Lajme Zone
10 vite pas Brexit, pse Britania po troket sërish në dyert e BE-së?
PolitikëPamfleti
Ky artikull është pjesë e një historie me 5 burime — Krahaso mbulimin →

10 vite pas Brexit, pse Britania po troket sërish në dyert e BE-së?

Në samitin e së premtes, përfaqësuesit britanikë shpresojnë të arrijnë një paketë marrëveshjesh që do të krijonte mundësi të reja për të rinjtë, duke lehtësuar jetesën, studimet dhe udhëtimet e tyre në vendet evropiane. Në tryezë do të jetë gjithashtu ndërlidhja e sistemeve të tregtimit të emetimeve të karbonit dhe heqja e pengesave tregtare për produktet ushqimore.

Kryeministri britanik Andy Burnham Udhëheqësit e Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian do të zhvillojnë të premten një samit të rëndësishëm, në përpjekje për të riformatuar marrëdhëniet mes palëve, një dekadë pas referendumit që çoi në largimin e Britanisë nga BE-ja. Kryeministri britanik Andy Burnham synon të sigurojë marrëveshje të reja për tregtinë, lëvizjen e të rinjve dhe bashkëpunimin ekonomik, ndërsa nuk përjashton mundësinë e rikthimit të vendit në bllok në të ardhmen. Dhjetë vjet pas referendumit të Brexit, Britania e Madhe po shqyrton një kapitull të ri në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian. Kryeministri Andy Burnham po kërkon një afrim më të madh me Brukselin, duke synuar të korrigjojë disa prej pasojave ekonomike dhe tregtare të shkëputjes nga blloku.

Në samitin e së premtes, përfaqësuesit britanikë shpresojnë të arrijnë një paketë marrëveshjesh që do të krijonte mundësi të reja për të rinjtë, duke lehtësuar jetesën, studimet dhe udhëtimet e tyre në vendet evropiane. Në tryezë do të jetë gjithashtu ndërlidhja e sistemeve të tregtimit të emetimeve të karbonit dhe heqja e pengesave tregtare për produktet ushqimore.

Qeveria laburiste e ka trashëguar Brexit nga paraardhësit e saj konservatorë dhe që prej ardhjes në pushtet ka folur për nevojën e një rivendosjeje të marrëdhënieve me Brukselin.

Megjithatë, në katër muajt që nga marrja e detyrës së kryeministrit, Burnham ka mbajtur një qëndrim më të drejtpërdrejtë për çështjen evropiane. Ai është shfaqur i gatshëm të rihapë debatin politik mbi Brexit-in dhe të përballet me partitë e djathta që kundërshtojnë çdo përpjekje për të përmbysur rezultatin e referendumit të vitit 2016.

“Brexit-i i ashpër që na u imponua nuk është i mjaftueshëm”, deklaroi Burnham në fjalimin e tij të parë të rëndësishëm për politikën e jashtme, të mbajtur të hënën, duke iu referuar marrëveshjes së vitit 2020, përmes së cilës Britania u largua zyrtarisht nga BE-ja.

Muajin e kaluar, kryeministri britanik deklaroi madje se do të dëshironte që vendi i tij të rikthehej në Bashkimin Evropian gjatë jetës së tij. Megjithatë, ai përjashtoi mundësinë e një hapi të tillë gjatë mandatit aktual parlamentar.

Burnham ka theksuar gjithashtu se nuk do të kapërcejë vijat e kuqe të përcaktuara në programin elektoral të Partisë Laburiste të vitit 2024, të cilat përjashtojnë rikthimin në tregun e përbashkët, bashkimin doganor apo rivendosjen e lëvizjes së lirë të qytetarëve.

Pavarësisht këtyre kufizimeve, ai është zotuar se pas samitit të së premtes do të nisë bisedimet me BE-në për alternativat e mundshme të marrëdhënieve afatgjata, pa përcaktuar ende një kalendar konkret apo objektiva të detajuara.

Kostoja ekonomike e BrexitNjë prej arsyeve kryesore që po e shtyn Londrën drejt afrimit me Brukselin është ndikimi ekonomik i largimit nga Bashkimi Evropian.

Ekonomistët përgjithësisht vlerësojnë se Brexit-i ka kufizuar potencialin e rritjes ekonomike të Britanisë. Sipas vlerësimeve të ndryshme, humbja e prodhimit ekonomik mund të variojë nga 2% deri në 8%.

Në kushtet kur qeveria britanike po kërkon mënyra për të nxitur ekonominë, Bashkimi Evropian është rikthyer në qendër të debatit, duke qenë partneri më i madh tregtar dhe njëkohësisht fqinji kryesor i Mbretërisë së Bashkuar.

Pas fitores së laburistëve në zgjedhjet e vitit 2024, nën drejtimin e paraardhësit të Burnhamit, Keir Starmer, qeveria premtoi se do ta bënte Brexit të funksiononte më mirë.

Strategjia e Starmerit konsistonte në përmirësimin e marrëdhënieve me BE-në përmes marrëveshjeve të kufizuara dhe përafrimit të disa rregullave, me synimin për të reduktuar pengesat në tregti.

Megjithatë, qasja e tij e kujdesshme dhe teknokratike ndaj Evropës dhe çështjeve të tjera politike u bë një prej faktorëve që kontribuuan në largimin e tij nga drejtimi i qeverisë gjatë verës. Në vend të tij erdhi Burnham, i cili ka zgjedhur një komunikim më të drejtpërdrejtë dhe një qëndrim më të hapur ndaj së ardhmes së marrëdhënieve me BE-në.

Samiti i së premtes është kryesisht rezultat i negociatave të nisura gjatë periudhës së Starmerit. Takimi ishte planifikuar fillimisht të zhvillohej më herët gjatë këtij viti, por u shty pas krizës politike që shënoi fundin e mandatit të tij.

Nick Thomas-Symonds, deputet dhe ish-ministër për çështjet evropiane në qeverinë Starmer, deklaroi për CNN se marrëveshjet ishin përfunduar në masën 90% përpara se ekipi i Burnhamit të merrte drejtimin.

Sipas tij, disa çështje mbeten ende të pazgjidhura, përfshirë përafrimin e tarifave universitare për studentët e BE-së që studiojnë në Britani me ato që paguajnë studentët britanikë.

Një tjetër pikë e debatit është pjesëmarrja e Mbretërisë së Bashkuar në nismën evropiane “Made in Europe”, e cila mund të ndikojë në përfshirjen e bizneseve britanike në zinxhirët e furnizimit të BE-së.

Ende nuk është përcaktuar as numri i të rinjve që do të përfitojnë nga skema e propozuar e lëvizjes mes dy palëve.

Një afrim i kufizuar apo një rikthim i debatit për Brexit?Pavarësisht retorikës më të fortë të kryeministrit Burnham, disa ekspertë vlerësojnë se në thelb strategjia e qeverisë britanike nuk ka ndryshuar ndjeshëm nga ajo e paraardhësit të tij.

Anand Menon, profesor në King's College London dhe drejtues i organizatës kërkimore “UK in a Changing Europe”, deklaroi për CNN se ndryshimi kryesor qëndron te mënyra se si Burnham e prezanton të ardhmen e marrëdhënieve me BE-në, jo te politikat konkrete.

“Ndryshimi i vetëm është mënyra se si flasim për të ardhmen dhe fakti që Burnham thotë se mund të shqyrtojmë mundësinë e rikthimit”, u shpreh ai.

Sipas Menon, përparim më i madh në marrëdhëniet mes Britanisë dhe BE-së do të jetë i vështirë nëse qeveria nuk rishikon disa prej vijave të saj të kuqe.

Një qëndrim të ngjashëm ka mbajtur edhe Michel Barnier, ish-negociatori kryesor i Bashkimit Evropian për Brexit-in, i cili paralajmëroi se Britania nuk mund të zgjedhë vetëm ato elemente të tregut të përbashkët që i interesojnë.

Nga ana tjetër, ish-ministri Thomas-Symonds theksoi se bashkëpunimi mund të zgjerohet në fusha të tjera, si kontrolli i emigracionit, forcimi i lidhjeve ushtarake dhe përafrimi i rregullave në sektorë të ndryshëm, pa cenuar domosdoshmërisht premtimet aktuale të laburistëve.

Kundërshtimet politike dhe plagët e vjetra të Brexit

Qëndrimi i ri i Burnhamit ka rikthyer në qendër të debatit politik britanik çështjen e marrëdhënieve me Evropën.

Dy organizata të fushatës kundër Bashkimit Evropian, të lidhura me lëvizjen që mbështeti largimin e Britanisë nga blloku në vitin 2016, kanë nisur ose riorganizuar aktivitetin e tyre gjatë kësaj jave, me synimin për të kundërshtuar çdo përpjekje për rikthimin e vendit në BE.

Kryetarja e Partisë Konservatore, Kemi Badenoch, akuzoi Burnhamin se nuk ka nxjerrë mësimet e duhura nga e kaluara, duke argumentuar se problemet me të cilat përballet sot Britania nuk lidhen me faktin nëse vendi është brenda apo jashtë Bashkimit Evropian.

Edhe Nigel Farage, arkitekti politik i fushatës Brexit dhe drejtues i partisë së djathtë Reform UK, deklaroi se Burnham nuk ka një mandat politik për të negociuar një afrim më të madh me Brukselin.

Kundër rihapjes së debatit janë shprehur gjithashtu ish-kryeministrat konservatorë David Cameron dhe Boris Johnson, të cilët kanë paralajmëruar për pasojat e rikthimit te përplasjet politike të viteve të Brexit-it.

Megjithatë, sipas Morgan Jones, zëvendësdrejtoreshë e organizatës “Persuasion UK”, diskutimi për rikthimin në BE mund të ketë mbështetje në segmente të ndryshme të elektoratit.

Sondazhet, sipas saj, tregojnë se një mundësi për t'u rikthyer në Bashkimin Evropian me të njëjtat kushte që ekzistonin përpara referendumit të vitit 2016 do të kishte mbështetje të konsiderueshme.

Por mbështetja për idenë e rikthimit nuk nënkupton domosdoshmërisht mbështetje për procesin konkret. Jones theksoi se qytetarët shfaqin rezerva për kontributet financiare që Britania do të duhej të paguante në buxhetin e BE-së, mundësinë e adoptimit të euros dhe vetë procesin e gjatë të negociatave.

Sipas saj, ekziston gjithashtu një lodhje e konsiderueshme e publikut nga debati i vazhdueshëm mbi Brexit.

Tri marrëveshjet që Londra kërkon të sigurojë

Deri më tani, përpjekjet për rivendosjen e marrëdhënieve me BE-në kanë prodhuar pak rezultate konkrete. Një prej tyre është marrëveshja për rikthimin e Britanisë në programin e shkëmbimit studentor Erasmus vitin e ardhshëm, megjithëse me një kosto dukshëm më të lartë se ajo që paguante përpara largimit nga BE-ja.

Profesori Anand Menon vlerëson se qeveria britanike ka nevojë të sigurojë tri marrëveshjet që janë në tryezën e samitit të së premtes. Në të kundërt, sipas tij, përpjekjet për afrimin me Brukselin do të rrezikonin të dukeshin pa rezultate konkrete.

Kryeministri Burnham pretendon se marrëveshjet e propozuara mund t'i shtojnë deri në 0.4% Prodhimit të Brendshëm Bruto të Britanisë dhe të reduktojnë burokracinë për eksportuesit e produkteve ushqimore.

Megjithatë, ministri për Evropën, Hamish Falconer, pranoi në një intervistë për BBC-në se zbatimi i këtyre marrëveshjeve do ta detyronte Britaninë të pranonte rregullat e BE-së për produktet, pa pasur mundësinë të ndikonte drejtpërdrejt në hartimin e tyre.

Kjo rikthen në vëmendje një prej dilemave kryesore që shoqëroi debatin për Brexit-in: ruajtjen e sovranitetit kombëtar përballë përfitimeve që sjell tregtia pa pengesa me tregun evropian.

Pasojat politike dhe ekonomike të kësaj zgjedhjeje vazhdojnë të ndikojnë në vendimmarrjen e Londrës, por edhe në qëndrimin e vetë Bashkimit Evropian.

Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, deklaroi javën e kaluar se largimi i Britanisë kishte shkaktuar “shumë trauma” për bllokun, duke paralajmëruar se çdo negociatë e ardhshme me Londrën nuk do të jetë e lehtë.

Dhjetë vjet pas referendumit, Britania po përpiqet të gjejë një ekuilibër të ri me Evropën: të përfitojë nga bashkëpunimi ekonomik dhe politik, pa u përballur ende me koston e plotë politike të një rikthimi në Bashkimin Evropian.kryeministri britanik andy burnham brexit eu Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Butoni i kuq bërthamor në duart e Trump, Putin dhe Xi? Prapaskenat paktit të tre “të fortëve” 20 Nëntor 2026, 09:1009:10Rajoni dhe Bota Kaos teknologjik në SHBA, shkarkohet shefi i sigurisë kibernetike në Shtëpinë e Bardhë 20 Nëntor 2026, 09:0309:03Rajoni dhe Bota Merr kthesë vetëvrasja e Jeffrey Epstein, analiza e re mjeko-ligjore ngre dyshime për vrasje 20 Nëntor 2026, 08:4508:45Rajoni dhe Bota Trump ndryshon lojën, presion evropianëve të bëjnë paqe me Moskën 20 Nëntor 2026, 08:2608:26Rajoni dhe Bota Inteligjenca Artificiale: Anthropic rrëzon nga froni OpenAI pas debutimit në bursë, të gjithë punonjësit bëhen milionerë brenda natës 20 Nëntor 2026, 08:1808:18Rajoni dhe Bota Putini ndez alarmin në kufirin e NATO-s, raketa pranë Polonisë pas bombardimit të Kievit; tre viktima dhe 15 të plagosur 20 Nëntor 2026, 07:4207:42Rajoni dhe Bota