikë përballë Ukrainës.Kjo nuk do të thotë që Shqipëria duhet të heqë dorë nga qëndrimi i saj për Kosovën. Përkundrazi. Shqipëria mund dhe duhet të jetë shumë e qartë për Kosovën, ndërkohë që vazhdon të jetë po aq e qartë për Ukrainën. Këto dy qëndrime nuk kundërshtojnë njëri-tjetrin. Shqipëria mund të thotë: Kosova është shtet i pavarur dhe sovran dhe Shqipëria mbështet fuqishëm konsolidimin dhe njohjen e saj ndërkombëtare. Dhe njëkohësisht: Ukraina ka të drejtë të jetë e lirë, sovrane dhe territorialisht e pacenuar dhe Shqipëria do të vazhdojë ta mbështesë në përballjen me agresionin rus.Këto dy qëndrime janë plotësisht të pajtueshme. Në fakt, Shqipëria do të ishte më e fortë diplomatikisht nëse do të arrinte të bënte pikërisht këtë: të shprehte hapur mospajtimin me qëndrimin e Ukrainës për Kosovën, pa cenuar në të njëjtën kohë mbështetjen strategjike për Ukrainën. Politika e jashtme nuk mund të funksionojë me logjikën: “Nëse ti nuk më njeh mua, atëherë unë nuk të mbështes ty.” Një shtet duhet të mendojë për interesat e veta afatgjata. Shqipëria është pjesë e NATO-s. Është pjesë e hapësirës euroatlantike. Është kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Për rrjedhojë, politika e saj e jashtme duhet të jetë e lidhur me sigurinë evropiane, stabilitetin e Ballkanit dhe mbrojtjen e parimeve të rendit ndërkombëtar. Nëse një shtet lejon që kufijtë e një vendi evropian të ndryshohen me forcë ushtarake, problemi nuk mbetet vetëm ukrainas. Ai prek gjithë sistemin evropian të sigurisë. Pikërisht për këtë arsye Shqipëria duhet të vazhdojë ta mbështesë Ukrainën për liri, sovranitet dhe integritet territorial. Por kjo nuk duhet të bëhet si një detyrim ndaj Zelenskyt. Duhet të bëhet sepse është në interesin strategjik të Shqipërisë, të Evropës dhe të hapësirës euroatlantike. Njëkohësisht, Shqipëria duhet të vazhdojë ta mbrojë Kosovën. Kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse shqiptarët nuk duhet të bien në një kurth të ri: të vendosin Kosovën dhe Ukrainën përballë njëra-tjetrës. Kosova nuk duhet të përdoret si arsye për të relativizuar agresionin rus. Dhe Ukraina nuk duhet të përdoret si arsye për të relativizuar çështjen e Kosovës. Kosova dhe Ukraina janë dy çështje të ndryshme. Kosova ka historinë e saj, konfliktin e saj, procesin e saj ndërkombëtar dhe realitetin e saj politik. Ukraina ka historinë e saj, agresionin rus, pushtimin e territoreve të saj dhe luftën e saj për ekzistencë si shtet sovran. Prandaj nuk duhet të pranojmë as propagandën që i barazon këto raste dhe as logjikën politike që i vendos ato përballë njëra-tjetrës. Në këtë kuptim, Shqipëria duhet të ketë një diplomaci më të pjekur. Një diplomaci që nuk reagon me emocione ndaj çdo deklarate. Një diplomaci që nuk ndryshon kurs sa herë që një lider i huaj shpreh një qëndrim që nuk përputhet me interesat shqiptare. Një diplomaci që di të kritikojë aleatët kur nuk pajtohet me ta, por që nuk braktis interesat strategjike për shkak të një mosmarrëveshjeje të veçantë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në marrëdhëniet me Ukrainën. Shqipëria duhet të jetë e qartë se mosnjohja e Kosovës nga Ukraina është një qëndrim me të cilin Shqipëria nuk pajtohet, por kjo nuk duhet ta ndryshojë orientimin e saj strategjik ndaj Ukrainës dhe ndaj aleatëve euroatlantikë. Përkundrazi, një diplomaci e tillë do t'i jepte Shqipërisë më shumë peshë. Sepse diplomacia nuk është vetëm aftësia për të thënë “po”. Diplomacia është edhe aftësia për të thënë “jo” në një çështje, ndërkohë që ruan bashkëpunimin në çështjet e tjera. Shqipëria duhet ta mbrojë Kosovën me vendosmëri, por edhe ta mbështesë Ukrainën me vendosmëri. Nuk kemi pse të zgjedhim mes Kosovës dhe Ukrainës. Kosova është një çështje kombëtare dhe evropiane për shqiptarët. Ukraina është një çështje e lirisë, sovranitetit dhe sigurisë së Evropës. Dhe Shqipëria, si vend anëtar i NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, duhet ta kuptojë këtë realitet dhe të veprojë në përputhje me interesat e saj strategjike. Në fund, politika e jashtme nuk duhet të ndërtohet mbi marrëdhënie personale mes liderëve. Liderët ndryshojnë. Qeveritë ndryshojnë. Deklaratat ndryshojnë. Interesat strategjike të shtetit duhet të jenë më të qëndrueshme. Prandaj, deklarata e Zelenskyt për Kosovën duhet kritikuar kur bie ndesh me qëndrimin shqiptar, por nuk duhet të përdoret si arsye për të ndryshuar kursin strategjik të Shqipërisë. Shqipëria duhet të vazhdojë të jetë në koherencë me aleatët e saj përballë Ukrainës. Duhet të vazhdojë të mbështesë Ukrainën për liri. Duhet të vazhdojë të mbështesë Kosovën për sovranitet. Duhet të vazhdojë të forcojë marrëdhënien me NATO-n. Dhe duhet të vazhdojë rrugën drejt Bashkimit Evropian.Kjo nuk është politikë emocionale. Është politikë e interesit kombëtar dhe e orientimit strategjik të Shqipërisë. Kosovën ta mbrojmë. Ukrainën ta mbështesim. Aleancën euroatlantike ta forcojmë. Dhe politikën e jashtme ta ndërtojmë mbi interesa afatgjata, jo mbi emocionet e ditës. Xh.K/Shqiptarja.com TAG: ukraine serbi Rusi alban daci Sa e vlerësoni këtë artikull? ★ ★ ★ ★ ★ 3.7 / 5 (3 vlerësime) Faleminderit! OPINIONET MË TË VLERËSUARA Komente Komento Sondazhi i ditës:
9 Gusht, 17:40
A mendoni se Shqipëria është e përgatitur për sezonin e zjarreve? Po 41.4% Jo 51.8% I/e dyzuar 6.9% Vota total: 4318 Votat totale janë unike Sondazhi i ditës: 9 Gusht, 17:40 A mendoni se Shqipëria është e përgatitur për sezonin e zjarreve?