Shqipëria ka nevojë për dialog dhe zgjidhje politike. Kjo nevojë nuk buron vetëm nga tensionet e ditëve të fundit, as nga pakënaqësitë e një grupi të caktuar. Ajo buron nga një pyetje më e thellë: si mund të jetojmë së bashku, me bindje të ndryshme dhe interesa që nuk përputhen gjithmonë, pa e kthyer çdo mosmarrëveshje në një betejë përfundimtare? Përgjigjja nuk gjendet te heshtja e qytetarëve dhe as te përplasja e tyre me institucionet. Ajo gjendet te aftësia për të dëgjuar, për të pranuar kundërshtimin dhe për ta kthyer konfliktin politik në një proces që prodhon zgjidhje. Në një demokraci, protesta është një nga mënyrat me të cilat qytetarët i kujtojnë pushtetit se autoriteti i tij buron nga shoqëria dhe se qeverisja duhet të japë llogari. Qytetari që proteston nuk është jashtë demokracisë; ai ushtron një të drejtë demokratike dhe kërkon që zëri i tij të ketë peshë. Protesta mund të shprehë zemërim, por në thelb ajo është edhe një kërkesë për përfshirje: “Na dëgjoni, sepse vendimet që merrni ndikojnë jetën tonë.” Kjo kërkesë meriton përgjigje serioze. Kur institucionet e trajtojnë si bezdi, kundërshtimi mund të zgjerohet; kur e dëgjojnë dhe i përgjigjen me transparencë, hapet mundësia për besim. LEXO edhe...Protestuesit ia marrin valles në bulevard (VIDEO) Por demokracia nuk matet vetëm me të drejtën për të protestuar. Ajo matet edhe me mënyrën se si shoqëria i trajton mosmarrëveshjet, si i kufizon pushtetet dhe si siguron që askush të mos jetë mbi ligjin. E drejta për protestë dhe detyrimi për të ruajtur sigurinë publike duhet të bashkëjetojnë. Qytetarët duhet të mund të mblidhen dhe të shprehin kërkesat e tyre pa frikë; forcat e rendit duhet të mbrojnë njerëzit dhe pronën me profesionalizëm; ndërsa çdo akt dhune, nga cilado palë, duhet të hetohet në mënyrë të paanshme. Këto parime nuk e dobësojnë protestën. Përkundrazi, e mbrojnë atë nga humbja e kuptimit dhe i ruajnë publikut të drejtën për ta dëgjuar mesazhin e saj. Kur përplasja bëhet gjuha kryesore e politikës, humbin të gjithë. Humbin qytetarët, sepse problemet e tyre mbeten pa zgjidhje. Humbin institucionet, sepse dobësohet besimi te aftësia e tyre për të qeverisur. Humbin edhe forcat politike, sepse fitorja e çastit mbi kundërshtarin mund të kthehet në humbje për shoqërinë. Konflikti mund të nxjerrë në pah padrejtësi dhe pakënaqësi, por nuk i shëron ato vetvetiu. Ai është sinjal se diçka kërkon vëmendje; nuk është zgjidhje në vetvete. Prandaj, përgjigjja nuk mund të jetë as shpërfillja, as përshkallëzimi. Qeveria dhe institucionet duhet të dëgjojnë kërkesat, të japin informacion dhe të shpjegojnë qartë çfarë mund të bëhet, brenda çfarë afati dhe me cilat burime. Opozita ka detyrën të artikulojë alternativa dhe të kontribuojë në zgjidhje, jo vetëm të thellojë ndarjet. Organizatorët e protestave mund ta mbrojnë forcën morale të kauzës duke i mbajtur tubimet paqësore dhe duke refuzuar dhunën. Mediat dhe shoqëria civile mund të ndihmojnë duke krijuar hapësirë për fakte, dëshmi dhe debat të përgjegjshëm. Secili ka një rol, por përgjegjësia më e madhe për të hapur rrugën e dialogut i takon atyre që kanë pushtet dhe mundësi për të vepruar. Këtu kompromisi merr kuptimin e tij të vërtetë. Ai nuk është marrëveshje për të fshehur problemet, as thirrje që qytetarët të heqin dorë nga kërkesat e tyre. Kompromisi demokratik është njohja se askush nuk zotëron i vetëm të gjithë të vërtetën politike dhe se zgjidhja e qëndrueshme duhet të marrë parasysh më shumë se një interes. Të bësh kompromis nuk do të thotë të braktisësh parimet; do të thotë të dallosh parimet thelbësore nga ambiciet personale dhe të kërkosh një rrugë që mund të pranohet si e drejtë nga sa më shumë njerëz. Filozofia politike e demokracisë nis nga një ide e thjeshtë, por kërkuese: qytetarët janë të barabartë në dinjitet, edhe kur nuk janë të një mendjeje. Askush nuk duhet të ketë monopolin e atdheut, të përfaqësimit apo të së ardhmes. Pushteti është i përkohshëm dhe i kufizuar; kundërshtimi është i ligjshëm; ligji duhet të zbatohet për të gjithë. Në këtë kuptim, dialogu nuk është një gjest mirësjelljeje që bëhet kur tensionet qetësohen. Ai është mënyra me të cilën demokracia e menaxhon mospajtimin pa e shkatërruar bashkësinë politike. Një shoqëri qytetare nuk kërkon që njerëzit të mendojnë njësoj. Ajo kërkon që ata të mos e shohin njëri-tjetrin si armiq për shkak të mendimeve të ndryshme. Kundërshtari politik nuk është armik i vendit; ai është bashkëqytetar me një ide tjetër për mënyrën se si duhet qeverisur vendi. Kjo nuk e përjashton kritikën e fortë dhe as kërkesën për llogaridhënie. Përkundrazi, debati i hapur është i domosdoshëm. Por kritika bëhet më e dobishme kur përqendrohet te vendimet, përgjegjësitë dhe faktet, e jo te poshtërimi i njerëzve apo nxitja e urrejtjes. Paqja sociale, nga ana tjetër, nuk është mungesë zhurme dhe as bindje e detyruar. Ajo nuk mund të ndërtohet duke u kërkuar njerëzve të heshtin për padrejtësitë që përjetojnë. Paqja e qëndrueshme kërkon pjesëmarrje, besim dhe ndjenjën se institucionet i trajtojnë qytetarët me dinjitet. Ajo kërkon që ankesat të dëgjohen përpara se të kthehen në dëshpërim, që ligji të zbatohet pa dallim dhe që vendimmarrja publike të jetë e kuptueshme e e kontrollueshme. Pa këto kushte, qetësia mund të jetë vetëm sipërfaqësore; me to, edhe mosmarrëveshjet e forta mund të përballohen pa e cenuar bashkëjetesën. Një hap i dobishëm do të ishte krijimi i një procesi dialogu me përfaqësim të besueshëm dhe një rend dite të qartë. Palët mund të identifikojnë së pari kërkesat për të cilat ka mundësi veprimi të menjëhershëm, të përcaktojnë ato që kërkojnë shqyrtim më të gjatë dhe të bien dakord për mënyrën si do të matet përparimi. Takimet duhet të kenë transparencë të mjaftueshme që publiku të kuptojë çfarë po diskutohet dhe çfarë angazhimesh po merren. Dialogu pa afate dhe përgjegjësi rrezikon të kthehet në një ceremoni; dialogu që prodhon hapa konkretë mund të bëhet fillimi i rikthimit të besimit. Në këtë proces, interesat kombëtare dhe institucionet duhet të vendosen mbi ambiciet personale dhe hatërmbetjet politike. Kjo nuk është një thirrje abstrakte për bashkim, sikur dallimet të mund të zhdukeshin me një fjalë. Është kërkesë për të pranuar se një vend nuk mund të qeveriset gjatë gjithë kohës si një fushatë kundër gjysmës tjetër të shoqërisë. Shteti u përket të gjithëve. Institucionet janë më të forta kur mbeten të hapura ndaj kritikës dhe kur korrigjojnë gabimet; politika është më e besueshme kur pranon kufijtë e pushtetit të vet dhe kur respekton rregullat e përbashkëta.Qytetarët, gjithashtu, kanë fuqi për të ndikuar në klimën publike. Ata mund të kërkojnë përgjigje pa hequr dorë nga respekti, të mbështesin protestën paqësore, të refuzojnë thirrjet për dhunë dhe të kërkojnë që çdo palë të mbajë përgjegjësi për veprimet e saj. Qytetaria nuk është vetëm e drejta për të folur; është edhe përgjegjësia për të mbrojtur hapësirën ku të gjithë mund të flasin. Kjo përgjegjësi nuk ua heq detyrimet institucioneve. Ajo i kujton secilit se paqja sociale ndërtohet si marrëdhënie e përbashkët, edhe pse pushteti ka përgjegjësi të veçantë për të nisur dhe mbajtur dialogun. Shqipëria nuk mund dhe nuk duhet të vazhdojë të mbetet peng i konfliktit. Por dalja prej tij nuk kërkon që njëra palë të poshtërohet dhe tjetra të shpallet fituese. Kërkon guxim politik për të dëgjuar, pjekuri për të pranuar kompromisin dhe institucione që e kthejnë fjalën në veprim. Një dialog i sinqertë nuk e zgjidh çdo problem menjëherë, por krijon kushtet që problemet të trajtohen pa e çarë më tej shoqërinë. Mesazhi qytetar është i qartë: dëgjoni njëri-tjetrin, ulni tensionet dhe zgjidhni rrugën politike. Protesta duhet të mbetet një zë i lirë; pushteti duhet të jetë i përgjegjshëm; kompromisi duhet të shërbejë për të gjetur zgjidhje, jo për të fshehur përgjegjësitë. Shqipëria ka nevojë për një paqe sociale që nuk ndërtohet mbi heshtjen, por mbi drejtësinë, respektin dhe pjesëmarrjen. Ajo mund të nisë me një hap të thjeshtë dhe njëkohësisht të vështirë: të ulemi në të njëjtën tryezë, ta pranojmë se kemi dallime dhe të punojmë për një të ardhme që na përket të gjithëve. U.D/ReportTv.al alban daci protestat kunder qeverise Komento Komente Sondazhi i ditës: A i mbështesni protestat e dhunshme në vend? Po 18.9% Jo 77.8% Disi 3.3% Vota total: 8518 Sondazhi i ditës: A i mbështesni protestat e dhunshme në vend?
