Foto Pamfleti / Leku i fortë, jo domosdoshmërisht do të thotë ekonomi e fortë. Përvoja e Kroacisë dhe propozimi për një kurs fiks prej 100 lekësh për euro hapin një debat që Shqipëria nuk duhet ta shmangë... Shqipëria po përjeton një paradoks ekonomik. Leku është forcuar ndjeshëm ndaj euros, ndërsa një pjesë e industrisë prodhuese dhe bizneseve eksportuese përballen me vështirësi. Në pamje të parë, monedha kombëtare duket më e fortë. Por a është bërë më e fortë edhe ekonomia shqiptare?
Kjo është pyetja që duhet të shtrohet sot, përtej statistikave optimiste dhe deklaratave politike.
Forcimi i lekut ka ndihmuar në frenimin e çmimeve të importeve dhe në lehtësimin e kostos së kredive në euro. Por ka edhe një anë tjetër. Një sipërmarrës shqiptar që eksporton në Europë merr gjithnjë e më pak lekë për të njëjtën faturë në euro, ndërkohë që pagat, taksat dhe shpenzimet e tij në Shqipëri nuk ulen automatikisht.
Kështu, ajo që është përfitim për një pjesë të ekonomisë mund të kthehet në vështirësi për pjesën tjetër.
Problemi nuk është vetëm monetar. Ai lidhet me modelin ekonomik që Shqipëria ka ndërtuar: një ekonomi ku turizmi, ndërtimi, pasuritë e paluajtshme dhe hyrjet e valutës kanë marrë peshë të konsiderueshme, ndërsa zhvillimi i industrisë dhe prodhimit me vlerë të shtuar mbetet një sfidë.
Në këtë debat nuk mund të lihet jashtë as ekonomia informale. Transparenca mbi origjinën e kapitaleve dhe mënyrën se si ato hyjnë në treg është një çështje që kërkon vëmendje institucionale.
Pikërisht këtu përvoja kroate meriton vëmendje.
Përpara se të adoptonte euron në janar 2023, Kroacia ndoqi për dekada një politikë të stabilitetit të kunës ndaj monedhës europiane. Banka qendrore kroate administronte luhatjet e kursit, duke krijuar parashikueshmëri për bizneset dhe sistemin financiar.
Kroacia nuk kishte fillimisht një kurs fiks ligjor, por një politikë të qëndrueshme monetare që më pas u lidh me procesin e integrimit në eurozonë.
Përse Shqipëria të mos e shqyrtojë një rrugë të ngjashme?
Një propozim konkret për debat është vendosja e kursit 1 euro = 100 lekë, me synimin për ta mbajtur të qëndrueshëm dhe për ta lidhur politikën monetare me perspektivën e ardhshme të adoptimit të euros.
Në krahasim me nivelin rreth 91 lekë për euro, ky ndryshim do t'u siguronte eksportuesve më shumë lekë për të ardhurat e tyre në euro. Do të krijonte gjithashtu një pikë referimi të qartë për kontratat dhe planifikimin e investimeve.
Por një vendim i tillë nuk do të ishte pa kosto. Euro më e shtrenjtë do të rriste çmimin në lekë të shumë importeve dhe barrën e familjeve me kredi në euro. Banka e Shqipërisë do të duhej të garantonte qëndrueshmërinë e kursit, duke marrë përsipër përgjegjësi të reja monetare.
Prandaj, kursi 100 lekë nuk mund të shpallet një zgjidhje e provuar vetëm sepse është i thjeshtë dhe i kuptueshëm. Ai duhet të ballafaqohet me pasojat për qytetarët, bizneset dhe financat publike.
Por as ruajtja e politikës aktuale nuk duhet konsideruar një përgjigje që nuk vihet në diskutim.
Këtu fillon përgjegjësia politike.
Qeveria duhet të shpjegojë se çfarë modeli ekonomik synon të ndërtojë dhe si do ta mbështesë prodhimin vendas. Banka e Shqipërisë duhet të argumentojë publikisht përfitimet dhe kufizimet e regjimit aktual të këmbimit, si dhe alternativat e mundshme.
Në fund të fundit, Shqipëria është një ekonomi e vogël, e lidhur ngushtë me tregjet europiane dhe me përdorim të gjerë të euros. Perspektiva e integrimit europian e bën të arsyeshëm diskutimin edhe për të ardhmen e saj monetare.
Problemi këtu, nuk është vetëm sa lekë duhet të kushtojë euro. Problemi është se çfarë ekonomie dëshiron të ndërtojë Shqipëria dhe çfarë politike monetare mund t'i shërbejë asaj.
Kursi fiks 100 lekë për euro është një alternativë që meriton analizë publike, jo një formulë që duhet pranuar pa debat. Përvoja kroate tregon se stabiliteti valutor mund të jetë pjesë e një strategjie afatgjatë drejt euros, por edhe se një strategji e tillë kërkon institucione të besueshme dhe disiplinë ekonomike.
Shqipërisë i duhet pikërisht ky diskutim: jo vetëm për një lek të fortë apo të dobët, por për një ekonomi që prodhon, eksporton dhe krijon mirëqenie të qëndrueshme./Pamfletia ka ardhur koha për një kurs fiks Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi Bojkoti në arsim dhe vala e dorëheqjeve, çfarë rrezikon funksionimi i shtetit? 24 Tetor 2026, 09:3309:33Ekonomi Inflacioni pa përfshirë ushqimet ulet për tretin muaj radhazi, efekti nga qiratë 24 Tetor 2026, 08:0008:00Ekonomi Luhatje në kursin e këmbimit, me sa shiten dhe blihen euro dhe dollari sot 24 Tetor 2026, 07:1907:19Ekonomi Projektvendimi i ri për automjetet e vjetra, pronarët mund t’i dërgojnë pa pagesë për riciklim 23 Tetor 2026, 21:4921:49Ekonomi 10.7 milionë turistë apo propagandë me shifra? INSTAT pranon mospërputhje në statistikat e kufirit! 23 Tetor 2026, 15:1015:10Ekonomi Protestat boshatisin lokalet në qendër të Tiranës, bizneset raportojnë rënie drastike të shitjeve 23 Tetor 2026, 09:1209:12Ekonomi